महाभारतMahābhārata

MBh, 4, 11

608 of 1995 · 31 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

अथापरो ऽदृश्यत पाण्डवः प्रभुर् विराटराज्ञस्तुरगान् समीक्षतः । (१।२)

athāparo 'dṛśyata pāṇḍavaḥ prabhur virāṭarājñasturagān samīkṣataḥ |

1.3१.३

तम् आपतन्तं ददृशे पृथग्जनो विमुक्तम् अभ्राद् इव सूर्यमण्डलम् ॥ (१।३)

tam āpatantaṃ dadṛśe pṛthagjano vimuktam abhrād iva sūryamaṇḍalam ||

2.1२.१

स वै हयान् ऐक्षत तांस्ततस्ततः समीक्षमाणं च ददर्श मत्स्यराट् । (२।१)

sa vai hayān aikṣata tāṃstatastataḥ samīkṣamāṇaṃ ca dadarśa matsyarāṭ |

2.2२.२

ततो ऽब्रवीत् तान् अनुगान् अमित्रहा कुतो ऽयम् आयाति नरो ऽमरप्रभः ॥ (२।२)

tato 'bravīt tān anugān amitrahā kuto 'yam āyāti naro 'maraprabhaḥ ||

3.1३.१

अयं हयान् वीक्षति मामकान् दृढं ध्रुवं हयज्ञो भविता विचक्षणः । (३।१)

ayaṃ hayān vīkṣati māmakān dṛḍhaṃ dhruvaṃ hayajño bhavitā vicakṣaṇaḥ |

3.2३.२

प्रवेश्यताम् एष समीपम् आशु मे विभाति वीरो हि यथामरस्तथा ॥ (३।२)

praveśyatām eṣa samīpam āśu me vibhāti vīro hi yathāmarastathā ||

4.1४.१

अभ्येत्य राजानम् अमित्रहाब्रवीज् जयो ऽस्तु ते पार्थिव भद्रम् अस्तु च । (४।१)

abhyetya rājānam amitrahābravīj jayo 'stu te pārthiva bhadram astu ca |

4.2४.२

हयेषु युक्तो नृप संमतः सदा तवाश्वसूतो निपुणो भवाम्यहम् ॥ (४।२)

hayeṣu yukto nṛpa saṃmataḥ sadā tavāśvasūto nipuṇo bhavāmyaham ||

5.1५.१

विराट उवाच । (५।१)

virāṭa uvāca

5.2५.२

ददामि यानानि धनं निवेशनं ममाश्वसूतो भवितुं त्वम् अर्हसि । (५।२)

dadāmi yānāni dhanaṃ niveśanaṃ mamāśvasūto bhavituṃ tvam arhasi |

5.3५.३

कुतो ऽसि कस्यासि कथं त्वम् आगतः प्रब्रूहि शिल्पं तव विद्यते च यत् ॥ (५।३)

kuto 'si kasyāsi kathaṃ tvam āgataḥ prabrūhi śilpaṃ tava vidyate ca yat ||

6.1६.१

नकुल उवाच । (६।१)

nakula uvāca

6.2६.२

पञ्चानां पाण्डुपुत्राणां ज्येष्ठो राजा युधिष्ठिरः । (६।२)

pañcānāṃ pāṇḍuputrāṇāṃ jyeṣṭho rājā yudhiṣṭhiraḥ |

6.3६.३

तेनाहम् अश्वेषु पुरा प्रकृतः शत्रुकर्शन ॥ (६।३)

tenāham aśveṣu purā prakṛtaḥ śatrukarśana ||

7.1७.१

अश्वानां प्रकृतिं वेद्मि विनयं चापि सर्वशः । (७।१)

aśvānāṃ prakṛtiṃ vedmi vinayaṃ cāpi sarvaśaḥ |

7.2७.२

दुष्टानां प्रतिपत्तिं च कृत्स्नं चैव चिकित्सितम् ॥ (७।२)

duṣṭānāṃ pratipattiṃ ca kṛtsnaṃ caiva cikitsitam ||

8.1८.१

न कातरं स्यान्मम जातु वाहनं न मे ऽस्ति दुष्टा वडवा कुतो हयाः । (८।१)

na kātaraṃ syānmama jātu vāhanaṃ na me 'sti duṣṭā vaḍavā kuto hayāḥ |

8.2८.२

जनस्तु माम् आह स चापि पाण्डवो युधिष्ठिरो ग्रन्थिकम् एव नामतः ॥ (८।२)

janastu mām āha sa cāpi pāṇḍavo yudhiṣṭhiro granthikam eva nāmataḥ ||

9.1९.१

विराट उवाच । (९।१)

virāṭa uvāca

9.2९.२

यद् अस्ति किंचिन्मम वाजिवाहनं तद् अस्तु सर्वं त्वदधीनम् अद्य वै । (९।२)

yad asti kiṃcinmama vājivāhanaṃ tad astu sarvaṃ tvadadhīnam adya vai |

9.3९.३

ये चापि केचिन्मम वाजियोजकास् त्वदाश्रयाः सारथयश्च सन्तु मे ॥ (९।३)

ye cāpi kecinmama vājiyojakās tvadāśrayāḥ sārathayaśca santu me ||

10.1१०.१

इदं तवेष्टं यदि वै सुरोपम ब्रवीहि यत् ते प्रसमीक्षितं वसु । (१०।१)

idaṃ taveṣṭaṃ yadi vai suropama bravīhi yat te prasamīkṣitaṃ vasu |

10.2१०.२

न ते ऽनुरूपं हयकर्म विद्यते प्रभासि राजेव हि संमतो मम ॥ (१०।२)

na te 'nurūpaṃ hayakarma vidyate prabhāsi rājeva hi saṃmato mama ||

11.1११.१

युधिष्ठिरस्येव हि दर्शनेन मे समं तवेदं प्रियदर्श दर्शनम् । (११।१)

yudhiṣṭhirasyeva hi darśanena me samaṃ tavedaṃ priyadarśa darśanam |

11.2११.२

कथं तु भृत्यैः स विनाकृतो वने वसत्यनिन्द्यो रमते च पाण्डवः ॥ (११।२)

kathaṃ tu bhṛtyaiḥ sa vinākṛto vane vasatyanindyo ramate ca pāṇḍavaḥ ||

12.1१२.१

वैशंपायन उवाच । (१२।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

12.2१२.२

तथा स गन्धर्ववरोपमो युवा विराटराज्ञा मुदितेन पूजितः । (१२।२)

tathā sa gandharvavaropamo yuvā virāṭarājñā muditena pūjitaḥ |

12.3१२.३

न चैनम् अन्ये ऽपि विदुः कथंचन प्रियाभिरामं विचरन्तम् अन्तरा ॥ (१२।३)

na cainam anye 'pi viduḥ kathaṃcana priyābhirāmaṃ vicarantam antarā ||

13.1१३.१

एवं हि मत्स्ये न्यवसन्त पाण्डवा यथाप्रतिज्ञाभिर् अमोघदर्शनाः । (१३।१)

evaṃ hi matsye nyavasanta pāṇḍavā yathāpratijñābhir amoghadarśanāḥ |

13.2१३.२

अज्ञातचर्यां व्यचरन् समाहिताः समुद्रनेमीपतयो ऽतिदुःखिताः ॥ (१३।२)

ajñātacaryāṃ vyacaran samāhitāḥ samudranemīpatayo 'tiduḥkhitāḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 4, 11

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit