जनमेजय उवाच । (१।१)

उत्तङ्कः केन तपसा संयुक्तः सुमहातपाः । (१।२)

यः शापं दातुकामो ऽभूद् विष्णवे प्रभविष्णवे ॥ (१।३)

वैशंपायन उवाच । (२।१)

उत्तङ्को महता युक्तस्तपसा जनमेजय । (२।२)

गुरुभक्तः स तेजस्वी नान्यं कंचिद् अपूजयत् ॥ (२।३)

सर्वेषाम् ऋषिपुत्राणाम् एष चासीन्मनोरथः । (३।१)

औत्तङ्कीं गुरुवृत्तिं वै प्राप्नुयाम् इति भारत ॥ (३।२)

गौतमस्य तु शिष्याणां बहूनां जनमेजय । (४।१)

उत्तङ्के ऽभ्यधिका प्रीतिः स्नेहश्चैवाभवत् तदा ॥ (४।२)

स तस्य दमशौचाभ्यां विक्रान्तेन च कर्मणा । (५।१)

सम्यक् चैवोपचारेण गौतमः प्रीतिमान् अभूत् ॥ (५।२)

अथ शिष्यसहस्राणि समनुज्ञाय गौतमः । (६।१)

उत्तङ्कं परया प्रीत्या नाभ्यनुज्ञातुम् ऐच्छत ॥ (६।२)

तं क्रमेण जरा तात प्रतिपेदे महामुनिम् । (७।१)

न चान्वबुध्यत तदा स मुनिर् गुरुवत्सलः ॥ (७।२)

ततः कदाचिद् राजेन्द्र काष्ठान्यानयितुं ययौ । (८।१)

उत्तङ्कः काष्ठभारं च महान्तं समुपानयत् ॥ (८।२)

स तु भाराभिभूतात्मा काष्ठभारम् अरिंदम । (९।१)

निष्पिपेष क्षितौ राजन् परिश्रान्तो बुभुक्षितः ॥ (९।२)

तस्य काष्ठे विलग्नाभूज्जटा रूप्यसमप्रभा । (१०।१)

ततः काष्ठैः सह तदा पपात धरणीतले ॥ (१०।२)

ततः स भारनिष्पिष्टः क्षुधाविष्टश्च भार्गवः । (११।१)

दृष्ट्वा तां वयसो ऽवस्थां रुरोदार्तस्वरं तदा ॥ (११।२)

ततो गुरुसुता तस्य पद्मपत्रनिभेक्षणा । (१२।१)

जग्राहाश्रूणि सुश्रोणी करेण पृथुलोचना । (१२।२)

पितुर् नियोगाद् धर्मज्ञा शिरसावनता तदा ॥ (१२।३)

तस्या निपेततुर् दग्धौ करौ तैर् अश्रुबिन्दुभिः । (१३।१)

न हि तान् अश्रुपातान् वै शक्ता धारयितुं मही ॥ (१३।२)

गौतमस्त्वब्रवीद् विप्रम् उत्तङ्कं प्रीतमानसः । (१४।१)

कस्मात् तात तवाद्येह शोकोत्तरम् इदं मनः । (१४।२)

स स्वैरं ब्रूहि विप्रर्षे श्रोतुम् इच्छामि ते वचः ॥ (१४।३)

उत्तङ्क उवाच । (१५।१)

भवद्गतेन मनसा भवत्प्रियचिकीर्षया । (१५।२)

भवद्भक्तिगतेनेह भवद्भावानुगेन च ॥ (१५।३)

जरेयं नावबुद्धा मे नाभिज्ञातं सुखं च मे । (१६।१)

शतवर्षोषितं हि त्वं न माम् अभ्यनुजानथाः ॥ (१६।२)

भवता ह्यभ्यनुज्ञाताः शिष्याः प्रत्यवरा मया । (१७।१)

उपपन्ना द्विजश्रेष्ठ शतशो ऽथ सहस्रशः ॥ (१७।२)

गौतम उवाच । (१८।१)

त्वत्प्रीतियुक्तेन मया गुरुशुश्रूषया तव । (१८।२)

व्यतिक्रामन्महान् कालो नावबुद्धो द्विजर्षभ ॥ (१८।३)

किं त्वद्य यदि ते श्रद्धा गमनं प्रति भार्गव । (१९।१)

अनुज्ञां गृह्य मत्तस्त्वं गृहान् गच्छस्व माचिरम् ॥ (१९।२)

उत्तङ्क उवाच । (२०।१)

गुर्वर्थं कं प्रयच्छामि ब्रूहि त्वं द्विजसत्तम । (२०।२)

तम् उपाकृत्य गच्छेयम् अनुज्ञातस्त्वया विभो ॥ (२०।३)

गौतम उवाच । (२१।१)

दक्षिणा परितोषो वै गुरूणां सद्भिर् उच्यते । (२१।२)

तव ह्याचरतो ब्रह्मंस्तुष्टो ऽहं वै न संशयः ॥ (२१।३)

इत्थं च परितुष्टं मां विजानीहि भृगूद्वह । (२२।१)

युवा षोडशवर्षो हि यद् अद्य भविता भवान् ॥ (२२।२)

ददामि पत्नीं कन्यां च स्वां ते दुहितरं द्विज । (२३।१)

एताम् ऋते हि नान्या वै त्वत्तेजो ऽर्हति सेवितुम् ॥ (२३।२)

ततस्तां प्रतिजग्राह युवा भूत्वा यशस्विनीम् । (२४।१)

गुरुणा चाभ्यनुज्ञातो गुरुपत्नीम् अथाब्रवीत् ॥ (२४।२)

किं भवत्यै प्रयच्छामि गुर्वर्थं विनियुङ्क्ष्व माम् । (२५।१)

प्रियं हि तव काङ्क्षामि प्राणैर् अपि धनैर् अपि ॥ (२५।२)

यद् दुर्लभं हि लोके ऽस्मिन् रत्नम् अत्यद्भुतं भवेत् । (२६।१)

तद् आनयेयं तपसा न हि मे ऽत्रास्ति संशयः ॥ (२६।२)

अहल्योवाच । (२७।१)

परितुष्टास्मि ते पुत्र नित्यं भगवता सह । (२७।२)

पर्याप्तये तद् भद्रं ते गच्छ तात यथेच्छकम् ॥ (२७।३)

वैशंपायन उवाच । (२८।१)

उत्तङ्कस्तु महाराज पुनर् एवाब्रवीद् वचः । (२८।२)

आज्ञापयस्व मां मातः कर्तव्यं हि प्रियं तव ॥ (२८।३)

अहल्योवाच । (२९।१)

सौदासपत्न्या विदिते दिव्ये वै मणिकुण्डले । (२९।२)

ते समानय भद्रं ते गुर्वर्थः सुकृतो भवेत् ॥ (२९।३)

स तथेति प्रतिश्रुत्य जगाम जनमेजय । (३०।१)

गुरुपत्नीप्रियार्थं वै ते समानयितुं तदा ॥ (३०।२)

स जगाम ततः शीघ्रम् उत्तङ्को ब्राह्मणर्षभः । (३१।१)

सौदासं पुरुषादं वै भिक्षितुं मणिकुण्डले ॥ (३१।२)

गौतमस्त्वब्रवीत् पत्नीम् उत्तङ्को नाद्य दृश्यते । (३२।१)

इति पृष्टा तम् आचष्ट कुण्डलार्थं गतं तु वै ॥ (३२।२)

ततः प्रोवाच पत्नीं स न ते सम्यग् इदं कृतम् । (३३।१)

शप्तः स पार्थिवो नूनं ब्राह्मणं तं वधिष्यति ॥ (३३।२)

अहल्योवाच । (३४।१)

अजानन्त्या नियुक्तः स भगवन् ब्राह्मणो ऽद्य मे । (३४।२)

भवत्प्रसादान्न भयं किंचित् तस्य भविष्यति ॥ (३४।३)

इत्युक्तः प्राह तां पत्नीम् एवम् अस्त्विति गौतमः । (३५।१)

उत्तङ्को ऽपि वने शून्ये राजानं तं ददर्श ह ॥ (३५।२)