महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 3

667 of 1995 · 47 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

सात्यकिर् उवाच । (१।१)

sātyakir uvāca

1.2१.२

यादृशः पुरुषस्यात्मा तादृशं सम्प्रभाषते । (१।२)

yādṛśaḥ puruṣasyātmā tādṛśaṃ samprabhāṣate |

1.3१.३

यथारूपो ऽन्तरात्मा ते तथारूपं प्रभाषसे ॥ (१।३)

yathārūpo 'ntarātmā te tathārūpaṃ prabhāṣase ||

2.1२.१

सन्ति वै पुरुषाः शूराः सन्ति कापुरुषास्तथा । (२।१)

santi vai puruṣāḥ śūrāḥ santi kāpuruṣāstathā |

2.2२.२

उभावेतौ दृढौ पक्षौ दृश्येते पुरुषान् प्रति ॥ (२।२)

ubhāvetau dṛḍhau pakṣau dṛśyete puruṣān prati ||

3.1३.१

एकस्मिन्न् एव जायेते कुले क्लीबमहारथौ । (३।१)

ekasminn eva jāyete kule klībamahārathau |

3.2३.२

फलाफलवती शाखे यथैकस्मिन् वनस्पतौ ॥ (३।२)

phalāphalavatī śākhe yathaikasmin vanaspatau ||

4.1४.१

नाभ्यसूयामि ते वाक्यं ब्रुवतो लाङ्गलध्वज । (४।१)

nābhyasūyāmi te vākyaṃ bruvato lāṅgaladhvaja |

4.2४.२

ये तु शृण्वन्ति ते वाक्यं तान् असूयामि माधव ॥ (४।२)

ye tu śṛṇvanti te vākyaṃ tān asūyāmi mādhava ||

5.1५.१

कथं हि धर्मराजस्य दोषम् अल्पम् अपि ब्रुवन् । (५।१)

kathaṃ hi dharmarājasya doṣam alpam api bruvan |

5.2५.२

लभते परिषन्मध्ये व्याहर्तुम् अकुतोभयः ॥ (५।२)

labhate pariṣanmadhye vyāhartum akutobhayaḥ ||

6.1६.१

समाहूय महात्मानं जितवन्तो ऽक्षकोविदाः । (६।१)

samāhūya mahātmānaṃ jitavanto 'kṣakovidāḥ |

6.2६.२

अनक्षज्ञं यथाश्रद्धं तेषु धर्मजयः कुतः ॥ (६।२)

anakṣajñaṃ yathāśraddhaṃ teṣu dharmajayaḥ kutaḥ ||

7.1७.१

यदि कुन्तीसुतं गेहे क्रीडन्तं भ्रातृभिः सह । (७।१)

yadi kuntīsutaṃ gehe krīḍantaṃ bhrātṛbhiḥ saha |

7.2७.२

अभिगम्य जयेयुस्ते तत् तेषां धर्मतो भवेत् ॥ (७।२)

abhigamya jayeyuste tat teṣāṃ dharmato bhavet ||

8.1८.१

समाहूय तु राजानं क्षत्रधर्मरतं सदा । (८।१)

samāhūya tu rājānaṃ kṣatradharmarataṃ sadā |

8.2८.२

निकृत्या जितवन्तस्ते किं नु तेषां परं शुभम् ॥ (८।२)

nikṛtyā jitavantaste kiṃ nu teṣāṃ paraṃ śubham ||

9.1९.१

कथं प्रणिपतेच्चायम् इह कृत्वा पणं परम् । (९।१)

kathaṃ praṇipateccāyam iha kṛtvā paṇaṃ param |

9.2९.२

वनवासाद् विमुक्तस्तु प्राप्तः पैतामहं पदम् ॥ (९।२)

vanavāsād vimuktastu prāptaḥ paitāmahaṃ padam ||

10.1१०.१

यद्ययं परवित्तानि कामयेत युधिष्ठिरः । (१०।१)

yadyayaṃ paravittāni kāmayeta yudhiṣṭhiraḥ |

10.2१०.२

एवम् अप्ययम् अत्यन्तं परान्नार्हति याचितुम् ॥ (१०।२)

evam apyayam atyantaṃ parānnārhati yācitum ||

11.1११.१

कथं च धर्मयुक्तास्ते न च राज्यं जिहीर्षवः । (११।१)

kathaṃ ca dharmayuktāste na ca rājyaṃ jihīrṣavaḥ |

11.2११.२

निवृत्तवासान् कौन्तेयान् य आहुर् विदिता इति ॥ (११।२)

nivṛttavāsān kaunteyān ya āhur viditā iti ||

12.1१२.१

अनुनीता हि भीष्मेण द्रोणेन च महात्मना । (१२।१)

anunītā hi bhīṣmeṇa droṇena ca mahātmanā |

12.2१२.२

न व्यवस्यन्ति पाण्डूनां प्रदातुं पैतृकं वसु ॥ (१२।२)

