महाभारतMahābhārata

MBh, 15, 25

1956 of 1995 · 37 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

ततो भागीरथीतीरे मेध्ये पुण्यजनोचिते । (१।२)

tato bhāgīrathītīre medhye puṇyajanocite |

1.3१.३

निवासम् अकरोद् राजा विदुरस्य मते स्थितः ॥ (१।३)

nivāsam akarod rājā vidurasya mate sthitaḥ ||

2.1२.१

तत्रैनं पर्युपातिष्ठन् ब्राह्मणा राष्ट्रवासिनः । (२।१)

tatrainaṃ paryupātiṣṭhan brāhmaṇā rāṣṭravāsinaḥ |

2.2२.२

क्षत्रविट्शूद्रसंघाश्च बहवो भरतर्षभ ॥ (२।२)

kṣatraviṭśūdrasaṃghāśca bahavo bharatarṣabha ||

3.1३.१

स तैः परिवृतो राजा कथाभिर् अभिनन्द्य तान् । (३।१)

sa taiḥ parivṛto rājā kathābhir abhinandya tān |

3.2३.२

अनुजज्ञे सशिष्यान् वै विधिवत् प्रतिपूज्य च ॥ (३।२)

anujajñe saśiṣyān vai vidhivat pratipūjya ca ||

4.1४.१

सायाह्ने स महीपालस्ततो गङ्गाम् उपेत्य ह । (४।१)

sāyāhne sa mahīpālastato gaṅgām upetya ha |

4.2४.२

चकार विधिवच्छौचं गान्धारी च यशस्विनी ॥ (४।२)

cakāra vidhivacchaucaṃ gāndhārī ca yaśasvinī ||

5.1५.१

तथैवान्ये पृथक् सर्वे तीर्थेष्वाप्लुत्य भारत । (५।१)

tathaivānye pṛthak sarve tīrtheṣvāplutya bhārata |

5.2५.२

चक्रुः सर्वाः क्रियास्तत्र पुरुषा विदुरादयः ॥ (५।२)

cakruḥ sarvāḥ kriyāstatra puruṣā vidurādayaḥ ||

6.1६.१

कृतशौचं ततो वृद्धं श्वशुरं कुन्तिभोजजा । (६।१)

kṛtaśaucaṃ tato vṛddhaṃ śvaśuraṃ kuntibhojajā |

6.2६.२

गान्धारीं च पृथा राजन् गङ्गातीरम् उपानयत् ॥ (६।२)

gāndhārīṃ ca pṛthā rājan gaṅgātīram upānayat ||

7.1७.१

राज्ञस्तु याजकैस्तत्र कृतो वेदीपरिस्तरः । (७।१)

rājñastu yājakaistatra kṛto vedīparistaraḥ |

7.2७.२

जुहाव तत्र वह्निं स नृपतिः सत्यसंगरः ॥ (७।२)

juhāva tatra vahniṃ sa nṛpatiḥ satyasaṃgaraḥ ||

8.1८.१

ततो भागीरथीतीरात् कुरुक्षेत्रं जगाम सः । (८।१)

tato bhāgīrathītīrāt kurukṣetraṃ jagāma saḥ |

8.2८.२

सानुगो नृपतिर् विद्वान्नियतः संयतेन्द्रियः ॥ (८।२)

sānugo nṛpatir vidvānniyataḥ saṃyatendriyaḥ ||

9.1९.१

तत्राश्रमपदं धीमान् अभिगम्य स पार्थिवः । (९।१)

tatrāśramapadaṃ dhīmān abhigamya sa pārthivaḥ |

9.2९.२

आससादाथ राजर्षिः शतयूपं मनीषिणम् ॥ (९।२)

āsasādātha rājarṣiḥ śatayūpaṃ manīṣiṇam ||

10.1१०.१

स हि राजा महान् आसीत् केकयेषु परंतपः । (१०।१)

sa hi rājā mahān āsīt kekayeṣu paraṃtapaḥ |

10.2१०.२

स पुत्रं मनुजैश्वर्ये निवेश्य वनम् आविशत् ॥ (१०।२)

sa putraṃ manujaiśvarye niveśya vanam āviśat ||

11.1११.१

तेनासौ सहितो राजा ययौ व्यासाश्रमं तदा । (११।१)

tenāsau sahito rājā yayau vyāsāśramaṃ tadā |

11.2११.२

तत्रैनं विधिवद् राजन् प्रत्यगृह्णात् कुरूद्वहम् ॥ (११।२)

tatrainaṃ vidhivad rājan pratyagṛhṇāt kurūdvaham ||

12.1१२.१

स दीक्षां तत्र सम्प्राप्य राजा कौरवनन्दनः । (१२।१)

sa dīkṣāṃ tatra samprāpya rājā kauravanandanaḥ |

12.2१२.२

शतयूपाश्रमे तस्मिन्निवासम् अकरोत् तदा ॥ (१२।२)

śatayūpāśrame tasminnivāsam akarot tadā ||

13.1१३.१

तस्मै सर्वं विधिं राजन् राजाचख्यौ महामतिः । (१३।१)

tasmai sarvaṃ vidhiṃ rājan rājācakhyau mahāmatiḥ |

13.2१३.२

आरण्यकं महाराज व्यासस्यानुमते तदा ॥ (१३।२)

āraṇyakaṃ mahārāja vyāsasyānumate tadā ||

14.1१४.१

एवं स तपसा राजा धृतराष्ट्रो महामनाः । (१४।१)

evaṃ sa tapasā rājā dhṛtarāṣṭro mahāmanāḥ |

14.2१४.२

योजयामास चात्मानं तांश्चाप्यनुचरांस्तदा ॥ (१४।२)

yojayāmāsa cātmānaṃ tāṃścāpyanucarāṃstadā ||

15.1१५.१

तथैव देवी गान्धारी वल्कलाजिनवासिनी । (१५।१)

tathaiva devī gāndhārī valkalājinavāsinī |

15.2१५.२

कुन्त्या सह महाराज समानव्रतचारिणी ॥ (१५।२)

kuntyā saha mahārāja samānavratacāriṇī ||

16.1१६.१

कर्मणा मनसा वाचा चक्षुषा चापि ते नृप । (१६।१)

karmaṇā manasā vācā cakṣuṣā cāpi te nṛpa |

16.2१६.२

संनियम्येन्द्रियग्रामम् आस्थिताः परमं तपः ॥ (१६।२)

saṃniyamyendriyagrāmam āsthitāḥ paramaṃ tapaḥ ||

17.1१७.१

त्वगस्थिभूतः परिशुष्कमांसो जटाजिनी वल्कलसंवृताङ्गः । (१७।१)

tvagasthibhūtaḥ pariśuṣkamāṃso jaṭājinī valkalasaṃvṛtāṅgaḥ |

17.2१७.२

स पार्थिवस्तत्र तपश्चचार महर्षिवत् तीव्रम् अपेतदोषः ॥ (१७।२)

sa pārthivastatra tapaścacāra maharṣivat tīvram apetadoṣaḥ ||

18.1१८.१

क्षत्ता च धर्मार्थविद् अग्र्यबुद्धिः ससंजयस्तं नृपतिं सदारम् । (१८।१)

kṣattā ca dharmārthavid agryabuddhiḥ sasaṃjayastaṃ nṛpatiṃ sadāram |

18.2१८.२

उपाचरद् घोरतपो जितात्मा तदा कृशो वल्कलचीरवासाः ॥ (१८।२)

upācarad ghoratapo jitātmā tadā kṛśo valkalacīravāsāḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 15, 25

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit