MBh, 14, 88
Select a line for its word-by-word analysis.
दृष्ट्वा युधिष्ठिरो राजा भीमसेनम् अथाब्रवीत् ॥ (१।३)
dṛṣṭvā yudhiṣṭhiro rājā bhīmasenam athābravīt ||
एतेषां क्रियतां पूजा पूजार्हा हि नरेश्वराः ॥ (२।२)
eteṣāṃ kriyatāṃ pūjā pūjārhā hi nareśvarāḥ ||
इत्युक्तः स तथा चक्रे नरेन्द्रेण यशस्विना । (३।१)
ityuktaḥ sa tathā cakre narendreṇa yaśasvinā |
अथाभ्यगच्छद् गोविन्दो वृष्णिभिः सह धर्मजम् । (४।१)
athābhyagacchad govindo vṛṣṇibhiḥ saha dharmajam |
तेषाम् अपि परां पूजां चक्रे भीमो महाभुजः । (६।१)
teṣām api parāṃ pūjāṃ cakre bhīmo mahābhujaḥ |
विविशुस्ते च वेश्मानि रत्नवन्ति नरर्षभाः ॥ (६।२)
viviśuste ca veśmāni ratnavanti nararṣabhāḥ ||
स तं पप्रच्छ कौन्तेयः पुनः पुनर् अरिंदमम् । (८।१)
sa taṃ papraccha kaunteyaḥ punaḥ punar ariṃdamam |
धर्मराड् भ्रातरं जिष्णुं समाचष्ट जगत्पतिः ॥ (८।२)
dharmarāḍ bhrātaraṃ jiṣṇuṃ samācaṣṭa jagatpatiḥ ||
यो ऽद्राक्षीत् पाण्डवश्रेष्ठं बहुसंग्रामकर्शितम् ॥ (९।२)
yo 'drākṣīt pāṇḍavaśreṣṭhaṃ bahusaṃgrāmakarśitam ||
कुरु कार्याणि कौन्तेय हयमेधार्थसिद्धये ॥ (१०।२)
kuru kāryāṇi kaunteya hayamedhārthasiddhaye ||
इत्युक्तः प्रत्युवाचैनं धर्मराजो युधिष्ठिरः । (११।१)
ityuktaḥ pratyuvācainaṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ |
दिष्ट्या स कुशली जिष्णुर् उपयाति च माधव ॥ (११।२)
diṣṭyā sa kuśalī jiṣṇur upayāti ca mādhava ||
तव यत् संदिदेशासौ पाण्डवानां बलाग्रणीः । (१२।१)
tava yat saṃdideśāsau pāṇḍavānāṃ balāgraṇīḥ |
इत्युक्ते राजशार्दूल वृष्ण्यन्धकपतिस्तदा । (१३।१)
ityukte rājaśārdūla vṛṣṇyandhakapatistadā |
प्रोवाचेदं वचो वाग्मी धर्मात्मानं युधिष्ठिरम् ॥ (१३।२)
provācedaṃ vaco vāgmī dharmātmānaṃ yudhiṣṭhiram ||
वाच्यो युधिष्ठिरः कृष्ण काले वाक्यम् इदं मम ॥ (१४।२)
vācyo yudhiṣṭhiraḥ kṛṣṇa kāle vākyam idaṃ mama ||
आगमिष्यन्ति राजानः सर्वतः कौरवान् प्रति । (१५।१)
āgamiṣyanti rājānaḥ sarvataḥ kauravān prati |
तेषाम् एकैकशः पूजा कार्येत्येतत् क्षमं हि नः ॥ (१५।२)
teṣām ekaikaśaḥ pūjā kāryetyetat kṣamaṃ hi naḥ ||
न तद् आत्ययिकं हि स्याद् यद् अर्घ्यानयने भवेत् ॥ (१६।२)
na tad ātyayikaṃ hi syād yad arghyānayane bhavet ||
कर्तुम् अर्हति तद् राजा भवांश्चाप्यनुमन्यताम् । (१७।१)
kartum arhati tad rājā bhavāṃścāpyanumanyatām |
राजद्वेषाद् विनश्येयुर् नेमा राजन् प्रजाः पुनः ॥ (१७।२)
rājadveṣād vinaśyeyur nemā rājan prajāḥ punaḥ ||
इदम् अन्यच्च कौन्तेय वचः स पुरुषो ऽब्रवीत् । (१८।१)
idam anyacca kaunteya vacaḥ sa puruṣo 'bravīt |
तं भवान्मदपेक्षार्थं विधिवत् प्रतिपूजयेत् । (२०।१)
taṃ bhavānmadapekṣārthaṃ vidhivat pratipūjayet |
स हि भक्तो ऽनुरक्तश्च मम नित्यम् इति प्रभो ॥ (२०।२)
sa hi bhakto 'nuraktaśca mama nityam iti prabho ||
इत्येतद् वचनं श्रुत्वा धर्मराजो युधिष्ठिरः । (२१।१)
ityetad vacanaṃ śrutvā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ |
अभिनन्द्यास्य तद् वाक्यम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (२१।२)
abhinandyāsya tad vākyam idaṃ vacanam abravīt ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.