na vyavasyanti pāṇḍūnāṃ pradātuṃ paitṛkaṃ vasu ||

13.1१३.१

अहं तु ताञ् शितैर् बाणैर् अनुनीय रणे बलात् । (१३।१)

ahaṃ tu tāñ śitair bāṇair anunīya raṇe balāt |

13.2१३.२

पादयोः पातयिष्यामि कौन्तेयस्य महात्मनः ॥ (१३।२)

pādayoḥ pātayiṣyāmi kaunteyasya mahātmanaḥ ||

14.1१४.१

अथ ते न व्यवस्यन्ति प्रणिपाताय धीमतः । (१४।१)

atha te na vyavasyanti praṇipātāya dhīmataḥ |

14.2१४.२

गमिष्यन्ति सहामात्या यमस्य सदनं प्रति ॥ (१४।२)

gamiṣyanti sahāmātyā yamasya sadanaṃ prati ||

15.1१५.१

न हि ते युयुधानस्य संरब्धस्य युयुत्सतः । (१५।१)

na hi te yuyudhānasya saṃrabdhasya yuyutsataḥ |

15.2१५.२

वेगं समर्थाः संसोढुं वज्रस्येव महीधराः ॥ (१५।२)

vegaṃ samarthāḥ saṃsoḍhuṃ vajrasyeva mahīdharāḥ ||

16.1१६.१

को हि गाण्डीवधन्वानं कश्च चक्रायुधं युधि । (१६।१)

ko hi gāṇḍīvadhanvānaṃ kaśca cakrāyudhaṃ yudhi |

16.2१६.२

मां चापि विषहेत् को नु कश्च भीमं दुरासदम् ॥ (१६।२)

māṃ cāpi viṣahet ko nu kaśca bhīmaṃ durāsadam ||

17.1१७.१

यमौ च दृढधन्वानौ यमकल्पौ महाद्युती । (१७।१)

yamau ca dṛḍhadhanvānau yamakalpau mahādyutī |

17.2१७.२

को जिजीविषुर् आसीदेद् धृष्टद्युम्नं च पार्षतम् ॥ (१७।२)

ko jijīviṣur āsīded dhṛṣṭadyumnaṃ ca pārṣatam ||

18.1१८.१

पञ्चेमान् पाण्डवेयांश्च द्रौपद्याः कीर्तिवर्धनान् । (१८।१)

pañcemān pāṇḍaveyāṃśca draupadyāḥ kīrtivardhanān |

18.2१८.२

समप्रमाणान् पाण्डूनां समवीर्यान्मदोत्कटान् ॥ (१८।२)

samapramāṇān pāṇḍūnāṃ samavīryānmadotkaṭān ||

19.1१९.१

सौभद्रं च महेष्वासम् अमरैर् अपि दुःसहम् । (१९।१)

saubhadraṃ ca maheṣvāsam amarair api duḥsaham |

19.2१९.२

गदप्रद्युम्नसाम्बांश्च कालवज्रानलोपमान् ॥ (१९।२)

gadapradyumnasāmbāṃśca kālavajrānalopamān ||

20.1२०.१

ते वयं धृतराष्ट्रस्य पुत्रं शकुनिना सह । (२०।१)

te vayaṃ dhṛtarāṣṭrasya putraṃ śakuninā saha |

20.2२०.२

कर्णेन च निहत्याजावभिषेक्ष्याम पाण्डवम् ॥ (२०।२)

karṇena ca nihatyājāvabhiṣekṣyāma pāṇḍavam ||

21.1२१.१

नाधर्मो विद्यते कश्चिच्छत्रून् हत्वाततायिनः । (२१।१)

nādharmo vidyate kaścicchatrūn hatvātatāyinaḥ |

21.2२१.२

अधर्म्यम् अयशस्यं च शात्रवाणां प्रयाचनम् ॥ (२१।२)

adharmyam ayaśasyaṃ ca śātravāṇāṃ prayācanam ||

22.1२२.१

हृद्गतस्तस्य यः कामस्तं कुरुध्वम् अतन्द्रिताः । (२२।१)

hṛdgatastasya yaḥ kāmastaṃ kurudhvam atandritāḥ |

22.2२२.२

निसृष्टं धृतराष्ट्रेण राज्यं प्राप्नोतु पाण्डवः ॥ (२२।२)

nisṛṣṭaṃ dhṛtarāṣṭreṇa rājyaṃ prāpnotu pāṇḍavaḥ ||

23.1२३.१

अद्य पाण्डुसुतो राज्यं लभतां वा युधिष्ठिरः । (२३।१)

adya pāṇḍusuto rājyaṃ labhatāṃ vā yudhiṣṭhiraḥ |

23.2२३.२

निहता वा रणे सर्वे स्वप्स्यन्ति वसुधातले ॥ (२३।२)

nihatā vā raṇe sarve svapsyanti vasudhātale ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 3

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit