MBh, 13, 64
Select a line for its word-by-word analysis.
सर्वान् कामान् प्रयच्छन्ति ये प्रयच्छन्ति काञ्चनम् । (१।२)
sarvān kāmān prayacchanti ye prayacchanti kāñcanam |
इत्येवं भगवान् अत्रिः पितामहसुतो ऽब्रवीत् ॥ (१।३)
ityevaṃ bhagavān atriḥ pitāmahasuto 'bravīt ||
पवित्रं शुच्यथायुष्यं पितॄणाम् अक्षयं च तत् । (२।१)
pavitraṃ śucyathāyuṣyaṃ pitṝṇām akṣayaṃ ca tat |
सुवर्णं मनुजेन्द्रेण हरिश्चन्द्रेण कीर्तितम् ॥ (२।२)
suvarṇaṃ manujendreṇa hariścandreṇa kīrtitam ||
तस्माद् वापीश्च कूपांश्च तडागानि च खानयेत् ॥ (३।२)
tasmād vāpīśca kūpāṃśca taḍāgāni ca khānayet ||
कूपः प्रवृत्तपानीयः सुप्रवृत्तश्च नित्यशः ॥ (४।२)
kūpaḥ pravṛttapānīyaḥ supravṛttaśca nityaśaḥ ||
गावः पिबन्ति विप्राश्च साधवश्च नराः सदा ॥ (५।२)
gāvaḥ pibanti viprāśca sādhavaśca narāḥ sadā ||
स दुर्गं विषमं कृच्छ्रं न कदाचिद् अवाप्नुते ॥ (६।२)
sa durgaṃ viṣamaṃ kṛcchraṃ na kadācid avāpnute ||
अश्विनोश्चैव वह्नेश्च प्रीतिर् भवति सर्पिषा ॥ (७।२)
aśvinoścaiva vahneśca prītir bhavati sarpiṣā ||
परमं भेषजं ह्येतद् यज्ञानाम् एतद् उत्तमम् । (८।१)
paramaṃ bheṣajaṃ hyetad yajñānām etad uttamam |
रसानाम् उत्तमं चैतत् फलानां चैतद् उत्तमम् ॥ (८।२)
rasānām uttamaṃ caitat phalānāṃ caitad uttamam ||
घृतं दद्याद् द्विजातिभ्यः पुरुषः शुचिर् आत्मवान् ॥ (९।२)
ghṛtaṃ dadyād dvijātibhyaḥ puruṣaḥ śucir ātmavān ||
घृतं मासे आश्वयुजि विप्रेभ्यो यः प्रयच्छति । (१०।१)
ghṛtaṃ māse āśvayuji viprebhyo yaḥ prayacchati |
तस्मै प्रयच्छतो रूपं प्रीतौ देवाविहाश्विनौ ॥ (१०।२)
tasmai prayacchato rūpaṃ prītau devāvihāśvinau ||
पायसं सर्पिषा मिश्रं द्विजेभ्यो यः प्रयच्छति । (११।१)
pāyasaṃ sarpiṣā miśraṃ dvijebhyo yaḥ prayacchati |
गृहं तस्य न रक्षांसि धर्षयन्ति कदाचन ॥ (११।२)
gṛhaṃ tasya na rakṣāṃsi dharṣayanti kadācana ||
न प्राप्नुयाच्च व्यसनं करकान् यः प्रयच्छति ॥ (१२।२)
na prāpnuyācca vyasanaṃ karakān yaḥ prayacchati ||
प्रयतो ब्राह्मणाग्रेभ्यः श्रद्धया परया युतः । (१३।१)
prayato brāhmaṇāgrebhyaḥ śraddhayā parayā yutaḥ |
यः साधनार्थं काष्ठानि ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छति । (१४।१)
yaḥ sādhanārthaṃ kāṣṭhāni brāhmaṇebhyaḥ prayacchati |
प्रतापार्थं च राजेन्द्र वृत्तवद्भ्यः सदा नरः ॥ (१४।२)
pratāpārthaṃ ca rājendra vṛttavadbhyaḥ sadā naraḥ ||
सिध्यन्त्यर्थाः सदा तस्य कार्याणि विविधानि च । (१५।१)
sidhyantyarthāḥ sadā tasya kāryāṇi vividhāni ca |
भगवांश्चास्य सुप्रीतो वह्निर् भवति नित्यशः । (१६।१)
bhagavāṃścāsya suprīto vahnir bhavati nityaśaḥ |
न तं त्यजन्ते पशवः संग्रामे च जयत्यपि ॥ (१६।२)
na taṃ tyajante paśavaḥ saṃgrāme ca jayatyapi ||
पुत्राञ्छ्रियं च लभते यश्छत्रं सम्प्रयच्छति । (१७।१)
putrāñchriyaṃ ca labhate yaśchatraṃ samprayacchati |
चक्षुर्व्याधिं न लभते यज्ञभागम् अथाश्नुते ॥ (१७।२)
cakṣurvyādhiṃ na labhate yajñabhāgam athāśnute ||
निदाघकाले वर्षे वा यश्छत्रं सम्प्रयच्छति । (१८।१)
nidāghakāle varṣe vā yaśchatraṃ samprayacchati |
कृच्छ्रात् स विषमाच्चैव विप्र मोक्षम् अवाप्नुते ॥ (१८।३)
kṛcchrāt sa viṣamāccaiva vipra mokṣam avāpnute ||
एवम् आह महाभागः शाण्डिल्यो भगवान् ऋषिः ॥ (१९।२)
evam āha mahābhāgaḥ śāṇḍilyo bhagavān ṛṣiḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.