MBh, 5, 3
Select a line for its word-by-word analysis.
सन्ति वै पुरुषाः शूराः सन्ति कापुरुषास्तथा । (२।१)
santi vai puruṣāḥ śūrāḥ santi kāpuruṣāstathā |
उभावेतौ दृढौ पक्षौ दृश्येते पुरुषान् प्रति ॥ (२।२)
ubhāvetau dṛḍhau pakṣau dṛśyete puruṣān prati ||
नाभ्यसूयामि ते वाक्यं ब्रुवतो लाङ्गलध्वज । (४।१)
nābhyasūyāmi te vākyaṃ bruvato lāṅgaladhvaja |
ये तु शृण्वन्ति ते वाक्यं तान् असूयामि माधव ॥ (४।२)
ye tu śṛṇvanti te vākyaṃ tān asūyāmi mādhava ||
कथं हि धर्मराजस्य दोषम् अल्पम् अपि ब्रुवन् । (५।१)
kathaṃ hi dharmarājasya doṣam alpam api bruvan |
अनक्षज्ञं यथाश्रद्धं तेषु धर्मजयः कुतः ॥ (६।२)
anakṣajñaṃ yathāśraddhaṃ teṣu dharmajayaḥ kutaḥ ||
यदि कुन्तीसुतं गेहे क्रीडन्तं भ्रातृभिः सह । (७।१)
yadi kuntīsutaṃ gehe krīḍantaṃ bhrātṛbhiḥ saha |
अभिगम्य जयेयुस्ते तत् तेषां धर्मतो भवेत् ॥ (७।२)
abhigamya jayeyuste tat teṣāṃ dharmato bhavet ||
निकृत्या जितवन्तस्ते किं नु तेषां परं शुभम् ॥ (८।२)
nikṛtyā jitavantaste kiṃ nu teṣāṃ paraṃ śubham ||
वनवासाद् विमुक्तस्तु प्राप्तः पैतामहं पदम् ॥ (९।२)
vanavāsād vimuktastu prāptaḥ paitāmahaṃ padam ||
एवम् अप्ययम् अत्यन्तं परान्नार्हति याचितुम् ॥ (१०।२)
evam apyayam atyantaṃ parānnārhati yācitum ||
कथं च धर्मयुक्तास्ते न च राज्यं जिहीर्षवः । (११।१)
kathaṃ ca dharmayuktāste na ca rājyaṃ jihīrṣavaḥ |
निवृत्तवासान् कौन्तेयान् य आहुर् विदिता इति ॥ (११।२)
nivṛttavāsān kaunteyān ya āhur viditā iti ||
न व्यवस्यन्ति पाण्डूनां प्रदातुं पैतृकं वसु ॥ (१२।२)
na vyavasyanti pāṇḍūnāṃ pradātuṃ paitṛkaṃ vasu ||
अहं तु ताञ् शितैर् बाणैर् अनुनीय रणे बलात् । (१३।१)
ahaṃ tu tāñ śitair bāṇair anunīya raṇe balāt |
पादयोः पातयिष्यामि कौन्तेयस्य महात्मनः ॥ (१३।२)
pādayoḥ pātayiṣyāmi kaunteyasya mahātmanaḥ ||
न हि ते युयुधानस्य संरब्धस्य युयुत्सतः । (१५।१)
na hi te yuyudhānasya saṃrabdhasya yuyutsataḥ |
वेगं समर्थाः संसोढुं वज्रस्येव महीधराः ॥ (१५।२)
vegaṃ samarthāḥ saṃsoḍhuṃ vajrasyeva mahīdharāḥ ||
को हि गाण्डीवधन्वानं कश्च चक्रायुधं युधि । (१६।१)
ko hi gāṇḍīvadhanvānaṃ kaśca cakrāyudhaṃ yudhi |
मां चापि विषहेत् को नु कश्च भीमं दुरासदम् ॥ (१६।२)
māṃ cāpi viṣahet ko nu kaśca bhīmaṃ durāsadam ||
को जिजीविषुर् आसीदेद् धृष्टद्युम्नं च पार्षतम् ॥ (१७।२)
ko jijīviṣur āsīded dhṛṣṭadyumnaṃ ca pārṣatam ||
पञ्चेमान् पाण्डवेयांश्च द्रौपद्याः कीर्तिवर्धनान् । (१८।१)
pañcemān pāṇḍaveyāṃśca draupadyāḥ kīrtivardhanān |
समप्रमाणान् पाण्डूनां समवीर्यान्मदोत्कटान् ॥ (१८।२)
samapramāṇān pāṇḍūnāṃ samavīryānmadotkaṭān ||
सौभद्रं च महेष्वासम् अमरैर् अपि दुःसहम् । (१९।१)
saubhadraṃ ca maheṣvāsam amarair api duḥsaham |
गदप्रद्युम्नसाम्बांश्च कालवज्रानलोपमान् ॥ (१९।२)
gadapradyumnasāmbāṃśca kālavajrānalopamān ||
ते वयं धृतराष्ट्रस्य पुत्रं शकुनिना सह । (२०।१)
te vayaṃ dhṛtarāṣṭrasya putraṃ śakuninā saha |
कर्णेन च निहत्याजावभिषेक्ष्याम पाण्डवम् ॥ (२०।२)
karṇena ca nihatyājāvabhiṣekṣyāma pāṇḍavam ||
नाधर्मो विद्यते कश्चिच्छत्रून् हत्वाततायिनः । (२१।१)
nādharmo vidyate kaścicchatrūn hatvātatāyinaḥ |
अधर्म्यम् अयशस्यं च शात्रवाणां प्रयाचनम् ॥ (२१।२)
adharmyam ayaśasyaṃ ca śātravāṇāṃ prayācanam ||
हृद्गतस्तस्य यः कामस्तं कुरुध्वम् अतन्द्रिताः । (२२।१)
hṛdgatastasya yaḥ kāmastaṃ kurudhvam atandritāḥ |
निसृष्टं धृतराष्ट्रेण राज्यं प्राप्नोतु पाण्डवः ॥ (२२।२)
nisṛṣṭaṃ dhṛtarāṣṭreṇa rājyaṃ prāpnotu pāṇḍavaḥ ||
अद्य पाण्डुसुतो राज्यं लभतां वा युधिष्ठिरः । (२३।१)
adya pāṇḍusuto rājyaṃ labhatāṃ vā yudhiṣṭhiraḥ |
निहता वा रणे सर्वे स्वप्स्यन्ति वसुधातले ॥ (२३।२)
nihatā vā raṇe sarve svapsyanti vasudhātale ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.