महाभारतMahābhārata

MBh, 2, 31

257 of 1995 · 52 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

स गत्वा हास्तिनपुरं नकुलः समितिंजयः । (१।२)

sa gatvā hāstinapuraṃ nakulaḥ samitiṃjayaḥ |

1.3१.३

भीष्मम् आमन्त्रयामास धृतराष्ट्रं च पाण्डवः ॥ (१।३)

bhīṣmam āmantrayāmāsa dhṛtarāṣṭraṃ ca pāṇḍavaḥ ||

2.1२.१

प्रययुः प्रीतमनसो यज्ञं ब्रह्मपुरःसराः । (२।१)

prayayuḥ prītamanaso yajñaṃ brahmapuraḥsarāḥ |

2.2२.२

संश्रुत्य धर्मराजस्य यज्ञं यज्ञविदस्तदा ॥ (२।२)

saṃśrutya dharmarājasya yajñaṃ yajñavidastadā ||

3.1३.१

अन्ये च शतशस्तुष्टैर् मनोभिर् मनुजर्षभ । (३।१)

anye ca śataśastuṣṭair manobhir manujarṣabha |

3.2३.२

द्रष्टुकामाः सभां चैव धर्मराजं च पाण्डवम् ॥ (३।२)

draṣṭukāmāḥ sabhāṃ caiva dharmarājaṃ ca pāṇḍavam ||

4.1४.१

दिग्भ्यः सर्वे समापेतुः पार्थिवास्तत्र भारत । (४।१)

digbhyaḥ sarve samāpetuḥ pārthivāstatra bhārata |

4.2४.२

समुपादाय रत्नानि विविधानि महान्ति च ॥ (४।२)

samupādāya ratnāni vividhāni mahānti ca ||

5.1५.१

धृतराष्ट्रश्च भीष्मश्च विदुरश्च महामतिः । (५।१)

dhṛtarāṣṭraśca bhīṣmaśca viduraśca mahāmatiḥ |

5.2५.२

दुर्योधनपुरोगाश्च भ्रातरः सर्व एव ते ॥ (५।२)

duryodhanapurogāśca bhrātaraḥ sarva eva te ||

6.1६.१

सत्कृत्यामन्त्रिताः सर्वे आचार्यप्रमुखा नृपाः । (६।१)

satkṛtyāmantritāḥ sarve ācāryapramukhā nṛpāḥ |

6.2६.२

गान्धारराजः सुबलः शकुनिश्च महाबलः ॥ (६।२)

gāndhārarājaḥ subalaḥ śakuniśca mahābalaḥ ||

7.1७.१

अचलो वृषकश्चैव कर्णश्च रथिनां वरः । (७।१)

acalo vṛṣakaścaiva karṇaśca rathināṃ varaḥ |

7.2७.२

ऋतः शल्यो मद्रराजो बाह्लिकश्च महारथः ॥ (७।२)

ṛtaḥ śalyo madrarājo bāhlikaśca mahārathaḥ ||

8.1८.१

सोमदत्तो ऽथ कौरव्यो भूरिर् भूरिश्रवाः शलः । (८।१)

somadatto 'tha kauravyo bhūrir bhūriśravāḥ śalaḥ |

8.2८.२

अश्वत्थामा कृपो द्रोणः सैन्धवश्च जयद्रथः ॥ (८।२)

aśvatthāmā kṛpo droṇaḥ saindhavaśca jayadrathaḥ ||

9.1९.१

यज्ञसेनः सपुत्रश्च शाल्वश्च वसुधाधिपः । (९।१)

yajñasenaḥ saputraśca śālvaśca vasudhādhipaḥ |

9.2९.२

प्राग्ज्योतिषश्च नृपतिर् भगदत्तो महायशाः ॥ (९।२)

prāgjyotiṣaśca nṛpatir bhagadatto mahāyaśāḥ ||

10.1१०.१

सह सर्वैस्तथा म्लेच्छैः सागरानूपवासिभिः । (१०।१)

saha sarvaistathā mlecchaiḥ sāgarānūpavāsibhiḥ |

10.2१०.२

पार्वतीयाश्च राजानो राजा चैव बृहद्बलः ॥ (१०।२)

pārvatīyāśca rājāno rājā caiva bṛhadbalaḥ ||

11.1११.१

पौण्ड्रको वासुदेवश्च वङ्गः कालिङ्गकस्तथा । (११।१)

pauṇḍrako vāsudevaśca vaṅgaḥ kāliṅgakastathā |

11.2११.२

आकर्षः कुन्तलश्चैव वानवास्यान्ध्रकास्तथा ॥ (११।२)

ākarṣaḥ kuntalaścaiva vānavāsyāndhrakāstathā ||

12.1१२.१

द्रविडाः सिंहलाश्चैव राजा काश्मीरकस्तथा । (१२।१)

draviḍāḥ siṃhalāścaiva rājā kāśmīrakastathā |

12.2१२.२

कुन्तिभोजो महातेजाः सुह्मश्च सुमहाबलः ॥ (१२।२)

kuntibhojo mahātejāḥ suhmaśca sumahābalaḥ ||

13.1१३.१

बाह्लिकाश्चापरे शूरा राजानः सर्व एव ते । (१३।१)

bāhlikāścāpare śūrā rājānaḥ sarva eva te |

13.2१३.२

विराटः सह पुत्रैश्च माचेल्लश्च महारथः । (१३।२)

virāṭaḥ saha putraiśca mācellaśca mahārathaḥ |

13.3१३.३

राजानो राजपुत्राश्च नानाजनपदेश्वराः ॥ (१३।३)

rājāno rājaputrāśca nānājanapadeśvarāḥ ||

14.1१४.१

शिशुपालो महावीर्यः सह पुत्रेण भारत । (१४।१)

śiśupālo mahāvīryaḥ saha putreṇa bhārata |

14.2१४.२

आगच्छत् पाण्डवेयस्य यज्ञं संग्रामदुर्मदः ॥ (१४।२)

āgacchat pāṇḍaveyasya yajñaṃ saṃgrāmadurmadaḥ ||

15.1१५.१

रामश्चैवानिरुद्धश्च बभ्रुश्च सहसारणः । (१५।१)

rāmaścaivāniruddhaśca babhruśca sahasāraṇaḥ |

15.2१५.२

गदप्रद्युम्नसाम्बाश्च चारुदेष्णश्च वीर्यवान् ॥ (१५।२)

gadapradyumnasāmbāśca cārudeṣṇaśca vīryavān ||

16.1१६.१

उल्मुको निशठश्चैव वीरः प्राद्युम्निर् एव च । (१६।१)

ulmuko niśaṭhaścaiva vīraḥ prādyumnir eva ca |

16.2१६.२

वृष्णयो निखिलेनान्ये समाजग्मुर् महारथाः ॥ (१६।२)

vṛṣṇayo nikhilenānye samājagmur mahārathāḥ ||

17.1१७.१

एते चान्ये च बहवो राजानो मध्यदेशजाः । (१७।१)

ete cānye ca bahavo rājāno madhyadeśajāḥ |

17.2१७.२

आजग्मुः पाण्डुपुत्रस्य राजसूयं महाक्रतुम् ॥ (१७।२)

ājagmuḥ pāṇḍuputrasya rājasūyaṃ mahākratum ||

18.1१८.१

ददुस्तेषाम् आवसथान् धर्मराजस्य शासनात् । (१८।१)

dadusteṣām āvasathān dharmarājasya śāsanāt |

18.2१८.२

बहुकक्ष्यान्वितान् राजन् दीर्घिकावृक्षशोभितान् ॥ (१८।२)

bahukakṣyānvitān rājan dīrghikāvṛkṣaśobhitān ||

19.1१९.१

तथा धर्मात्मजस्तेषां चक्रे पूजाम् अनुत्तमाम् । (१९।१)

tathā dharmātmajasteṣāṃ cakre pūjām anuttamām |

19.2१९.२

सत्कृताश्च यथोद्दिष्टाञ् जग्मुर् आवसथान्नृपाः ॥ (१९।२)

satkṛtāśca yathoddiṣṭāñ jagmur āvasathānnṛpāḥ ||

20.1२०.१

कैलासशिखरप्रख्यान्मनोज्ञान् द्रव्यभूषितान् । (२०।१)

kailāsaśikharaprakhyānmanojñān dravyabhūṣitān |

20.2२०.२

सर्वतः संवृतान् उच्चैः प्राकारैः सुकृतैः सितैः ॥ (२०।२)

sarvataḥ saṃvṛtān uccaiḥ prākāraiḥ sukṛtaiḥ sitaiḥ ||

21.1२१.१

सुवर्णजालसंवीतान्मणिकुट्टिमशोभितान् । (२१।१)

suvarṇajālasaṃvītānmaṇikuṭṭimaśobhitān |

21.2२१.२

सुखारोहणसोपानान्महासनपरिच्छदान् ॥ (२१।२)

sukhārohaṇasopānānmahāsanaparicchadān ||

22.1२२.१

स्रग्दामसमवच्छन्नान् उत्तमागुरुगन्धिनः । (२२।१)

sragdāmasamavacchannān uttamāgurugandhinaḥ |

22.2२२.२

हंसांशुवर्णसदृशान् आयोजनसुदर्शनान् ॥ (२२।२)

haṃsāṃśuvarṇasadṛśān āyojanasudarśanān ||

23.1२३.१

असंबाधान् समद्वारान् युतान् उच्चावचैर् गुणैः । (२३।१)

asaṃbādhān samadvārān yutān uccāvacair guṇaiḥ |

23.2२३.२

बहुधातुपिनद्धाङ्गान् हिमवच्छिखरान् इव ॥ (२३।२)

bahudhātupinaddhāṅgān himavacchikharān iva ||

24.1२४.१

विश्रान्तास्ते ततो ऽपश्यन् भूमिपा भूरिदक्षिणम् । (२४।१)

viśrāntāste tato 'paśyan bhūmipā bhūridakṣiṇam |

24.2२४.२

वृतं सदस्यैर् बहुभिर् धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥ (२४।२)

vṛtaṃ sadasyair bahubhir dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram ||

25.1२५.१

तत् सदः पार्थिवैः कीर्णं ब्राह्मणैश्च महात्मभिः । (२५।१)

tat sadaḥ pārthivaiḥ kīrṇaṃ brāhmaṇaiśca mahātmabhiḥ |

25.2२५.२

भ्राजते स्म तदा राजन्नाकपृष्ठम् इवामरैः ॥ (२५।२)

bhrājate sma tadā rājannākapṛṣṭham ivāmaraiḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 2, 31

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit