संजय उवाच । (१।१)

ततो दुर्योधनो द्रोणम् अभिगम्येदम् अब्रवीत् । (१।२)

अमर्षवशम् आपन्नो जनयन् हर्षतेजसी ॥ (१।३)

न मर्षणीयाः संग्रामे विश्रमन्तः श्रमान्विताः । (२।१)

सपत्ना ग्लानमनसो लब्धलक्ष्या विशेषतः ॥ (२।२)

तत् तु मर्षितम् अस्माभिर् भवतः प्रियकाम्यया । (३।१)

त एते परिविश्रान्ताः पाण्डवा बलवत्तराः ॥ (३।२)

सर्वथा परिहीनाः स्म तेजसा च बलेन च । (४।१)

भवता पाल्यमानास्ते विवर्धन्ते पुनः पुनः ॥ (४।२)

दिव्यान्यस्त्राणि सर्वाणि ब्रह्मास्त्रादीनि यान्यपि । (५।१)

तानि सर्वाणि तिष्ठन्ति भवत्येव विशेषतः ॥ (५।२)

न पाण्डवेया न वयं नान्ये लोके धनुर्धराः । (६।१)

युध्यमानस्य ते तुल्याः सत्यम् एतद् ब्रवीमि ते ॥ (६।२)

ससुरासुरगन्धर्वान् इमांल् लोकान् द्विजोत्तम । (७।१)

सर्वास्त्रविद् भवान् हन्याद् दिव्यैर् अस्त्रैर् न संशयः ॥ (७।२)

स भवान्मर्षयत्येनांस्त्वत्तो भीतान् विशेषतः । (८।१)

शिष्यत्वं वा पुरस्कृत्य मम वा मन्दभाग्यताम् ॥ (८।२)

एवम् उद्धर्षितो द्रोणः कोपितश्चात्मजेन ते । (९।१)

समन्युर् अब्रवीद् राजन् दुर्योधनम् इदं वचः ॥ (९।२)

स्थविरः सन् परं शक्त्या घटे दुर्योधनाहवे । (१०।१)

अतः परं मया कार्यं क्षुद्रं विजयगृद्धिना । (१०।२)

अनस्त्रविद् अयं सर्वो हन्तव्यो ऽस्त्रविदा जनः ॥ (१०।३)

यद् भवान्मन्यते चापि शुभं वा यदि वाशुभम् । (११।१)

तद् वै कर्तास्मि कौरव्य वचनात् तव नान्यथा ॥ (११।२)

निहत्य सर्वपाञ्चालान् युद्धे कृत्वा पराक्रमम् । (१२।१)

विमोक्ष्ये कवचं राजन् सत्येनायुधम् आलभे ॥ (१२।२)

मन्यसे यच्च कौन्तेयम् अर्जुनं श्रान्तम् आहवे । (१३।१)

तस्य वीर्यं महाबाहो शृणु सत्येन कौरव ॥ (१३।२)

तं न देवा न गन्धर्वा न यक्षा न च राक्षसाः । (१४।१)

उत्सहन्ते रणे सोढुं कुपितं सव्यसाचिनम् ॥ (१४।२)

खाण्डवे येन भगवान् प्रत्युद्यातः सुरेश्वरः । (१५।१)

सायकैर् वारितश्चापि वर्षमाणो महात्मना ॥ (१५।२)

यक्षा नागास्तथा दैत्या ये चान्ये बलगर्विताः । (१६।१)

निहताः पुरुषेन्द्रेण तच्चापि विदितं तव ॥ (१६।२)

गन्धर्वा घोषयात्रायां चित्रसेनादयो जिताः । (१७।१)

यूयं तैर् ह्रियमाणाश्च मोक्षिता दृढधन्वना ॥ (१७।२)

निवातकवचाश्चापि देवानां शत्रवस्तथा । (१८।१)

सुरैर् अवध्याः संग्रामे तेन वीरेण निर्जिताः ॥ (१८।२)

दानवानां सहस्राणि हिरण्यपुरवासिनाम् । (१९।१)

विजिग्ये पुरुषव्याघ्रः स शक्यो मानुषैः कथम् ॥ (१९।२)

प्रत्यक्षं चैव ते सर्वं यथा बलम् इदं तव । (२०।१)

क्षपितं पाण्डुपुत्रेण चेष्टतां नो विशां पते ॥ (२०।२)

तं तथाभिप्रशंसन्तम् अर्जुनं कुपितस्तदा । (२१।१)

द्रोणं तव सुतो राजन् पुनर् एवेदम् अब्रवीत् ॥ (२१।२)

अहं दुःशासनः कर्णः शकुनिर् मातुलश्च मे । (२२।१)

हनिष्यामो ऽर्जुनं संख्ये द्वैधीकृत्याद्य भारतीम् ॥ (२२।२)

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा भारद्वाजो हसन्न् इव । (२३।१)

अन्ववर्तत राजानं स्वस्ति ते ऽस्त्विति चाब्रवीत् ॥ (२३।२)

को हि गाण्डीवधन्वानं ज्वलन्तम् इव तेजसा । (२४।१)

अक्षयं क्षपयेत् कश्चित् क्षत्रियः क्षत्रियर्षभम् ॥ (२४।२)

तं न वित्तपतिर् नेन्द्रो न यमो न जलेश्वरः । (२५।१)

नासुरोरगरक्षांसि क्षपयेयुः सहायुधम् ॥ (२५।२)

मूढास्त्वेतानि भाषन्ते यानीमान्यात्थ भारत । (२६।१)

युद्धे ह्यर्जुनम् आसाद्य स्वस्तिमान् को व्रजेद् गृहान् ॥ (२६।२)

त्वं तु सर्वातिशङ्कित्वान्निष्ठुरः पापनिश्चयः । (२७।१)

श्रेयसस्त्वद्धिते युक्तांस्तत् तद् वक्तुम् इहेच्छसि ॥ (२७।२)

गच्छ त्वम् अपि कौन्तेयम् आत्मार्थेभ्यो हि माचिरम् । (२८।१)

त्वम् अप्याशंससे योद्धुं कुलजः क्षत्रियो ह्यसि ॥ (२८।२)

इमान् किं पार्थिवान् सर्वान् घातयिष्यस्यनागसः । (२९।१)

त्वम् अस्य मूलं वैरस्य तस्माद् आसादयार्जुनम् ॥ (२९।२)

एष ते मातुलः प्राज्ञः क्षत्रधर्मम् अनुव्रतः । (३०।१)

दुर्द्यूतदेवी गान्धारिः प्रयात्वर्जुनम् आहवे ॥ (३०।२)

एषो ऽक्षकुशलो जिह्मो द्यूतकृत् कितवः शठः । (३१।१)

देविता निकृतिप्रज्ञो युधि जेष्यति पाण्डवान् ॥ (३१।२)

त्वया कथितम् अत्यन्तं कर्णेन सह हृष्टवत् । (३२।१)

असकृच्छून्यवन्मोहाद् धृतराष्ट्रस्य शृण्वतः ॥ (३२।२)

अहं च तात कर्णश्च भ्राता दुःशासनश्च मे । (३३।१)

पाण्डुपुत्रान् हनिष्यामः सहिताः समरे त्रयः ॥ (३३।२)

इति ते कत्थमानस्य श्रुतं संसदि संसदि । (३४।१)

अनुतिष्ठ प्रतिज्ञां तां सत्यवाग् भव तैः सह ॥ (३४।२)

एष ते पाण्डवः शत्रुर् अविषह्यो ऽग्रतः स्थितः । (३५।१)

क्षत्रधर्मम् अवेक्षस्व श्लाघ्यस्तव वधो जयात् ॥ (३५।२)

दत्तं भुक्तम् अधीतं च प्राप्तम् ऐश्वर्यम् ईप्सितम् । (३६।१)

कृतकृत्यो ऽनृणश्चासि मा भैर् युध्यस्व पाण्डवम् ॥ (३६।२)

इत्युक्त्वा समरे द्रोणो न्यवर्तत यतः परे । (३७।१)

द्वैधीकृत्य ततः सेनां युद्धं समभवत् तदा ॥ (३७।२)