महाभारतMahābhārata

MBh, 15, 21

1952 of 1995 · 27 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

ततः प्रभाते राजा स धृतराष्ट्रो ऽम्बिकासुतः । (१।२)

tataḥ prabhāte rājā sa dhṛtarāṣṭro 'mbikāsutaḥ |

1.3१.३

आहूय पाण्डवान् वीरान् वनवासकृतक्षणः ॥ (१।३)

āhūya pāṇḍavān vīrān vanavāsakṛtakṣaṇaḥ ||

2.1२.१

गान्धारीसहितो धीमान् अभिनन्द्य यथाविधि । (२।१)

gāndhārīsahito dhīmān abhinandya yathāvidhi |

2.2२.२

कार्त्तिक्यां कारयित्वेष्टिं ब्राह्मणैर् वेदपारगैः ॥ (२।२)

kārttikyāṃ kārayitveṣṭiṃ brāhmaṇair vedapāragaiḥ ||

3.1३.१

अग्निहोत्रं पुरस्कृत्य वल्कलाजिनसंवृतः । (३।१)

agnihotraṃ puraskṛtya valkalājinasaṃvṛtaḥ |

3.2३.२

वधूपरिवृतो राजा निर्ययौ भवनात् ततः ॥ (३।२)

vadhūparivṛto rājā niryayau bhavanāt tataḥ ||

4.1४.१

ततः स्त्रियः कौरवपाण्डवानां याश्चाप्यन्याः कौरवराजवंश्याः । (४।१)

tataḥ striyaḥ kauravapāṇḍavānāṃ yāścāpyanyāḥ kauravarājavaṃśyāḥ |

4.2४.२

तासां नादः प्रादुरासीत् तदानीं वैचित्रवीर्ये नृपतौ प्रयाते ॥ (४।२)

tāsāṃ nādaḥ prādurāsīt tadānīṃ vaicitravīrye nṛpatau prayāte ||

5.1५.१

ततो लाजैः सुमनोभिश्च राजा विचित्राभिस्तद् गृहं पूजयित्वा । (५।१)

tato lājaiḥ sumanobhiśca rājā vicitrābhistad gṛhaṃ pūjayitvā |

5.2५.२

संयोज्यार्थैर् भृत्यजनं च सर्वं ततः समुत्सृज्य ययौ नरेन्द्रः ॥ (५।२)

saṃyojyārthair bhṛtyajanaṃ ca sarvaṃ tataḥ samutsṛjya yayau narendraḥ ||

6.1६.१

ततो राजा प्राञ्जलिर् वेपमानो युधिष्ठिरः सस्वनं बाष्पकण्ठः । (६।१)

tato rājā prāñjalir vepamāno yudhiṣṭhiraḥ sasvanaṃ bāṣpakaṇṭhaḥ |

6.2६.२

विलप्योच्चैर् हा महाराज साधो क्व गन्तासीत्यपतत् तात भूमौ ॥ (६।२)

vilapyoccair hā mahārāja sādho kva gantāsītyapatat tāta bhūmau ||

7.1७.१

तथार्जुनस्तीव्रदुःखाभितप्तो मुहुर् मुहुर् निःश्वसन् भारताग्र्यः । (७।१)

tathārjunastīvraduḥkhābhitapto muhur muhur niḥśvasan bhāratāgryaḥ |

7.2७.२

युधिष्ठिरं मैवम् इत्येवम् उक्त्वा निगृह्याथोदीधरत् सीदमानः ॥ (७।२)

yudhiṣṭhiraṃ maivam ityevam uktvā nigṛhyāthodīdharat sīdamānaḥ ||

8.1८.१

वृकोदरः फल्गुनश्चैव वीरौ माद्रीपुत्रौ विदुरः संजयश्च । (८।१)

vṛkodaraḥ phalgunaścaiva vīrau mādrīputrau viduraḥ saṃjayaśca |

8.2८.२

वैश्यापुत्रः सहितो गौतमेन धौम्यो विप्राश्चान्वयुर् बाष्पकण्ठाः ॥ (८।२)

vaiśyāputraḥ sahito gautamena dhaumyo viprāścānvayur bāṣpakaṇṭhāḥ ||

9.1९.१

कुन्ती गान्धारीं बद्धनेत्रां व्रजन्तीं स्कन्धासक्तं हस्तम् अथोद्वहन्ती । (९।१)

kuntī gāndhārīṃ baddhanetrāṃ vrajantīṃ skandhāsaktaṃ hastam athodvahantī |

9.2९.२

राजा गान्धार्याः स्कन्धदेशे ऽवसज्य पाणिं ययौ धृतराष्ट्रः प्रतीतः ॥ (९।२)

rājā gāndhāryāḥ skandhadeśe 'vasajya pāṇiṃ yayau dhṛtarāṣṭraḥ pratītaḥ ||

10.1१०.१

तथा कृष्णा द्रौपदी यादवी च बालापत्या चोत्तरा कौरवी च । (१०।१)

tathā kṛṣṇā draupadī yādavī ca bālāpatyā cottarā kauravī ca |

10.2१०.२

चित्राङ्गदा याश्च काश्चित् स्त्रियो ऽन्याः सार्धं राज्ञा प्रस्थितास्ता वधूभिः ॥ (१०।२)

citrāṅgadā yāśca kāścit striyo 'nyāḥ sārdhaṃ rājñā prasthitāstā vadhūbhiḥ ||

11.1११.१

तासां नादो रुदतीनां तदासीद् राजन् दुःखात् कुररीणाम् इवोच्चैः । (११।१)

tāsāṃ nādo rudatīnāṃ tadāsīd rājan duḥkhāt kurarīṇām ivoccaiḥ |

11.2११.२

ततो निष्पेतुर् ब्राह्मणक्षत्रियाणां विट्शूद्राणां चैव नार्यः समन्तात् ॥ (११।२)

tato niṣpetur brāhmaṇakṣatriyāṇāṃ viṭśūdrāṇāṃ caiva nāryaḥ samantāt ||

12.1१२.१

तन्निर्याणे दुःखितः पौरवर्गो गजाह्वये ऽतीव बभूव राजन् । (१२।१)

tanniryāṇe duḥkhitaḥ pauravargo gajāhvaye 'tīva babhūva rājan |

12.2१२.२

यथा पूर्वं गच्छतां पाण्डवानां द्यूते राजन् कौरवाणां सभायाम् ॥ (१२।२)

yathā pūrvaṃ gacchatāṃ pāṇḍavānāṃ dyūte rājan kauravāṇāṃ sabhāyām ||

13.1१३.१

या नापश्यच्चन्द्रमा नैव सूर्यो रामाः कदाचिद् अपि तस्मिन्नरेन्द्रे । (१३।१)

yā nāpaśyaccandramā naiva sūryo rāmāḥ kadācid api tasminnarendre |

13.2१३.२

महावनं गच्छति कौरवेन्द्रे शोकेनार्ता राजमार्गं प्रपेदुः ॥ (१३।२)

mahāvanaṃ gacchati kauravendre śokenārtā rājamārgaṃ prapeduḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 15, 21

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit