महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 27

325 of 1995 · 51 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशम्पायन उवाच । (१।१)

vaiśampāyana uvāca

1.2१.२

वसत्स्वथ द्वैतवने पाण्डवेषु महात्मसु । (१।२)

vasatsvatha dvaitavane pāṇḍaveṣu mahātmasu |

1.3१.३

अनुकीर्णं महारण्यं ब्राह्मणैः समपद्यत ॥ (१।३)

anukīrṇaṃ mahāraṇyaṃ brāhmaṇaiḥ samapadyata ||

2.1२.१

ईर्यमाणेन सततं ब्रह्मघोषेण सर्वतः । (२।१)

īryamāṇena satataṃ brahmaghoṣeṇa sarvataḥ |

2.2२.२

ब्रह्मलोकसमं पुण्यम् आसीद् द्वैतवनं सरः ॥ (२।२)

brahmalokasamaṃ puṇyam āsīd dvaitavanaṃ saraḥ ||

3.1३.१

यजुषाम् ऋचां च साम्नां च गद्यानां चैव सर्वशः । (३।१)

yajuṣām ṛcāṃ ca sāmnāṃ ca gadyānāṃ caiva sarvaśaḥ |

3.2३.२

आसीद् उच्चार्यमाणानां निस्वनो हृदयंगमः ॥ (३।२)

āsīd uccāryamāṇānāṃ nisvano hṛdayaṃgamaḥ ||

4.1४.१

ज्याघोषः पाण्डवेयानां ब्रह्मघोषश् च धीमताम् । (४।१)

jyāghoṣaḥ pāṇḍaveyānāṃ brahmaghoṣaś ca dhīmatām |

4.2४.२

संसृष्टं ब्रह्मणा क्षत्रं भूय एव व्यरोचत ॥ (४।२)

saṃsṛṣṭaṃ brahmaṇā kṣatraṃ bhūya eva vyarocata ||

5.1५.१

अथाब्रवीद् बको दाल्भ्यो धर्मराजं युधिष्ठिरम् । (५।१)

athābravīd bako dālbhyo dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram |

5.2५.२

संध्यां कौन्तेयम् आसीनम् ऋषिभिः परिवारितम् ॥ (५।२)

saṃdhyāṃ kaunteyam āsīnam ṛṣibhiḥ parivāritam ||

6.1६.१

पश्य द्वैतवने पार्थ ब्राह्मणानां तपस्विनाम् । (६।१)

paśya dvaitavane pārtha brāhmaṇānāṃ tapasvinām |

6.2६.२

होमवेलां कुरुश्रेष्ठ सम्प्रज्वलितपावकाम् ॥ (६।२)

homavelāṃ kuruśreṣṭha samprajvalitapāvakām ||

7.1७.१

चरन्ति धर्मं पुण्ये ऽस्मिंस् त्वया गुप्ता धृतव्रताः । (७।१)

caranti dharmaṃ puṇye 'smiṃs tvayā guptā dhṛtavratāḥ |

7.2७.२

भृगवो ऽङ्गिरसश् चैव वासिष्ठाः काश्यपैः सह ॥ (७।२)

bhṛgavo 'ṅgirasaś caiva vāsiṣṭhāḥ kāśyapaiḥ saha ||

8.1८.१

आगस्त्याश् च महाभागा आत्रेयाश् चोत्तमव्रताः । (८।१)

āgastyāś ca mahābhāgā ātreyāś cottamavratāḥ |

8.2८.२

सर्वस्य जगतः श्रेष्ठा ब्राह्मणाः संगतास् त्वया ॥ (८।२)

sarvasya jagataḥ śreṣṭhā brāhmaṇāḥ saṃgatās tvayā ||

9.1९.१

इदं तु वचनं पार्थ शृण्वेकाग्रमना मम । (९।१)

idaṃ tu vacanaṃ pārtha śṛṇvekāgramanā mama |

9.2९.२

भ्रातृभिः सह कौन्तेय यत् त्वां वक्ष्यामि कौरव ॥ (९।२)

bhrātṛbhiḥ saha kaunteya yat tvāṃ vakṣyāmi kaurava ||

10.1१०.१

ब्रह्म क्षत्रेण संसृष्टं क्षत्रं च ब्रह्मणा सह । (१०।१)

brahma kṣatreṇa saṃsṛṣṭaṃ kṣatraṃ ca brahmaṇā saha |

10.2१०.२

उदीर्णौ दहतः शत्रून् वनानीवाग्निमारुतौ ॥ (१०।२)

udīrṇau dahataḥ śatrūn vanānīvāgnimārutau ||

11.1११.१

नाब्राह्मणस् तात चिरं बुभूषेद् इच्छन्न् इमं लोकम् अमुं च जेतुम् । (११।१)

nābrāhmaṇas tāta ciraṃ bubhūṣed icchann imaṃ lokam amuṃ ca jetum |

11.2११.२

विनीतधर्मार्थम् अपेतमोहं लब्ध्वा द्विजं नुदति नृपः सपत्नान् ॥ (११।२)

vinītadharmārtham apetamohaṃ labdhvā dvijaṃ nudati nṛpaḥ sapatnān ||

12.1१२.१

चरन् नैःश्रेयसं धर्मं प्रजापालनकारितम् । (१२।१)

caran naiḥśreyasaṃ dharmaṃ prajāpālanakāritam |

12.2१२.२

नाध्यगच्छद् बलिर् लोके तीर्थम् अन्यत्र वै द्विजात् ॥ (१२।२)

nādhyagacchad balir loke tīrtham anyatra vai dvijāt ||

13.1१३.१

अनूनम् आसीद् असुरस्य कामैर् वैरोचनेः श्रीर् अपि चाक्षयासीत् । (१३।१)

anūnam āsīd asurasya kāmair vairocaneḥ śrīr api cākṣayāsīt |

13.2१३.२

लब्ध्वा महीं ब्राह्मणसंप्रयोगात् तेष्वाचरन् दुष्टम् अतो व्यनश्यत् ॥ (१३।२)

labdhvā mahīṃ brāhmaṇasaṃprayogāt teṣvācaran duṣṭam ato vyanaśyat ||

14.1१४.१

नाब्राह्मणं भूमिर् इयं सभूतिर् वर्णं द्वितीयं भजते चिराय । (१४।१)

nābrāhmaṇaṃ bhūmir iyaṃ sabhūtir varṇaṃ dvitīyaṃ bhajate cirāya |

14.2१४.२

समुद्रनेमिर् नमते तु तस्मै यं ब्राह्मणः शास्ति नयैर् विनीतः ॥ (१४।२)

samudranemir namate tu tasmai yaṃ brāhmaṇaḥ śāsti nayair vinītaḥ ||

15.1१५.१

कुञ्जरस्येव संग्रामे ऽपरिगृह्याङ्कुशग्रहम् । (१५।१)

kuñjarasyeva saṃgrāme 'parigṛhyāṅkuśagraham |

15.2१५.२

ब्राह्मणैर् विप्रहीणस्य क्षत्रस्य क्षीयते बलम् ॥ (१५।२)

brāhmaṇair viprahīṇasya kṣatrasya kṣīyate balam ||

16.1१६.१

ब्रह्मण्यनुपमा दृष्टिः क्षात्रम् अप्रतिमं बलम् । (१६।१)

brahmaṇyanupamā dṛṣṭiḥ kṣātram apratimaṃ balam |

16.2१६.२

तौ यदा चरतः सार्धम् अथ लोकः प्रसीदति ॥ (१६।२)

tau yadā carataḥ sārdham atha lokaḥ prasīdati ||

17.1१७.१

यथा हि सुमहान् अग्निः कक्षं दहति सानिलः । (१७।१)

yathā hi sumahān agniḥ kakṣaṃ dahati sānilaḥ |

17.2१७.२

तथा दहति राजन्यो ब्राह्मणेन समं रिपून् ॥ (१७।२)

tathā dahati rājanyo brāhmaṇena samaṃ ripūn ||

18.1१८.१

ब्राह्मणेभ्यो ऽथ मेधावी बुद्धिपर्येषणं चरेत् । (१८।१)

brāhmaṇebhyo 'tha medhāvī buddhiparyeṣaṇaṃ caret |

18.2१८.२

अलब्धस्य च लाभाय लब्धस्य च विवृद्धये ॥ (१८।२)

alabdhasya ca lābhāya labdhasya ca vivṛddhaye ||

19.1१९.१

अलब्धलाभाय च लब्धवृद्धये यथार्हतीर्थप्रतिपादनाय । (१९।१)

alabdhalābhāya ca labdhavṛddhaye yathārhatīrthapratipādanāya |

19.2१९.२

यशस्विनं वेदविदं विपश्चितं बहुश्रुतं ब्राह्मणम् एव वासय ॥ (१९।२)

yaśasvinaṃ vedavidaṃ vipaścitaṃ bahuśrutaṃ brāhmaṇam eva vāsaya ||

20.1२०.१

ब्राह्मणेषूत्तमा वृत्तिस् तव नित्यं युधिष्ठिर । (२०।१)

brāhmaṇeṣūttamā vṛttis tava nityaṃ yudhiṣṭhira |

20.2२०.२

तेन ते सर्वलोकेषु दीप्यते प्रथितं यशः ॥ (२०।२)

tena te sarvalokeṣu dīpyate prathitaṃ yaśaḥ ||

21.1२१.१

ततस् ते ब्राह्मणाः सर्वे बकं दाल्भ्यम् अपूजयन् । (२१।१)

tatas te brāhmaṇāḥ sarve bakaṃ dālbhyam apūjayan |

21.2२१.२

युधिष्ठिरे स्तूयमाने भूयः सुमनसो ऽभवन् ॥ (२१।२)

yudhiṣṭhire stūyamāne bhūyaḥ sumanaso 'bhavan ||

22.1२२.१

द्वैपायनो नारदश् च जामदग्न्यः पृथुश्रवाः । (२२।१)

dvaipāyano nāradaś ca jāmadagnyaḥ pṛthuśravāḥ |

22.2२२.२

इन्द्रद्युम्नो भालुकिश् च कृतचेताः सहस्रपात् ॥ (२२।२)

indradyumno bhālukiś ca kṛtacetāḥ sahasrapāt ||

23.1२३.१

कर्णश्रवाश्च मुञ्जश्च लवणाश्वश्च काश्यपः । (२३।१)

karṇaśravāśca muñjaśca lavaṇāśvaśca kāśyapaḥ |

23.2२३.२

हारीतः स्थूणकर्णश् च अग्निवेश्यो ऽथ शौनकः ॥ (२३।२)

hārītaḥ sthūṇakarṇaś ca agniveśyo 'tha śaunakaḥ ||

24.1२४.१

ऋतवाक्च सुवाक् चैव बृहदश्व ऋतावसुः । (२४।१)

ṛtavākca suvāk caiva bṛhadaśva ṛtāvasuḥ |

24.2२४.२

ऊर्ध्वरेता वृषामित्रः सुहोत्रो होत्रवाहनः ॥ (२४।२)

ūrdhvaretā vṛṣāmitraḥ suhotro hotravāhanaḥ ||

25.1२५.१

एते चान्ये च बहवो ब्राह्मणाः संशितव्रताः । (२५।१)

ete cānye ca bahavo brāhmaṇāḥ saṃśitavratāḥ |

25.2२५.२

अजातशत्रुम् आनर्चुः पुरंदरम् इवर्षयः ॥ (२५।२)

ajātaśatrum ānarcuḥ puraṃdaram ivarṣayaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 27

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit