युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

चातुराश्रम्यम् उक्तं ते राजधर्मास्तथैव च । (१।२)

नानाश्रयाश्च बहव इतिहासाः पृथग्विधाः ॥ (१।३)

श्रुतास्त्वत्तः कथाश्चैव धर्मयुक्ता महामते । (२।१)

संदेहो ऽस्ति तु कश्चिन्मे तद् भवान् वक्तुम् अर्हति ॥ (२।२)

जापकानां फलावाप्तिं श्रोतुम् इच्छामि भारत । (३।१)

किं फलं जपताम् उक्तं क्व वा तिष्ठन्ति जापकाः ॥ (३।२)

जपस्य च विधिं कृत्स्नं वक्तुम् अर्हसि मे ऽनघ । (४।१)

जापका इति किं चैतत् सांख्ययोगक्रियाविधिः ॥ (४।२)

किं यज्ञविधिर् एवैष किम् एतज्जप्यम् उच्यते । (५।१)

एतन्मे सर्वम् आचक्ष्व सर्वज्ञो ह्यसि मे मतः ॥ (५।२)

भीष्म उवाच । (६।१)

अत्राप्युदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् । (६।२)

यमस्य यत् पुरा वृत्तं कालस्य ब्राह्मणस्य च ॥ (६।३)

संन्यास एव वेदान्ते वर्तते जपनं प्रति । (७।१)

वेदवादाभिनिर्वृत्ता शान्तिर् ब्रह्मण्यवस्थितौ । (७।२)

मार्गौ तावप्युभावेतौ संश्रितौ न च संश्रितौ ॥ (७।३)

यथा संश्रूयते राजन् कारणं चात्र वक्ष्यते । (८।१)

मनःसमाधिर् अत्रापि तथेन्द्रियजयः स्मृतः ॥ (८।२)

सत्यम् अग्निपरीचारो विविक्तानां च सेवनम् । (९।१)

ध्यानं तपो दमः क्षान्तिर् अनसूया मिताशनम् ॥ (९।२)

विषयप्रतिसंहारो मितजल्पस्तथा शमः । (१०।१)

एष प्रवृत्तको धर्मो निवृत्तकम् अथो शृणु ॥ (१०।२)

यथा निवर्तते कर्म जपतो ब्रह्मचारिणः । (११।१)

एतत् सर्वम् अशेषेण यथोक्तं परिवर्जयेत् । (११।२)

त्रिविधं मार्गम् आसाद्य व्यक्ताव्यक्तम् अनाश्रयम् ॥ (११।३)

कुशोच्चयनिषण्णः सन् कुशहस्तः कुशैः शिखी । (१२।१)

चीरैः परिवृतस्तस्मिन्मध्ये छन्नः कुशैस्तथा ॥ (१२।२)

विषयेभ्यो नमस्कुर्याद् विषयान्न च भावयेत् । (१३।१)

साम्यम् उत्पाद्य मनसो मनस्येव मनो दधत् ॥ (१३।२)

तद् धिया ध्यायति ब्रह्म जपन् वै संहितां हिताम् । (१४।१)

संन्यस्यत्यथ वा तां वै समाधौ पर्यवस्थितः ॥ (१४।२)

ध्यानम् उत्पादयत्यत्र संहिताबलसंश्रयात् । (१५।१)

शुद्धात्मा तपसा दान्तो निवृत्तद्वेषकामवान् ॥ (१५।२)

अरागमोहो निर्द्वंद्वो न शोचति न सज्जते । (१६।१)

न कर्ताकरणीयानां न कार्याणाम् इति स्थितिः ॥ (१६।२)

न चाहंकारयोगेन मनः प्रस्थापयेत् क्वचित् । (१७।१)

न चात्मग्रहणे युक्तो नावमानी न चाक्रियः ॥ (१७।२)

ध्यानक्रियापरो युक्तो ध्यानवान् ध्याननिश्चयः । (१८।१)

ध्याने समाधिम् उत्पाद्य तद् अपि त्यजति क्रमात् ॥ (१८।२)

स वै तस्याम् अवस्थायां सर्वत्यागकृतः सुखी । (१९।१)

निरीहस्त्यजति प्राणान् ब्राह्मीं संश्रयते तनुम् ॥ (१९।२)

अथ वा नेच्छते तत्र ब्रह्मकायनिषेवणम् । (२०।१)

उत्क्रामति च मार्गस्थो नैव क्वचन जायते ॥ (२०।२)

आत्मबुद्धिं समास्थाय शान्तीभूतो निरामयः । (२१।१)

अमृतं विरजःशुद्धम् आत्मानं प्रतिपद्यते ॥ (२१।२)