महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 68

732 of 1995 · 32 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

धृतराष्ट्र उवाच । (१।१)

dhṛtarāṣṭra uvāca

1.2१.२

भूयो मे पुण्डरीकाक्षं संजयाचक्ष्व पृच्छते । (१।२)

bhūyo me puṇḍarīkākṣaṃ saṃjayācakṣva pṛcchate |

1.3१.३

नामकर्मार्थवित् तात प्राप्नुयां पुरुषोत्तमम् ॥ (१।३)

nāmakarmārthavit tāta prāpnuyāṃ puruṣottamam ||

2.1२.१

संजय उवाच । (२।१)

saṃjaya uvāca

2.2२.२

श्रुतं मे तस्य देवस्य नामनिर्वचनं शुभम् । (२।२)

śrutaṃ me tasya devasya nāmanirvacanaṃ śubham |

2.3२.३

यावत् तत्राभिजाने ऽहम् अप्रमेयो हि केशवः ॥ (२।३)

yāvat tatrābhijāne 'ham aprameyo hi keśavaḥ ||

3.1३.१

वसनात् सर्वभूतानां वसुत्वाद् देवयोनितः । (३।१)

vasanāt sarvabhūtānāṃ vasutvād devayonitaḥ |

3.2३.२

वासुदेवस्ततो वेद्यो वृषत्वाद् वृष्णिर् उच्यते ॥ (३।२)

vāsudevastato vedyo vṛṣatvād vṛṣṇir ucyate ||

4.1४.१

मौनाद् ध्यानाच्च योगाच्च विद्धि भारत माधवम् । (४।१)

maunād dhyānācca yogācca viddhi bhārata mādhavam |

4.2४.२

सर्वतत्त्वलयाच्चैव मधुहा मधुसूदनः ॥ (४।२)

sarvatattvalayāccaiva madhuhā madhusūdanaḥ ||

5.1५.१

कृषिर् भूवाचकः शब्दो णश्च निर्वृतिवाचकः । (५।१)

kṛṣir bhūvācakaḥ śabdo ṇaśca nirvṛtivācakaḥ |

5.2५.२

कृष्णस्तद्भावयोगाच्च कृष्णो भवति शाश्वतः ॥ (५।२)

kṛṣṇastadbhāvayogācca kṛṣṇo bhavati śāśvataḥ ||

6.1६.१

पुण्डरीकं परं धाम नित्यम् अक्षयम् अक्षरम् । (६।१)

puṇḍarīkaṃ paraṃ dhāma nityam akṣayam akṣaram |

6.2६.२

तद्भावात् पुण्डरीकाक्षो दस्युत्रासाज्जनार्दनः ॥ (६।२)

tadbhāvāt puṇḍarīkākṣo dasyutrāsājjanārdanaḥ ||

7.1७.१

यतः सत्त्वं न च्यवते यच्च सत्त्वान्न हीयते । (७।१)

yataḥ sattvaṃ na cyavate yacca sattvānna hīyate |

7.2७.२

सत्त्वतः सात्वतस्तस्माद् आर्षभाद् वृषभेक्षणः ॥ (७।२)

sattvataḥ sātvatastasmād ārṣabhād vṛṣabhekṣaṇaḥ ||

8.1८.१

न जायते जनित्र्यां यद् अजस्तस्माद् अनीकजित् । (८।१)

na jāyate janitryāṃ yad ajastasmād anīkajit |

8.2८.२

देवानां स्वप्रकाशत्वाद् दमाद् दामोदरं विदुः ॥ (८।२)

devānāṃ svaprakāśatvād damād dāmodaraṃ viduḥ ||

9.1९.१

हर्षात् सौख्यात् सुखैश्वर्याद्धृषीकेशत्वम् अश्नुते । (९।१)

harṣāt saukhyāt sukhaiśvaryāddhṛṣīkeśatvam aśnute |

9.2९.२

बाहुभ्यां रोदसी बिभ्रन्महाबाहुर् इति स्मृतः ॥ (९।२)

bāhubhyāṃ rodasī bibhranmahābāhur iti smṛtaḥ ||

10.1१०.१

अधो न क्षीयते जातु यस्मात् तस्माद् अधोक्षजः । (१०।१)

adho na kṣīyate jātu yasmāt tasmād adhokṣajaḥ |

10.2१०.२

नराणाम् अयनाच्चापि तेन नारायणः स्मृतः । (१०।२)

narāṇām ayanāccāpi tena nārāyaṇaḥ smṛtaḥ |

10.3१०.३

पूरणात् सदनाच्चैव ततो ऽसौ पुरुषोत्तमः ॥ (१०।३)

pūraṇāt sadanāccaiva tato 'sau puruṣottamaḥ ||

11.1११.१

असतश्च सतश्चैव सर्वस्य प्रभवाप्ययात् । (११।१)

asataśca sataścaiva sarvasya prabhavāpyayāt |

11.2११.२

सर्वस्य च सदा ज्ञानात् सर्वम् एनं प्रचक्षते ॥ (११।२)

sarvasya ca sadā jñānāt sarvam enaṃ pracakṣate ||

12.1१२.१

सत्ये प्रतिष्ठितः कृष्णः सत्यम् अत्र प्रतिष्ठितम् । (१२।१)

satye pratiṣṭhitaḥ kṛṣṇaḥ satyam atra pratiṣṭhitam |

12.2१२.२

सत्यात् सत्यं च गोविन्दस्तस्मात् सत्यो ऽपि नामतः ॥ (१२।२)

satyāt satyaṃ ca govindastasmāt satyo 'pi nāmataḥ ||

13.1१३.१

विष्णुर् विक्रमणाद् एव जयनाज्जिष्णुर् उच्यते । (१३।१)

viṣṇur vikramaṇād eva jayanājjiṣṇur ucyate |

13.2१३.२

शाश्वतत्वाद् अनन्तश्च गोविन्दो वेदनाद् गवाम् ॥ (१३।२)

śāśvatatvād anantaśca govindo vedanād gavām ||

14.1१४.१

अतत्त्वं कुरुते तत्त्वं तेन मोहयते प्रजाः । (१४।१)

atattvaṃ kurute tattvaṃ tena mohayate prajāḥ |

14.2१४.२

एवंविधो धर्मनित्यो भगवान्मुनिभिः सह । (१४।२)

evaṃvidho dharmanityo bhagavānmunibhiḥ saha |

14.3१४.३

आगन्ता हि महाबाहुर् आनृशंस्यार्थम् अच्युतः ॥ (१४।३)

āgantā hi mahābāhur ānṛśaṃsyārtham acyutaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 68

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit