MBh, 3, 105
Select a line for its word-by-word analysis.
रुद्रप्रसादाद् राजर्षेः समजायन्त पार्थिव ॥ (२।२)
rudraprasādād rājarṣeḥ samajāyanta pārthiva ||
बहुत्वाच्चावजानन्तः सर्वांल्लोकान् सहामरान् ॥ (३।२)
bahutvāccāvajānantaḥ sarvāṃllokān sahāmarān ||
त्रिदशांश्चाप्यबाधन्त तथा गन्धर्वराक्षसान् । (४।१)
tridaśāṃścāpyabādhanta tathā gandharvarākṣasān |
वध्यमानास् ततो लोकाः सागरैर् मन्दबुद्धिभिः । (५।१)
vadhyamānās tato lokāḥ sāgarair mandabuddhibhiḥ |
ब्रह्माणं शरणं जग्मुः सहिताः सर्वदैवतैः ॥ (५।२)
brahmāṇaṃ śaraṇaṃ jagmuḥ sahitāḥ sarvadaivataiḥ ||
गच्छध्वं त्रिदशाः सर्वे लोकैः सार्धं यथागतम् ॥ (६।२)
gacchadhvaṃ tridaśāḥ sarve lokaiḥ sārdhaṃ yathāgatam ||
भविष्यति महाघोरः स्वकृतैः कर्मभिः सुराः ॥ (७।२)
bhaviṣyati mahāghoraḥ svakṛtaiḥ karmabhiḥ surāḥ ||
तस्याश्वो व्यचरद् भूमिं पुत्रैः सुपरिरक्षितः ॥ (९।३)
tasyāśvo vyacarad bhūmiṃ putraiḥ suparirakṣitaḥ ||
समुद्रं स समासाद्य निस्तोयं भीमदर्शनम् । (१०।१)
samudraṃ sa samāsādya nistoyaṃ bhīmadarśanam |
ततस् ते सागरास् तात हृतं मत्वा हयोत्तमम् । (११।१)
tatas te sāgarās tāta hṛtaṃ matvā hayottamam |
आगम्य पितुर् आचख्युर् अदृश्यं तुरगं हृतम् । (११।२)
āgamya pitur ācakhyur adṛśyaṃ turagaṃ hṛtam |
तेनोक्ता दिक्षु सर्वासु सर्वे मार्गत वाजिनम् ॥ (११।३)
tenoktā dikṣu sarvāsu sarve mārgata vājinam ||
ततस् ते पितुर् आज्ञाय दिक्षु सर्वासु तं हयम् । (१२।१)
tatas te pitur ājñāya dikṣu sarvāsu taṃ hayam |
ततस् ते सागराः सर्वे समुपेत्य परस्परम् । (१३।१)
tatas te sāgarāḥ sarve samupetya parasparam |
नाध्यगच्छन्त तुरगम् अश्वहर्तारम् एव च ॥ (१३।२)
nādhyagacchanta turagam aśvahartāram eva ca ||
आगम्य पितरं चोचुस्ततः प्राञ्जलयो ऽग्रतः । (१४।१)
āgamya pitaraṃ cocustataḥ prāñjalayo 'grataḥ |
अस्माभिर् विचिता राजञ् शासनात् तव पार्थिव । (१५।१)
asmābhir vicitā rājañ śāsanāt tava pārthiva |
न चाश्वम् अधिगच्छामो नाश्वहर्तारम् एव च ॥ (१५।२)
na cāśvam adhigacchāmo nāśvahartāram eva ca ||
श्रुत्वा तु वचनं तेषां स राजा क्रोधमूर्छितः । (१६।१)
śrutvā tu vacanaṃ teṣāṃ sa rājā krodhamūrchitaḥ |
यज्ञियं तं विना ह्यश्वं नागन्तव्यं हि पुत्रकाः ॥ (१७।२)
yajñiyaṃ taṃ vinā hyaśvaṃ nāgantavyaṃ hi putrakāḥ ||
प्रतिगृह्य तु संदेशं ततस् ते सगरात्मजाः । (१८।१)
pratigṛhya tu saṃdeśaṃ tatas te sagarātmajāḥ |
भूय एव महीं कृत्स्नां विचेतुम् उपचक्रमुः ॥ (१८।२)
bhūya eva mahīṃ kṛtsnāṃ vicetum upacakramuḥ ||
कुद्दालैर् ह्रेषुकैश्चैव समुद्रम् अखनंस् तदा ॥ (१९।३)
kuddālair hreṣukaiścaiva samudram akhanaṃs tadā ||
अगच्छत् परमाम् आर्तिं दार्यमाणः समन्ततः ॥ (२०।२)
agacchat paramām ārtiṃ dāryamāṇaḥ samantataḥ ||
छिन्नशीर्षा विदेहाश्च भिन्नजान्वस्थिमस्तकाः । (२२।१)
chinnaśīrṣā videhāśca bhinnajānvasthimastakāḥ |
व्यतीतः सुमहान् कालो न चाश्वः समदृश्यत ॥ (२३।२)
vyatītaḥ sumahān kālo na cāśvaḥ samadṛśyata ||
विदार्य पातालम् अथ संक्रुद्धाः सगरात्मजाः । (२४।२)
vidārya pātālam atha saṃkruddhāḥ sagarātmajāḥ |
तपसा दीप्यमानं तं ज्वालाभिर् इव पावकम् ॥ (२५।२)
tapasā dīpyamānaṃ taṃ jvālābhir iva pāvakam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.