युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

कथं धर्मे स्थातुम् इच्छन्नरो वर्तेत भारत । (१।२)

विद्वञ् जिज्ञासमानाय प्रब्रूहि भरतर्षभ ॥ (१।३)

सत्यं चैवानृतं चोभे लोकान् आवृत्य तिष्ठतः । (२।१)

तयोः किम् आचरेद् राजन् पुरुषो धर्मनिश्चितः ॥ (२।२)

किं स्वित् सत्यं किम् अनृतं किं स्विद् धर्म्यं सनातनम् । (३।१)

कस्मिन् काले वदेत् सत्यं कस्मिन् काले ऽनृतं वदेत् ॥ (३।२)

भीष्म उवाच । (४।१)

सत्यस्य वचनं साधु न सत्याद् विद्यते परम् । (४।२)

यद् भूलोके सुदुर्ज्ञातं तत् ते वक्ष्यामि भारत ॥ (४।३)

भवेत् सत्यं न वक्तव्यं वक्तव्यम् अनृतं भवेत् । (५।१)

यत्रानृतं भवेत् सत्यं सत्यं वाप्यनृतं भवेत् ॥ (५।२)

तादृशे मुह्यते बालो यत्र सत्यम् अनिष्ठितम् । (६।१)

सत्यानृते विनिश्चित्य ततो भवति धर्मवित् ॥ (६।२)

अप्यनार्यो ऽकृतप्रज्ञः पुरुषो ऽपि सुदारुणः । (७।१)

सुमहत् प्राप्नुयात् पुण्यं बलाको ऽन्धवधाद् इव ॥ (७।२)

किम् आश्चर्यं च यन्मूढो धर्मकामो ऽप्यधर्मवित् । (८।१)

सुमहत् प्राप्नुयात् पापं गङ्गायाम् इव कौशिकः ॥ (८।२)

तादृशो ऽयम् अनुप्रश्नो यत्र धर्मः सुदुर्वचः । (९।१)

दुष्करः प्रतिसंख्यातुं तर्केणात्र व्यवस्यति ॥ (९।२)

प्रभावार्थाय भूतानां धर्मप्रवचनं कृतम् । (१०।१)

यत् स्याद् अहिंसासंयुक्तं स धर्म इति निश्चयः ॥ (१०।२)

धारणाद् धर्म इत्याहुर् धर्मेण विधृताः प्रजाः । (११।१)

यत् स्याद् धारणसंयुक्तं स धर्म इति निश्चयः ॥ (११।२)

श्रुतिधर्म इति ह्येके नेत्याहुर् अपरे जनाः । (१२।१)

न तु तत् प्रत्यसूयामो न हि सर्वं विधीयते ॥ (१२।२)

ये ऽन्यायेन जिहीर्षन्तो धनम् इच्छन्ति कर्हिचित् । (१३।१)

तेभ्यस्तन्न तद् आख्येयं स धर्म इति निश्चयः ॥ (१३।२)

अकूजनेन चेन्मोक्षो नात्र कूजेत् कथंचन । (१४।१)

अवश्यं कूजितव्यं वा शङ्केरन् वाप्यकूजनात् ॥ (१४।२)

श्रेयस्तत्रानृतं वक्तुं सत्याद् इति विचारितम् । (१५।१)

यः पापैः सह संबन्धान्मुच्यते शपथाद् इति ॥ (१५।२)

न च तेभ्यो धनं देयं शक्ये सति कथंचन । (१६।१)

पापेभ्यो हि धनं दत्तं दातारम् अपि पीडयेत् ॥ (१६।२)

स्वशरीरोपरोधेन वरम् आदातुम् इच्छतः । (१७।१)

सत्यसंप्रतिपत्त्यर्थं ये ब्रूयुः साक्षिणः क्वचित् । (१७।२)

अनुक्त्वा तत्र तद् वाच्यं सर्वे ते ऽनृतवादिनः ॥ (१७।३)

प्राणात्यये विवाहे च वक्तव्यम् अनृतं भवेत् । (१८।१)

अर्थस्य रक्षणार्थाय परेषां धर्मकारणात् । (१८।२)

परेषां धर्मम् आकाङ्क्षन्नीचः स्याद् धर्मभिक्षुकः ॥ (१८।३)

प्रतिश्रुत्य तु दातव्यं श्वःकार्यस्तु बलात्कृतः । (१९।१)

यः कश्चिद् धर्मसमयात् प्रच्युतो ऽधर्मम् आस्थितः ॥ (१९।२)

शठः स्वधर्मम् उत्सृज्य तम् इच्छेद् उपजीवितुम् । (२०।१)

सर्वोपायैर् निहन्तव्यः पापो निकृतिजीवनः ॥ (२०।२)

धनम् इत्येव पापानां सर्वेषाम् इह निश्चयः । (२१।१)

ये ऽविषह्या ह्यसंभोज्या निकृत्या पतनं गताः ॥ (२१।२)

च्युता देवमनुष्येभ्यो यथा प्रेतास्तथैव ते । (२२।१)

धनादानाद् दुःखतरं जीविताद् विप्रयोजनम् ॥ (२२।२)

अयं वो रोचतां धर्म इति वाच्यः प्रयत्नतः । (२३।१)

न कश्चिद् अस्ति पापानां धर्म इत्येष निश्चयः ॥ (२३।२)

तथागतं च यो हन्यान्नासौ पापेन लिप्यते । (२४।१)

स्वकर्मणा हतं हन्ति हत एव स हन्यते । (२४।२)

तेषु यः समयं कश्चित् कुर्वीत हतबुद्धिषु ॥ (२४।३)

यथा काकश्च गृध्रश्च तथैवोपधिजीविनः । (२५।१)

ऊर्ध्वं देहविमोक्षान्ते भवन्त्येतासु योनिषु ॥ (२५।२)

यस्मिन् यथा वर्तते यो मनुष्यस् तस्मिंस्तथा वर्तितव्यं स धर्मः । (२६।१)

मायाचारो मायया वर्तितव्यः साध्वाचारः साधुना प्रत्युदेयः ॥ (२६।२)