MBh, 2, 31
Select a line for its word-by-word analysis.
भीष्मम् आमन्त्रयामास धृतराष्ट्रं च पाण्डवः ॥ (१।३)
bhīṣmam āmantrayāmāsa dhṛtarāṣṭraṃ ca pāṇḍavaḥ ||
संश्रुत्य धर्मराजस्य यज्ञं यज्ञविदस्तदा ॥ (२।२)
saṃśrutya dharmarājasya yajñaṃ yajñavidastadā ||
द्रष्टुकामाः सभां चैव धर्मराजं च पाण्डवम् ॥ (३।२)
draṣṭukāmāḥ sabhāṃ caiva dharmarājaṃ ca pāṇḍavam ||
दिग्भ्यः सर्वे समापेतुः पार्थिवास्तत्र भारत । (४।१)
digbhyaḥ sarve samāpetuḥ pārthivāstatra bhārata |
सत्कृत्यामन्त्रिताः सर्वे आचार्यप्रमुखा नृपाः । (६।१)
satkṛtyāmantritāḥ sarve ācāryapramukhā nṛpāḥ |
सोमदत्तो ऽथ कौरव्यो भूरिर् भूरिश्रवाः शलः । (८।१)
somadatto 'tha kauravyo bhūrir bhūriśravāḥ śalaḥ |
अश्वत्थामा कृपो द्रोणः सैन्धवश्च जयद्रथः ॥ (८।२)
aśvatthāmā kṛpo droṇaḥ saindhavaśca jayadrathaḥ ||
प्राग्ज्योतिषश्च नृपतिर् भगदत्तो महायशाः ॥ (९।२)
prāgjyotiṣaśca nṛpatir bhagadatto mahāyaśāḥ ||
सह सर्वैस्तथा म्लेच्छैः सागरानूपवासिभिः । (१०।१)
saha sarvaistathā mlecchaiḥ sāgarānūpavāsibhiḥ |
पौण्ड्रको वासुदेवश्च वङ्गः कालिङ्गकस्तथा । (११।१)
pauṇḍrako vāsudevaśca vaṅgaḥ kāliṅgakastathā |
आकर्षः कुन्तलश्चैव वानवास्यान्ध्रकास्तथा ॥ (११।२)
ākarṣaḥ kuntalaścaiva vānavāsyāndhrakāstathā ||
द्रविडाः सिंहलाश्चैव राजा काश्मीरकस्तथा । (१२।१)
draviḍāḥ siṃhalāścaiva rājā kāśmīrakastathā |
विराटः सह पुत्रैश्च माचेल्लश्च महारथः । (१३।२)
virāṭaḥ saha putraiśca mācellaśca mahārathaḥ |
आगच्छत् पाण्डवेयस्य यज्ञं संग्रामदुर्मदः ॥ (१४।२)
āgacchat pāṇḍaveyasya yajñaṃ saṃgrāmadurmadaḥ ||
गदप्रद्युम्नसाम्बाश्च चारुदेष्णश्च वीर्यवान् ॥ (१५।२)
gadapradyumnasāmbāśca cārudeṣṇaśca vīryavān ||
उल्मुको निशठश्चैव वीरः प्राद्युम्निर् एव च । (१६।१)
ulmuko niśaṭhaścaiva vīraḥ prādyumnir eva ca |
वृष्णयो निखिलेनान्ये समाजग्मुर् महारथाः ॥ (१६।२)
vṛṣṇayo nikhilenānye samājagmur mahārathāḥ ||
आजग्मुः पाण्डुपुत्रस्य राजसूयं महाक्रतुम् ॥ (१७।२)
ājagmuḥ pāṇḍuputrasya rājasūyaṃ mahākratum ||
बहुकक्ष्यान्वितान् राजन् दीर्घिकावृक्षशोभितान् ॥ (१८।२)
bahukakṣyānvitān rājan dīrghikāvṛkṣaśobhitān ||
तथा धर्मात्मजस्तेषां चक्रे पूजाम् अनुत्तमाम् । (१९।१)
tathā dharmātmajasteṣāṃ cakre pūjām anuttamām |
सत्कृताश्च यथोद्दिष्टाञ् जग्मुर् आवसथान्नृपाः ॥ (१९।२)
satkṛtāśca yathoddiṣṭāñ jagmur āvasathānnṛpāḥ ||
कैलासशिखरप्रख्यान्मनोज्ञान् द्रव्यभूषितान् । (२०।१)
kailāsaśikharaprakhyānmanojñān dravyabhūṣitān |
सर्वतः संवृतान् उच्चैः प्राकारैः सुकृतैः सितैः ॥ (२०।२)
sarvataḥ saṃvṛtān uccaiḥ prākāraiḥ sukṛtaiḥ sitaiḥ ||
असंबाधान् समद्वारान् युतान् उच्चावचैर् गुणैः । (२३।१)
asaṃbādhān samadvārān yutān uccāvacair guṇaiḥ |
विश्रान्तास्ते ततो ऽपश्यन् भूमिपा भूरिदक्षिणम् । (२४।१)
viśrāntāste tato 'paśyan bhūmipā bhūridakṣiṇam |
वृतं सदस्यैर् बहुभिर् धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ (२४।२)
vṛtaṃ sadasyair bahubhir dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram ||
तत् सदः पार्थिवैः कीर्णं ब्राह्मणैश्च महात्मभिः । (२५।१)
tat sadaḥ pārthivaiḥ kīrṇaṃ brāhmaṇaiśca mahātmabhiḥ |
भ्राजते स्म तदा राजन्नाकपृष्ठम् इवामरैः ॥ (२५।२)
bhrājate sma tadā rājannākapṛṣṭham ivāmaraiḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.