बृहदश्व उवाच । (१।१)

सा निहत्य मृगव्याधं प्रतस्थे कमलेक्षणा । (१।२)

वनं प्रतिभयं शून्यं झिल्लिकागणनादितम् ॥ (१।३)

सिंहव्याघ्रवराहर्क्षरुरुद्वीपिनिषेवितम् । (२।१)

नानापक्षिगणाकीर्णं म्लेच्छतस्करसेवितम् ॥ (२।२)

शालवेणुधवाश्वत्थतिन्दुकेङ्गुदकिंशुकैः । (३।१)

अर्जुनारिष्टसंछन्नं चन्दनैश् च सशाल्मलैः ॥ (३।२)

जम्ब्वाम्रलोध्रखदिरशाकवेत्रसमाकुलम् । (४।१)

काश्मर्यामलकप्लक्षकदम्बोदुम्बरावृतम् ॥ (४।२)

बदरीबिल्वसंछन्नं न्यग्रोधैश् च समाकुलम् । (५।१)

प्रियालतालखर्जूरहरीतकविभीतकैः ॥ (५।२)

नानाधातुशतैर् नद्धान् विविधान् अपि चाचलान् । (६।१)

निकुञ्जान् पक्षिसंघुष्टान् दरीश् चाद्भुतदर्शनाः । (६।२)

नदीः सरांसि वापीश् च विविधांश् च मृगद्विजान् ॥ (६।३)

सा बहून् भीमरूपांश् च पिशाचोरगराक्षसान् । (७।१)

पल्वलानि तडागानि गिरिकूटानि सर्वशः । (७।२)

सरितः सागरांश् चैव ददर्शाद्भुतदर्शनान् ॥ (७।३)

यूथशो ददृशे चात्र विदर्भाधिपनन्दिनी । (८।१)

महिषान् वराहान् गोमायून् ऋक्षवानरपन्नगान् ॥ (८।२)

तेजसा यशसा स्थित्या श्रिया च परया युता । (९।१)

वैदर्भी विचरत्येका नलम् अन्वेषती तदा ॥ (९।२)

नाबिभ्यत् सा नृपसुता भैमी तत्राथ कस्यचित् । (१०।१)

दारुणाम् अटवीं प्राप्य भर्तृव्यसनकर्शिता ॥ (१०।२)

विदर्भतनया राजन् विललाप सुदुःखिता । (११।१)

भर्तृशोकपरीताङ्गी शिलातलसमाश्रिता ॥ (११।२)

दमयन्त्युवाच । (१२।१)

सिंहोरस्क महाबाहो निषधानां जनाधिप । (१२।२)

क्व नु राजन् गतो ऽसीह त्यक्त्वा मां निर्जने वने ॥ (१२।३)

अश्वमेधादिभिर् वीर क्रतुभिः स्वाप्तदक्षिणैः । (१३।१)

कथम् इष्ट्वा नरव्याघ्र मयि मिथ्या प्रवर्तसे ॥ (१३।२)

यत् त्वयोक्तं नरव्याघ्र मत्समक्षं महाद्युते । (१४।१)

कर्तुम् अर्हसि कल्याण तद् ऋतं पार्थिवर्षभ ॥ (१४।२)

यथोक्तं विहगैर् हंसैः समीपे तव भूमिप । (१५।१)

मत्सकाशे च तैर् उक्तं तद् अवेक्षितुम् अर्हसि ॥ (१५।२)

चत्वार एकतो वेदाः साङ्गोपाङ्गाः सविस्तराः । (१६।१)

स्वधीता मानवश्रेष्ठ सत्यम् एकं किलैकतः ॥ (१६।२)

तस्माद् अर्हसि शत्रुघ्न सत्यं कर्तुं नरेश्वर । (१७।१)

उक्तवान् असि यद् वीर मत्सकाशे पुरा वचः ॥ (१७।२)

हा वीर ननु नामाहम् इष्टा किल तवानघ । (१८।१)

अस्याम् अटव्यां घोरायां किं मां न प्रतिभाषसे ॥ (१८।२)

भर्त्सयत्येष मां रौद्रो व्यात्तास्यो दारुणाकृतिः । (१९।१)

अरण्यराट् क्षुधाविष्टः किं मां न त्रातुम् अर्हसि ॥ (१९।२)

न मे त्वद् अन्या सुभगे प्रिया इत्यब्रवीस् तदा । (२०।१)

ताम् ऋतां कुरु कल्याण पुरोक्तां भारतीं नृप ॥ (२०।२)

उन्मत्तां विलपन्तीं मां भार्याम् इष्टां नराधिप । (२१।१)

ईप्सिताम् ईप्सितो नाथ किं मां न प्रतिभाषसे ॥ (२१।२)

कृशां दीनां विवर्णां च मलिनां वसुधाधिप । (२२।१)

वस्त्रार्धप्रावृताम् एकां विलपन्तीम् अनाथवत् ॥ (२२।२)

यूथभ्रष्टाम् इवैकां मां हरिणीं पृथुलोचन । (२३।१)

न मानयसि मानार्ह रुदतीम् अरिकर्शन ॥ (२३।२)

महाराज महारण्ये माम् इहैकाकिनीं सतीम् । (२४।१)

आभाषमाणां स्वां पत्नीं किं मां न प्रतिभाषसे ॥ (२४।२)

कुलशीलोपसंपन्नं चारुसर्वाङ्गशोभनम् । (२५।१)

नाद्य त्वाम् अनुपश्यामि गिरावस्मिन् नरोत्तम । (२५।२)

वने चास्मिन् महाघोरे सिंहव्याघ्रनिषेविते ॥ (२५।३)

शयानम् उपविष्टं वा स्थितं वा निषधाधिप । (२६।१)

प्रस्थितं वा नरश्रेष्ठ मम शोकविवर्धन ॥ (२६।२)

कं नु पृच्छामि दुःखार्ता त्वदर्थे शोककर्शिता । (२७।१)

कच्चिद् दृष्टस् त्वयारण्ये संगत्येह नलो नृपः ॥ (२७।२)

को नु मे कथयेद् अद्य वने ऽस्मिन् विष्ठितं नलम् । (२८।१)

अभिरूपं महात्मानं परव्यूहविनाशनम् ॥ (२८।२)

यम् अन्वेषसि राजानं नलं पद्मनिभेक्षणम् । (२९।१)

अयं स इति कस्याद्य श्रोष्यामि मधुरां गिरम् ॥ (२९।२)

अरण्यराड् अयं श्रीमांश् चतुर्दंष्ट्रो महाहनुः । (३०।१)

शार्दूलो ऽभिमुखः प्रैति पृच्छाम्येनम् अशङ्किता ॥ (३०।२)

भवान् मृगाणाम् अधिपस् त्वम् अस्मिन् कानने प्रभुः । (३१।१)

विदर्भराजतनयां दमयन्तीति विद्धि माम् ॥ (३१।२)

निषधाधिपतेर् भार्यां नलस्यामित्रघातिनः । (३२।१)

पतिम् अन्वेषतीम् एकां कृपणां शोककर्शिताम् । (३२।२)

आश्वासय मृगेन्द्रेह यदि दृष्टस् त्वया नलः ॥ (३२।३)

अथ वारण्यनृपते नलं यदि न शंससि । (३३।१)

माम् अदस्व मृगश्रेष्ठ विशोकां कुरु दुःखिताम् ॥ (३३।२)

श्रुत्वारण्ये विलपितं ममैष मृगराट् स्वयम् । (३४।१)

यात्येतां मृष्टसलिलाम् आपगां सागरंगमाम् ॥ (३४।२)

इमं शिलोच्चयं पुण्यं शृङ्गैर् बहुभिर् उच्छ्रितैः । (३५।१)

विराजद्भिर् दिवस्पृग्भिर् नैकवर्णैर् मनोरमैः ॥ (३५।२)

नानाधातुसमाकीर्णं विविधोपलभूषितम् । (३६।१)

अस्यारण्यस्य महतः केतुभूतम् इवोच्छ्रितम् ॥ (३६।२)

सिंहशार्दूलमातंगवराहर्क्षमृगायुतम् । (३७।१)

पतत्रिभिर् बहुविधैः समन्ताद् अनुनादितम् ॥ (३७।२)

किंशुकाशोकबकुलपुंनागैर् उपशोभितम् । (३८।१)

सरिद्भिः सविहंगाभिः शिखरैश् चोपशोभितम् । (३८।२)

गिरिराजम् इमं तावत् पृच्छामि नृपतिं प्रति ॥ (३८।३)

भगवन्न् अचलश्रेष्ठ दिव्यदर्शन विश्रुत । (३९।१)

शरण्य बहुकल्याण नमस् ते ऽस्तु महीधर ॥ (३९।२)

प्रणमे त्वाभिगम्याहं राजपुत्रीं निबोध माम् । (४०।१)

राज्ञः स्नुषां राजभार्यां दमयन्तीति विश्रुताम् ॥ (४०।२)

राजा विदर्भाधिपतिः पिता मम महारथः । (४१।१)

भीमो नाम क्षितिपतिश् चातुर्वर्ण्यस्य रक्षिता ॥ (४१।२)

राजसूयाश्वमेधानां क्रतूनां दक्षिणावताम् । (४२।१)

आहर्ता पार्थिवश्रेष्ठः पृथुचार्वञ्चितेक्षणः ॥ (४२।२)

ब्रह्मण्यः साधुवृत्तश् च सत्यवाग् अनसूयकः । (४३।१)

शीलवान् सुसमाचारः पृथुश्रीर् धर्मविच्छुचिः ॥ (४३।२)

सम्यग् गोप्ता विदर्भाणां निर्जितारिगणः प्रभुः । (४४।१)

तस्य मां विद्धि तनयां भगवंस् त्वाम् उपस्थिताम् ॥ (४४।२)

निषधेषु महाशैल श्वशुरो मे नृपोत्तमः । (४५।१)

सुगृहीतनामा विख्यातो वीरसेन इति स्म ह ॥ (४५।२)

तस्य राज्ञः सुतो वीरः श्रीमान् सत्यपराक्रमः । (४६।१)

क्रमप्राप्तं पितुः स्वं यो राज्यं समनुशास्ति ह ॥ (४६।२)

नलो नामारिदमनः पुण्यश्लोक इति श्रुतः । (४७।१)

ब्रह्मण्यो वेदविद् वाग्मी पुण्यकृत् सोमपो ऽग्निचित् ॥ (४७।२)

यष्टा दाता च योद्धा च सम्यक् चैव प्रशासिता । (४८।१)

तस्य माम् अचलश्रेष्ठ विद्धि भार्याम् इहागताम् ॥ (४८।२)

त्यक्तश्रियं भर्तृहीनाम् अनाथां व्यसनान्विताम् । (४९।१)

अन्वेषमाणां भर्तारं तं वै नरवरोत्तमम् ॥ (४९।२)

खम् उल्लिखद्भिर् एतैर् हि त्वया शृङ्गशतैर् नृपः । (५०।१)

कच्चिद् दृष्टो ऽचलश्रेष्ठ वने ऽस्मिन् दारुणे नलः ॥ (५०।२)

गजेन्द्रविक्रमो धीमान् दीर्घबाहुरमर्षणः । (५१।१)

विक्रान्तः सत्यवाग्धीरो भर्ता मम महायशाः । (५१।२)

निषधानाम् अधिपतिः कच्चिद् दृष्टस्त्वया नलः ॥ (५१।३)

किं मां विलपतीम् एकां पर्वतश्रेष्ठ दुःखिताम् । (५२।१)

गिरा नाश्वासयस्यद्य स्वां सुताम् इव दुःखिताम् ॥ (५२।२)

वीर विक्रान्त धर्मज्ञ सत्यसंध महीपते । (५३।१)

यद्य् अस्यस्मिन् वने राजन् दर्शयात्मानम् आत्मना ॥ (५३।२)

कदा नु स्निग्धगम्भीरां जीमूतस्वनसंनिभाम् । (५४।१)

श्रोष्यामि नैषधस्याहं वाचं ताम् अमृतोपमाम् ॥ (५४।२)

वैदर्भीत्येव कथितां शुभां राज्ञो महात्मनः । (५५।१)

आम्नायसारिणीम् ऋद्धां मम शोकनिबर्हिणीम् ॥ (५५।२)

इति सा तं गिरिश्रेष्ठम् उक्त्वा पार्थिवनन्दिनी । (५६।१)

दमयन्ती ततो भूयो जगाम दिशम् उत्तराम् ॥ (५६।२)

सा गत्वा त्रीन् अहोरात्रान् ददर्श परमाङ्गना । (५७।१)

तापसारण्यम् अतुलं दिव्यकाननदर्शनम् ॥ (५७।२)

वसिष्ठभृग्वत्रिसमैस् तापसैर् उपशोभितम् । (५८।१)

नियतैः संयताहारैर् दमशौचसमन्वितैः ॥ (५८।२)

अब्भक्षैर् वायुभक्षैश्च पत्त्राहारैस्तथैव च । (५९।१)

जितेन्द्रियैर् महाभागैः स्वर्गमार्गदिदृक्षुभिः ॥ (५९।२)

वल्कलाजिनसंवीतैर् मुनिभिः संयतेन्द्रियैः । (६०।१)

तापसाध्युषितं रम्यं ददर्शाश्रममण्डलम् ॥ (६०।२)

सा दृष्ट्वैवाश्रमपदं नानामृगनिषेवितम् । (६१।१)

शाखामृगगणैश् चैव तापसैश् च समन्वितम् ॥ (६१।२)

सुभ्रूः सुकेशी सुश्रोणी सुकुचा सुद्विजानना । (६२।१)

वर्चस्विनी सुप्रतिष्ठा स्वञ्चितोद्यतगामिनी ॥ (६२।२)

सा विवेशाश्रमपदं वीरसेनसुतप्रिया । (६३।१)

योषिद्रत्नं महाभागा दमयन्ती मनस्विनी ॥ (६३।२)

साभिवाद्य तपोवृद्धान् विनयावनता स्थिता । (६४।१)

स्वागतं त इति प्रोक्ता तैः सर्वैस् तापसैश् च सा ॥ (६४।२)

पूजां चास्या यथान्यायं कृत्वा तत्र तपोधनाः । (६५।१)

आस्यताम् इत्य् अथोचुस् ते ब्रूहि किं करवामहे ॥ (६५।२)

तान् उवाच वरारोहा कच्चिद् भगवताम् इह । (६६।१)

तपस्यग्निषु धर्मेषु मृगपक्षिषु चानघाः । (६६।२)

कुशलं वो महाभागाः स्वधर्मचरणेषु च ॥ (६६।३)

तैर् उक्ता कुशलं भद्रे सर्वत्रेति यशस्विनी । (६७।१)

ब्रूहि सर्वानवद्याङ्गि का त्वं किं च चिकीर्षसि ॥ (६७।२)

दृष्ट्वैव ते परं रूपं द्युतिं च परमाम् इह । (६८।१)

विस्मयो नः समुत्पन्नः समाश्वसिहि मा शुचः ॥ (६८।२)

अस्यारण्यस्य महती देवता वा महीभृतः । (६९।१)

अस्या नु नद्याः कल्याणि वद सत्यम् अनिन्दिते ॥ (६९।२)

साब्रवीत् तान् ऋषीन् नाहम् अरण्यस्यास्य देवता । (७०।१)

न चाप्यस्य गिरेर् विप्रा न नद्या देवताप्यहम् ॥ (७०।२)

मानुषीं मां विजानीत यूयं सर्वे तपोधनाः । (७१।१)

विस्तरेणाभिधास्यामि तन् मे शृणुत सर्वशः ॥ (७१।२)

विदर्भेषु महीपालो भीमो नाम महाद्युतिः । (७२।१)

तस्य मां तनयां सर्वे जानीत द्विजसत्तमाः ॥ (७२।२)

निषधाधिपतिर् धीमान् नलो नाम महायशाः । (७३।१)

वीरः संग्रामजिद् विद्वान् मम भर्ता विशां पतिः ॥ (७३।२)

देवताभ्यर्चनपरो द्विजातिजनवत्सलः । (७४।१)

गोप्ता निषधवंशस्य महाभागो महाद्युतिः ॥ (७४।२)

सत्यवाग् धर्मवित् प्राज्ञः सत्यसंधो ऽरिमर्दनः । (७५।१)

ब्रह्मण्यो दैवतपरः श्रीमान् परपुरंजयः ॥ (७५।२)

नलो नाम नृपश्रेष्ठो देवराजसमद्युतिः । (७६।१)

मम भर्ता विशालाक्षः पूर्णेन्दुवदनो ऽरिहा ॥ (७६।२)

आहर्ता क्रतुमुख्यानां वेदवेदाङ्गपारगः । (७७।१)

सपत्नानां मृधे हन्ता रविसोमसमप्रभः ॥ (७७।२)

स कैश्चिन् निकृतिप्रज्ञैर् अकल्याणैर् नराधमैः । (७८।१)

आहूय पृथिवीपालः सत्यधर्मपरायणः । (७८।२)

देवने कुशलैर् जिह्मैर् जितो राज्यं वसूनि च ॥ (७८।३)

तस्य माम् अवगच्छध्वं भार्यां राजर्षभस्य वै । (७९।१)

दमयन्तीति विख्यातां भर्तृदर्शनलालसाम् ॥ (७९।२)

सा वनानि गिरींश् चैव सरांसि सरितस् तथा । (८०।१)

पल्वलानि च रम्याणि तथारण्यानि सर्वशः ॥ (८०।२)

अन्वेषमाणा भर्तारं नलं रणविशारदम् । (८१।१)

महात्मानं कृतास्त्रं च विचरामीह दुःखिता ॥ (८१।२)

कच्चिद् भगवतां पुण्यं तपोवनम् इदं नृपः । (८२।१)

भवेत् प्राप्तो नलो नाम निषधानां जनाधिपः ॥ (८२।२)

यत्कृते ऽहम् इदं विप्राः प्रपन्ना भृशदारुणम् । (८३।१)

वनं प्रतिभयं घोरं शार्दूलमृगसेवितम् ॥ (८३।२)

यदि कैश्चिद् अहोरात्रैर् न द्रक्ष्यामि नलं नृपम् । (८४।१)

आत्मानं श्रेयसा योक्ष्ये देहस्यास्य विमोचनात् ॥ (८४।२)

को नु मे जीवितेनार्थस् तम् ऋते पुरुषर्षभम् । (८५।१)

कथं भविष्याम्यद्याहं भर्तृशोकाभिपीडिता ॥ (८५।२)

एवं विलपतीम् एकाम् अरण्ये भीमनन्दिनीम् । (८६।१)

दमयन्तीम् अथोचुस् ते तापसाः सत्यवादिनः ॥ (८६।२)

उदर्कस् तव कल्याणि कल्याणो भविता शुभे । (८७।१)

वयं पश्याम तपसा क्षिप्रं द्रक्ष्यसि नैषधम् ॥ (८७।२)

निषधानाम् अधिपतिं नलं रिपुनिघातिनम् । (८८।१)

भैमि धर्मभृतां श्रेष्ठं द्रक्ष्यसे विगतज्वरम् ॥ (८८।२)

विमुक्तं सर्वपापेभ्यः सर्वरत्नसमन्वितम् । (८९।१)

तद् एव नगरश्रेष्ठं प्रशासन्तम् अरिंदमम् ॥ (८९।२)

द्विषतां भयकर्तारं सुहृदां शोकनाशनम् । (९०।१)

पतिं द्रक्ष्यसि कल्याणि कल्याणाभिजनं नृपम् ॥ (९०।२)

एवम् उक्त्वा नलस्येष्टां महिषीं पार्थिवात्मजाम् । (९१।१)

अन्तर्हितास्तापसास् ते साग्निहोत्राश्रमास् तदा ॥ (९१।२)

सा दृष्ट्वा महद् आश्चर्यं विस्मिता अभवत् तदा । (९२।१)

दमयन्त्यनवद्याङ्गी वीरसेननृपस्नुषा ॥ (९२।२)

किं नु स्वप्नो मया दृष्टः को ऽयं विधिर् इहाभवत् । (९३।१)

क्व नु ते तापसाः सर्वे क्व तद् आश्रममण्डलम् ॥ (९३।२)

क्व सा पुण्यजला रम्या नानाद्विजनिषेविता । (९४।१)

नदी ते च नगा हृद्याः फलपुष्पोपशोभिताः ॥ (९४।२)

ध्यात्वा चिरं भीमसुता दमयन्ती शुचिस्मिता । (९५।१)

भर्तृशोकपरा दीना विवर्णवदनाभवत् ॥ (९५।२)

सा गत्वाथापरां भूमिं बाष्पसंदिग्धया गिरा । (९६।१)

विललापाश्रुपूर्णाक्षी दृष्ट्वाशोकतरुं ततः ॥ (९६।२)

उपगम्य तरुश्रेष्ठम् अशोकं पुष्पितं तदा । (९७।१)

पल्लवापीडितं हृद्यं विहंगैर् अनुनादितम् ॥ (९७।२)

अहो बतायम् अगमः श्रीमान् अस्मिन् वनान्तरे । (९८।१)

आपीडैर् बहुभिर् भाति श्रीमान् द्रमिडराड् इव ॥ (९८।२)

विशोकां कुरु मां क्षिप्रम् अशोक प्रियदर्शन । (९९।१)

वीतशोकभयाबाधं कच्चित् त्वं दृष्टवान् नृपम् ॥ (९९।२)

नलं नामारिदमनं दमयन्त्याः प्रियं पतिम् । (१००।१)

निषधानाम् अधिपतिं दृष्टवान् असि मे प्रियम् ॥ (१००।२)

एकवस्त्रार्धसंवीतं सुकुमारतनुत्वचम् । (१०१।१)

व्यसनेनार्दितं वीरम् अरण्यम् इदम् आगतम् ॥ (१०१।२)

यथा विशोका गच्छेयम् अशोकनग तत् कुरु । (१०२।१)

सत्यनामा भवाशोक मम शोकविनाशनात् ॥ (१०२।२)

एवं साशोकवृक्षं तम् आर्ता त्रिः परिगम्य ह । (१०३।१)

जगाम दारुणतरं देशं भैमी वराङ्गना ॥ (१०३।२)

सा ददर्श नगान् नैकान्नैकाश्च सरितस् तथा । (१०४।१)

नैकांश्च पर्वतान् रम्यान् नैकांश्च मृगपक्षिणः ॥ (१०४।२)

कन्दरांश्च नितम्बांश्च नदांश्चाद्भुतदर्शनान् । (१०५।१)

ददर्श सा भीमसुता पतिम् अन्वेषती तदा ॥ (१०५।२)

गत्वा प्रकृष्टम् अध्वानं दमयन्ती शुचिस्मिता । (१०६।१)

ददर्शाथ महासार्थं हस्त्यश्वरथसंकुलम् ॥ (१०६।२)

उत्तरन्तं नदीं रम्यां प्रसन्नसलिलां शुभाम् । (१०७।१)

सुशीततोयां विस्तीर्णां ह्रदिनीं वेतसैर् वृताम् ॥ (१०७।२)

प्रोद्घुष्टां क्रौञ्चकुररैश् चक्रवाकोपकूजिताम् । (१०८।१)

कूर्मग्राहझषाकीर्णां पुलिनद्वीपशोभिताम् ॥ (१०८।२)

सा दृष्ट्वैव महासार्थं नलपत्नी यशस्विनी । (१०९।१)

उपसर्प्य वरारोहा जनमध्यं विवेश ह ॥ (१०९।२)

उन्मत्तरूपा शोकार्ता तथा वस्त्रार्धसंवृता । (११०।१)

कृशा विवर्णा मलिना पांसुध्वस्तशिरोरुहा ॥ (११०।२)

तां दृष्ट्वा तत्र मनुजाः केचिद् भीताः प्रदुद्रुवुः । (१११।१)

केचिच् चिन्तापरास् तस्थुः केचित् तत्र विचुक्रुशुः ॥ (१११।२)

प्रहसन्ति स्म तां केचिद् अभ्यसूयन्त चापरे । (११२।१)

चक्रुस् तस्यां दयां केचित् पप्रच्छुश् चापि भारत ॥ (११२।२)

कासि कस्यासि कल्याणि किं वा मृगयसे वने । (११३।१)

त्वां दृष्ट्वा व्यथिताः स्मेह कच्चित् त्वम् असि मानुषी ॥ (११३।२)

वद सत्यं वनस्यास्य पर्वतस्याथ वा दिशः । (११४।१)

देवता त्वं हि कल्याणि त्वां वयं शरणं गताः ॥ (११४।२)

यक्षी वा राक्षसी वा त्वम् उताहो ऽसि वराङ्गना । (११५।१)

सर्वथा कुरु नः स्वस्ति रक्षस्वास्मान् अनिन्दिते ॥ (११५।२)

यथायं सर्वथा सार्थः क्षेमी शीघ्रम् इतो व्रजेत् । (११६।१)

तथा विधत्स्व कल्याणि त्वां वयं शरणं गताः ॥ (११६।२)

तथोक्ता तेन सार्थेन दमयन्ती नृपात्मजा । (११७।१)

प्रत्युवाच ततः साध्वी भर्तृव्यसनदुःखिता । (११७।२)

सार्थवाहं च सार्थं च जना ये चात्र केचन ॥ (११७।३)

यूनः स्थविरबालाश् च सार्थस्य च पुरोगमाः । (११८।१)

मानुषीं मां विजानीत मनुजाधिपतेः सुताम् । (११८।२)

नृपस्नुषां राजभार्यां भर्तृदर्शनलालसाम् ॥ (११८।३)

विदर्भराण् मम पिता भर्ता राजा च नैषधः । (११९।१)

नलो नाम महाभागस् तं मार्गाम्यपराजितम् ॥ (११९।२)

यदि जानीत नृपतिं क्षिप्रं शंसत मे प्रियम् । (१२०।१)

नलं पार्थिवशार्दूलम् अमित्रगणसूदनम् ॥ (१२०।२)

ताम् उवाचानवद्याङ्गीं सार्थस्य महतः प्रभुः । (१२१।१)

सार्थवाहः शुचिर् नाम शृणु कल्याणि मद्वचः ॥ (१२१।२)

अहं सार्थस्य नेता वै सार्थवाहः शुचिस्मिते । (१२२।१)

मनुष्यं नलनामानं न पश्यामि यशस्विनि ॥ (१२२।२)

कुञ्जरद्वीपिमहिषशार्दूलर्क्षमृगान् अपि । (१२३।१)

पश्याम्यस्मिन् वने कष्टे अमनुष्यनिषेविते । (१२३।२)

तथा नो यक्षराड् अद्य मणिभद्रः प्रसीदतु ॥ (१२३।३)

साब्रवीद् वणिजः सर्वान् सार्थवाहं च तं ततः । (१२४।१)

क्व नु यास्यसि सार्थो ऽयम् एतद् आख्यातुम् अर्हथ ॥ (१२४।२)

सार्थवाह उवाच । (१२५।१)

सार्थो ऽयं चेदिराजस्य सुबाहोः सत्यवादिनः । (१२५।२)

क्षिप्रं जनपदं गन्ता लाभाय मनुजात्मजे ॥ (१२५।३)