संजय उवाच । (१।१)

पुत्रस् तव महाराज मद्रराजम् इदं वचः । (१।२)

विनयेनोपसंगम्य प्रणयाद् वाक्यम् अब्रवीत् ॥ (१।३)

सत्यव्रत महाभाग द्विषताम् अघवर्धन । (२।१)

मद्रेश्वर रणे शूर परसैन्यभयंकर ॥ (२।२)

श्रुतवान् असि कर्णस्य ब्रुवतो वदतां वर । (३।१)

यथा नृपतिसिंहानां मध्ये त्वां वरयत्य् अयम् ॥ (३।२)

तस्मात् पार्थविनाशार्थं हितार्थं मम चैव हि । (४।१)

सारथ्यं रथिनां श्रेष्ठ सुमनाः कर्तुम् अर्हसि ॥ (४।२)

अस्याभीशुग्रहो लोके नान्यो ऽस्ति भवता समः । (५।१)

स पातु सर्वतः कर्णं भवान् ब्रह्मेव शंकरम् ॥ (५।२)

पार्थस्य सचिवः कृष्णो यथाभीशुग्रहो वरः । (६।१)

तथा त्वम् अपि राधेयं सर्वतः परिपालय ॥ (६।२)

भीष्मो द्रोणः कृपः कर्णो भवान् भोजश् च वीर्यवान् । (७।१)

शकुनिः सौबलो द्रौणिर् अहम् एव च नो बलम् । (७।२)

एषाम् एव कृतो भागो नवधा पृतनापते ॥ (७।३)

नैव भागो ऽत्र भीष्मस्य द्रोणस्य च महात्मनः । (८।१)

ताभ्याम् अतीत्य तौ भागौ निहता मम शत्रवः ॥ (८।२)

वृद्धौ हि तौ नरव्याघ्रौ छलेन निहतौ च तौ । (९।१)

कृत्वा नसुकरं कर्म गतौ स्वर्गम् इतो ऽनघ ॥ (९।२)

तथान्ये पुरुषव्याघ्राः परैर् विनिहता युधि । (१०।१)

अस्मदीयाश् च बहवः स्वर्गायोपगता रणे । (१०।२)

त्यक्त्वा प्राणान् यथाशक्ति चेष्टाः कृत्वा च पुष्कलाः ॥ (१०।३)

कर्णो ह्य् एको महाबाहुर् अस्मत्प्रियहिते रतः । (११।१)

भवांश् च पुरुषव्याघ्र सर्वलोकमहारथः । (११।२)

तस्मिञ् जयाशा विपुला मम मद्रजनाधिप ॥ (११।३)

पार्थस्य समरे कृष्णो यथाभीशुवरग्रहः । (१२।१)

तेन युक्तो रणे पार्थो रक्ष्यमाणश् च पार्थिव । (१२।२)

यानि कर्माणि कुरुते प्रत्यक्षाणि तथैव ते ॥ (१२।३)

पूर्वं न समरे ह्य् एवम् अवधीद् अर्जुनो रिपून् । (१३।१)

अहन्य् अहनि मद्रेश द्रावयन् दृश्यते युधि ॥ (१३।२)

भागो ऽवशिष्टः कर्णस्य तव चैव महाद्युते । (१४।१)

तं भागं सह कर्णेन युगपन् नाशयाहवे ॥ (१४।२)

सूर्यारुणौ यथा दृष्ट्वा तमो नश्यति मारिष । (१५।१)

तथा नश्यन्तु कौन्तेयाः सपाञ्चालाः ससृञ्जयाः ॥ (१५।२)

रथानां प्रवरः कर्णो यन्तॄणां प्रवरो भवान् । (१६।१)

संनिपातः समो लोके भवतोर् नास्ति कश्चन ॥ (१६।२)

यथा सर्वास्व् अवस्थासु वार्ष्णेयः पाति पाण्डवम् । (१७।१)

तथा भवान् परित्रातु कर्णं वैकर्तनं रणे ॥ (१७।२)

त्वया सारथिना ह्य् एष अप्रधृष्यो भविष्यति । (१८।१)

देवतानाम् अपि रणे सशक्राणां महीपते । (१८।२)

किं पुनः पाण्डवेयानां मातिशङ्कीर् वचो मम ॥ (१८।३)

दुर्योधनवचः श्रुत्वा शल्यः क्रोधसमन्वितः । (१९।१)

त्रिशिखां भ्रुकुटीं कृत्वा धुन्वन् हस्तौ पुनः पुनः ॥ (१९।२)

क्रोधरक्ते महानेत्रे परिवर्त्य महाभुजः । (२०।१)

कुलैश्वर्यश्रुतिबलैर् दृप्तः शल्यो ऽब्रवीद् इदम् ॥ (२०।२)

अवमन्यसे मां गान्धारे ध्रुवं मां परिशङ्कसे । (२१।१)

यन् मां ब्रवीषि विस्रब्धं सारथ्यं क्रियताम् इति ॥ (२१।२)

अस्मत्तो ऽभ्यधिकं कर्णं मन्यमानः प्रशंससि । (२२।१)

न चाहं युधि राधेयं गणये तुल्यम् आत्मना ॥ (२२।२)

आदिश्यताम् अभ्यधिको ममांशः पृथिवीपते । (२३।१)

तम् अहं समरे हत्वा गमिष्यामि यथागतम् ॥ (२३।२)

अथ वाप्य् एक एवाहं योत्स्यामि कुरुनन्दन । (२४।१)

पश्य वीर्यं ममाद्य त्वं संग्रामे दहतो रिपून् ॥ (२४।२)

न चाभिकामान् कौरव्य विधाय हृदये पुमान् । (२५।१)

अस्मद्विधः प्रवर्तेत मा मा त्वम् अतिशङ्किथाः ॥ (२५।२)

युधि चाप्य् अवमानो मे न कर्तव्यः कथंचन । (२६।१)

पश्य हीमौ मम भुजौ वज्रसंहननोपमौ ॥ (२६।२)

धनुः पश्य च मे चित्रं शरांश् चाशीविषोपमान् । (२७।१)

रथं पश्य च मे कॢप्तं सदश्वैर् वातवेगितैः । (२७।२)

गदां च पश्य गान्धारे हेमपट्टविभूषिताम् ॥ (२७।३)

दारयेयं महीं क्रुद्धो विकिरेयं च पर्वतान् । (२८।१)

शोषयेयं समुद्रांश् च तेजसा स्वेन पार्थिव ॥ (२८।२)

तन् माम् एवंविधं जानन् समर्थम् अरिनिग्रहे । (२९।१)

कस्माद् युनक्षि सारथ्ये न्यूनस्याधिरथेर् नृप ॥ (२९।२)

न नाम धुरि राजेन्द्र प्रयोक्तुं त्वम् इहार्हसि । (३०।१)

न हि पापीयसः श्रेयान् भूत्वा प्रेष्यत्वम् उत्सहे ॥ (३०।२)

यो ह्य् अभ्युपगतं प्रीत्या गरीयांसं वशे स्थितम् । (३१।१)

वशे पापीयसो धत्ते तत् पापम् अधरोत्तरम् ॥ (३१।२)

ब्राह्मणा ब्रह्मणा सृष्टा मुखात् क्षत्रम् अथोरसः । (३२।१)

ऊरुभ्याम् असृजद् वैश्याञ् शूद्रान् पद्भ्याम् इति श्रुतिः । (३२।२)

तेभ्यो वर्णविशेषाश् च प्रतिलोमानुलोमजाः ॥ (३२।३)

अथान्योन्यस्य संयोगाच् चातुर्वर्ण्यस्य भारत । (३३।१)

गोप्तारः संग्रहीतारो दातारः क्षत्रियाः स्मृताः ॥ (३३।२)

याजनाध्यापनैर् विप्रा विशुद्धैश् च प्रतिग्रहैः । (३४।१)

लोकस्यानुग्रहार्थाय स्थापिता ब्रह्मणा भुवि ॥ (३४।२)

कृषिश् च पाशुपाल्यं च विशां दानं च सर्वशः । (३५।१)

ब्रह्मक्षत्रविशां शूद्रा विहिताः परिचारकाः ॥ (३५।२)

ब्रह्मक्षत्रस्य विहिताः सूता वै परिचारकाः । (३६।१)

न विट्शूद्रस्य तत्रैव शृणु वाक्यं ममानघ ॥ (३६।२)

सो ऽहं मूर्धावसिक्तः सन् राजर्षिकुलसंभवः । (३७।१)

महारथः समाख्यातः सेव्यः स्तव्यश् च बन्दिनाम् ॥ (३७।२)

सो ऽहम् एतादृशो भूत्वा नेहारिकुलमर्दन । (३८।१)

सूतपुत्रस्य संग्रामे सारथ्यं कर्तुम् उत्सहे ॥ (३८।२)

अवमानम् अहं प्राप्य न योत्स्यामि कथंचन । (३९।१)

आपृच्छ्य त्वाद्य गान्धारे गमिष्यामि यथागतम् ॥ (३९।२)

एवम् उक्त्वा नरव्याघ्रः शल्यः समितिशोभनः । (४०।१)

उत्थाय प्रययौ तूर्णं राजमध्याद् अमर्षितः ॥ (४०।२)

प्रणयाद् बहुमानाच् च तं निगृह्य सुतस् तव । (४१।१)

अब्रवीन् मधुरं वाक्यं साम सर्वार्थसाधकम् ॥ (४१।२)

यथा शल्य त्वम् आत्थेदम् एवम् एतद् असंशयम् । (४२।१)

अभिप्रायस् तु मे कश्चित् तं निबोध जनेश्वर ॥ (४२।२)

न कर्णो ऽभ्यधिकस् त्वत्तः शङ्के नैव कथंचन । (४३।१)

न हि मद्रेश्वरो राजा कुर्याद् यद् अनृतं भवेत् ॥ (४३।२)

ऋतम् एव हि पूर्वास् ते वहन्ति पुरुषोत्तमाः । (४४।१)

तस्माद् आर्तायनिः प्रोक्तो भवान् इति मतिर् मम ॥ (४४।२)

शल्यभूतश् च शत्रूणां यस्मात् त्वं भुवि मानद । (४५।१)

तस्माच्छल्येति ते नाम कथ्यते पृथिवीपते ॥ (४५।२)

यद् एव व्याहृतं पूर्वं भवता भूरिदक्षिण । (४६।१)

तद् एव कुरु धर्मज्ञ मदर्थं यद् यद् उच्यसे ॥ (४६।२)

न च त्वत्तो हि राधेयो न चाहम् अपि वीर्यवान् । (४७।१)

वृणीमस् त्वां हयाग्र्याणां यन्तारम् इति संयुगे ॥ (४७।२)

यथा ह्य् अभ्यधिकं कर्णं गुणैस् तात धनंजयात् । (४८।१)

वासुदेवाद् अपि त्वां च लोको ऽयम् इति मन्यते ॥ (४८।२)

कर्णो ह्य् अभ्यधिकः पार्थाद् अस्त्रैर् एव नरर्षभ । (४९।१)

भवान् अप्य् अधिकः कृष्णाद् अश्वयाने बले तथा ॥ (४९।२)

यथाश्वहृदयं वेद वासुदेवो महामनाः । (५०।१)

द्विगुणं त्वं तथा वेत्थ मद्रराज न संशयः ॥ (५०।२)

शल्य उवाच । (५१।१)

यन् मा ब्रवीषि गान्धारे मध्ये सैन्यस्य कौरव । (५१।२)

विशिष्टं देवकीपुत्रात् प्रीतिमान् अस्म्य् अहं त्वयि ॥ (५१।३)

एष सारथ्यम् आतिष्ठे राधेयस्य यशस्विनः । (५२।१)

युध्यतः पाण्डवाग्र्येण यथा त्वं वीर मन्यसे ॥ (५२।२)

समयश् च हि मे वीर कश्चिद् वैकर्तनं प्रति । (५३।१)

उत्सृजेयं यथाश्रद्धम् अहं वाचो ऽस्य संनिधौ ॥ (५३।२)

संजय उवाच । (५४।१)

तथेति राजन् पुत्रस् ते सह कर्णेन भारत । (५४।२)

अब्रवीन् मद्रराजस्य सुतं भरतसत्तम ॥ (५४।३)