महाभारतMahābhārata

MBh, 13, 64

1745 of 1995 · 40 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

भीष्म उवाच । (१।१)

bhīṣma uvāca

1.2१.२

सर्वान् कामान् प्रयच्छन्ति ये प्रयच्छन्ति काञ्चनम् । (१।२)

sarvān kāmān prayacchanti ye prayacchanti kāñcanam |

1.3१.३

इत्येवं भगवान् अत्रिः पितामहसुतो ऽब्रवीत् ॥ (१।३)

ityevaṃ bhagavān atriḥ pitāmahasuto 'bravīt ||

2.1२.१

पवित्रं शुच्यथायुष्यं पितॄणाम् अक्षयं च तत् । (२।१)

pavitraṃ śucyathāyuṣyaṃ pitṝṇām akṣayaṃ ca tat |

2.2२.२

सुवर्णं मनुजेन्द्रेण हरिश्चन्द्रेण कीर्तितम् ॥ (२।२)

suvarṇaṃ manujendreṇa hariścandreṇa kīrtitam ||

3.1३.१

पानीयदानं परमं दानानां मनुर् अब्रवीत् । (३।१)

pānīyadānaṃ paramaṃ dānānāṃ manur abravīt |

3.2३.२

तस्माद् वापीश्च कूपांश्च तडागानि च खानयेत् ॥ (३।२)

tasmād vāpīśca kūpāṃśca taḍāgāni ca khānayet ||

4.1४.१

अर्धं पापस्य हरति पुरुषस्येह कर्मणः । (४।१)

ardhaṃ pāpasya harati puruṣasyeha karmaṇaḥ |

4.2४.२

कूपः प्रवृत्तपानीयः सुप्रवृत्तश्च नित्यशः ॥ (४।२)

kūpaḥ pravṛttapānīyaḥ supravṛttaśca nityaśaḥ ||

5.1५.१

सर्वं तारयते वंशं यस्य खाते जलाशये । (५।१)

sarvaṃ tārayate vaṃśaṃ yasya khāte jalāśaye |

5.2५.२

गावः पिबन्ति विप्राश्च साधवश्च नराः सदा ॥ (५।२)

gāvaḥ pibanti viprāśca sādhavaśca narāḥ sadā ||

6.1६.१

निदाघकाले पानीयं यस्य तिष्ठत्यवारितम् । (६।१)

nidāghakāle pānīyaṃ yasya tiṣṭhatyavāritam |

6.2६.२

स दुर्गं विषमं कृच्छ्रं न कदाचिद् अवाप्नुते ॥ (६।२)

sa durgaṃ viṣamaṃ kṛcchraṃ na kadācid avāpnute ||

7.1७.१

बृहस्पतेर् भगवतः पूष्णश्चैव भगस्य च । (७।१)

bṛhaspater bhagavataḥ pūṣṇaścaiva bhagasya ca |

7.2७.२

अश्विनोश्चैव वह्नेश्च प्रीतिर् भवति सर्पिषा ॥ (७।२)

aśvinoścaiva vahneśca prītir bhavati sarpiṣā ||

8.1८.१

परमं भेषजं ह्येतद् यज्ञानाम् एतद् उत्तमम् । (८।१)

paramaṃ bheṣajaṃ hyetad yajñānām etad uttamam |

8.2८.२

रसानाम् उत्तमं चैतत् फलानां चैतद् उत्तमम् ॥ (८।२)

rasānām uttamaṃ caitat phalānāṃ caitad uttamam ||

9.1९.१

फलकामो यशस्कामः पुष्टिकामश्च नित्यदा । (९।१)

phalakāmo yaśaskāmaḥ puṣṭikāmaśca nityadā |

9.2९.२

घृतं दद्याद् द्विजातिभ्यः पुरुषः शुचिर् आत्मवान् ॥ (९।२)

ghṛtaṃ dadyād dvijātibhyaḥ puruṣaḥ śucir ātmavān ||

10.1१०.१

घृतं मासे आश्वयुजि विप्रेभ्यो यः प्रयच्छति । (१०।१)

ghṛtaṃ māse āśvayuji viprebhyo yaḥ prayacchati |

10.2१०.२

तस्मै प्रयच्छतो रूपं प्रीतौ देवाविहाश्विनौ ॥ (१०।२)

tasmai prayacchato rūpaṃ prītau devāvihāśvinau ||

11.1११.१

पायसं सर्पिषा मिश्रं द्विजेभ्यो यः प्रयच्छति । (११।१)

pāyasaṃ sarpiṣā miśraṃ dvijebhyo yaḥ prayacchati |

11.2११.२

गृहं तस्य न रक्षांसि धर्षयन्ति कदाचन ॥ (११।२)

gṛhaṃ tasya na rakṣāṃsi dharṣayanti kadācana ||

12.1१२.१

पिपासया न म्रियते सोपच्छन्दश्च दृश्यते । (१२।१)

pipāsayā na mriyate sopacchandaśca dṛśyate |

12.2१२.२

न प्राप्नुयाच्च व्यसनं करकान् यः प्रयच्छति ॥ (१२।२)

na prāpnuyācca vyasanaṃ karakān yaḥ prayacchati ||

13.1१३.१

प्रयतो ब्राह्मणाग्रेभ्यः श्रद्धया परया युतः । (१३।१)

prayato brāhmaṇāgrebhyaḥ śraddhayā parayā yutaḥ |

13.2१३.२

उपस्पर्शनषड्भागं लभते पुरुषः सदा ॥ (१३।२)

upasparśanaṣaḍbhāgaṃ labhate puruṣaḥ sadā ||

14.1१४.१

यः साधनार्थं काष्ठानि ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छति । (१४।१)

yaḥ sādhanārthaṃ kāṣṭhāni brāhmaṇebhyaḥ prayacchati |

14.2१४.२

प्रतापार्थं च राजेन्द्र वृत्तवद्भ्यः सदा नरः ॥ (१४।२)

pratāpārthaṃ ca rājendra vṛttavadbhyaḥ sadā naraḥ ||

15.1१५.१

सिध्यन्त्यर्थाः सदा तस्य कार्याणि विविधानि च । (१५।१)

sidhyantyarthāḥ sadā tasya kāryāṇi vividhāni ca |

15.2१५.२

उपर्युपरि शत्रूणां वपुषा दीप्यते च सः ॥ (१५।२)

uparyupari śatrūṇāṃ vapuṣā dīpyate ca saḥ ||

16.1१६.१

भगवांश्चास्य सुप्रीतो वह्निर् भवति नित्यशः । (१६।१)

bhagavāṃścāsya suprīto vahnir bhavati nityaśaḥ |

16.2१६.२

न तं त्यजन्ते पशवः संग्रामे च जयत्यपि ॥ (१६।२)

na taṃ tyajante paśavaḥ saṃgrāme ca jayatyapi ||

17.1१७.१

पुत्राञ्छ्रियं च लभते यश्छत्रं सम्प्रयच्छति । (१७।१)

putrāñchriyaṃ ca labhate yaśchatraṃ samprayacchati |

17.2१७.२

चक्षुर्व्याधिं न लभते यज्ञभागम् अथाश्नुते ॥ (१७।२)

cakṣurvyādhiṃ na labhate yajñabhāgam athāśnute ||

18.1१८.१

निदाघकाले वर्षे वा यश्छत्रं सम्प्रयच्छति । (१८।१)

nidāghakāle varṣe vā yaśchatraṃ samprayacchati |

18.2१८.२

नास्य कश्चिन्मनोदाहः कदाचिद् अपि जायते । (१८।२)

nāsya kaścinmanodāhaḥ kadācid api jāyate |

18.3१८.३

कृच्छ्रात् स विषमाच्चैव विप्र मोक्षम् अवाप्नुते ॥ (१८।३)

kṛcchrāt sa viṣamāccaiva vipra mokṣam avāpnute ||

19.1१९.१

प्रदानं सर्वदानानां शकटस्य विशिष्यते । (१९।१)

pradānaṃ sarvadānānāṃ śakaṭasya viśiṣyate |

19.2१९.२

एवम् आह महाभागः शाण्डिल्यो भगवान् ऋषिः ॥ (१९।२)

evam āha mahābhāgaḥ śāṇḍilyo bhagavān ṛṣiḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 13, 64

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit