MBh, 5, 68
Select a line for its word-by-word analysis.
भूयो मे पुण्डरीकाक्षं संजयाचक्ष्व पृच्छते । (१।२)
bhūyo me puṇḍarīkākṣaṃ saṃjayācakṣva pṛcchate |
नामकर्मार्थवित् तात प्राप्नुयां पुरुषोत्तमम् ॥ (१।३)
nāmakarmārthavit tāta prāpnuyāṃ puruṣottamam ||
श्रुतं मे तस्य देवस्य नामनिर्वचनं शुभम् । (२।२)
śrutaṃ me tasya devasya nāmanirvacanaṃ śubham |
यावत् तत्राभिजाने ऽहम् अप्रमेयो हि केशवः ॥ (२।३)
yāvat tatrābhijāne 'ham aprameyo hi keśavaḥ ||
वासुदेवस्ततो वेद्यो वृषत्वाद् वृष्णिर् उच्यते ॥ (३।२)
vāsudevastato vedyo vṛṣatvād vṛṣṇir ucyate ||
मौनाद् ध्यानाच्च योगाच्च विद्धि भारत माधवम् । (४।१)
maunād dhyānācca yogācca viddhi bhārata mādhavam |
कृष्णस्तद्भावयोगाच्च कृष्णो भवति शाश्वतः ॥ (५।२)
kṛṣṇastadbhāvayogācca kṛṣṇo bhavati śāśvataḥ ||
पुण्डरीकं परं धाम नित्यम् अक्षयम् अक्षरम् । (६।१)
puṇḍarīkaṃ paraṃ dhāma nityam akṣayam akṣaram |
तद्भावात् पुण्डरीकाक्षो दस्युत्रासाज्जनार्दनः ॥ (६।२)
tadbhāvāt puṇḍarīkākṣo dasyutrāsājjanārdanaḥ ||
यतः सत्त्वं न च्यवते यच्च सत्त्वान्न हीयते । (७।१)
yataḥ sattvaṃ na cyavate yacca sattvānna hīyate |
सत्त्वतः सात्वतस्तस्माद् आर्षभाद् वृषभेक्षणः ॥ (७।२)
sattvataḥ sātvatastasmād ārṣabhād vṛṣabhekṣaṇaḥ ||
न जायते जनित्र्यां यद् अजस्तस्माद् अनीकजित् । (८।१)
na jāyate janitryāṃ yad ajastasmād anīkajit |
देवानां स्वप्रकाशत्वाद् दमाद् दामोदरं विदुः ॥ (८।२)
devānāṃ svaprakāśatvād damād dāmodaraṃ viduḥ ||
हर्षात् सौख्यात् सुखैश्वर्याद्धृषीकेशत्वम् अश्नुते । (९।१)
harṣāt saukhyāt sukhaiśvaryāddhṛṣīkeśatvam aśnute |
बाहुभ्यां रोदसी बिभ्रन्महाबाहुर् इति स्मृतः ॥ (९।२)
bāhubhyāṃ rodasī bibhranmahābāhur iti smṛtaḥ ||
अधो न क्षीयते जातु यस्मात् तस्माद् अधोक्षजः । (१०।१)
adho na kṣīyate jātu yasmāt tasmād adhokṣajaḥ |
पूरणात् सदनाच्चैव ततो ऽसौ पुरुषोत्तमः ॥ (१०।३)
pūraṇāt sadanāccaiva tato 'sau puruṣottamaḥ ||
सर्वस्य च सदा ज्ञानात् सर्वम् एनं प्रचक्षते ॥ (११।२)
sarvasya ca sadā jñānāt sarvam enaṃ pracakṣate ||
सत्ये प्रतिष्ठितः कृष्णः सत्यम् अत्र प्रतिष्ठितम् । (१२।१)
satye pratiṣṭhitaḥ kṛṣṇaḥ satyam atra pratiṣṭhitam |
सत्यात् सत्यं च गोविन्दस्तस्मात् सत्यो ऽपि नामतः ॥ (१२।२)
satyāt satyaṃ ca govindastasmāt satyo 'pi nāmataḥ ||
विष्णुर् विक्रमणाद् एव जयनाज्जिष्णुर् उच्यते । (१३।१)
viṣṇur vikramaṇād eva jayanājjiṣṇur ucyate |
शाश्वतत्वाद् अनन्तश्च गोविन्दो वेदनाद् गवाम् ॥ (१३।२)
śāśvatatvād anantaśca govindo vedanād gavām ||
अतत्त्वं कुरुते तत्त्वं तेन मोहयते प्रजाः । (१४।१)
atattvaṃ kurute tattvaṃ tena mohayate prajāḥ |
आगन्ता हि महाबाहुर् आनृशंस्यार्थम् अच्युतः ॥ (१४।३)
āgantā hi mahābāhur ānṛśaṃsyārtham acyutaḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.