वैशंपायन उवाच । (१।१)

एवम् उक्त्वा कुरून् सर्वान् भीष्मः शांतनवस् तदा । (१।२)

तूष्णीं बभूव कौरव्यः स मुहूर्तम् अरिंदम ॥ (१।३)

धारयामास चात्मानं धारणासु यथाक्रमम् । (२।१)

तस्योर्ध्वम् अगमन् प्राणाः संनिरुद्धा महात्मनः ॥ (२।२)

इदम् आश्चर्यम् आसीच्च मध्ये तेषां महात्मनाम् । (३।१)

यद् यन् मुञ्चति गात्राणां स शंतनुसुतस् तदा । (३।२)

तत् तद् विशल्यं भवति योगयुक्तस्य तस्य वै ॥ (३।३)

क्षणेन प्रेक्षतां तेषां विशल्यः सो ऽभवत् तदा । (४।१)

तं दृष्ट्वा विस्मिताः सर्वे वासुदेवपुरोगमाः । (४।२)

सह तैर् मुनिभिः सर्वैस् तदा व्यासादिभिर् नृप ॥ (४।३)

संनिरुद्धस् तु तेनात्मा सर्वेष्व् आयतनेषु वै । (५।१)

जगाम भित्त्वा मूर्धानं दिवम् अभ्युत्पपात च ॥ (५।२)

महोल्केव च भीष्मस्य मूर्धदेशाज्जनाधिप । (६।१)

निःसृत्याकाशम् आविश्य क्षणेनान्तरधीयत ॥ (६।२)

एवं स नृपशार्दूल नृपः शांतनवस् तदा । (७।१)

समयुज्यत लोकैः स्वैर् भरतानां कुलोद्वहः ॥ (७।२)

ततस् त्वादाय दारूणि गन्धांश् च विविधान् बहून् । (८।१)

चितां चक्रुर् महात्मानः पाण्डवा विदुरस् तथा । (८।२)

युयुत्सुश् चापि कौरव्यः प्रेक्षकास् त्व् इतरे ऽभवन् ॥ (८।३)

युधिष्ठिरस् तु गाङ्गेयं विदुरश् च महामतिः । (९।१)

छादयामासतुर् उभौ क्षौमैर् माल्यैश् च कौरवम् ॥ (९।२)

धारयामास तस्याथ युयुत्सुश् छत्रम् उत्तमम् । (१०।१)

चामरव्यजने शुभ्रे भीमसेनार्जुनाव् उभौ । (१०।२)

उष्णीषे पर्यगृह्णीतां माद्रीपुत्राव् उभौ तदा ॥ (१०।३)

स्त्रियः कौरवनाथस्य भीष्मं कुरुकुलोद्भवम् । (११।१)

तालवृन्तान्य् उपादाय पर्यवीजन् समन्ततः ॥ (११।२)

ततो ऽस्य विधिवच्चक्रुः पितृमेधं महात्मनः । (१२।१)

याजका जुहुवुश् चाग्निं जगुः सामानि सामगाः ॥ (१२।२)

ततश् चन्दनकाष्ठैश् च तथा कालेयकैर् अपि । (१३।१)

कालागरुप्रभृतिभिर् गन्धैश् चोच्चावचैस् तथा ॥ (१३।२)

समवच्छाद्य गाङ्गेयं प्रज्वाल्य च हुताशनम् । (१४।१)

अपसव्यम् अकुर्वन्त धृतराष्ट्रमुखा नृपाः ॥ (१४।२)

संस्कृत्य च कुरुश्रेष्ठं गाङ्गेयं कुरुसत्तमाः । (१५।१)

जग्मुर् भागीरथीतीरम् ऋषिजुष्टं कुरूद्वहाः ॥ (१५।२)

अनुगम्यमाना व्यासेन नारदेनासितेन च । (१६।१)

कृष्णेन भरतस्त्रीभिर् ये च पौराः समागताः ॥ (१६।२)

उदकं चक्रिरे चैव गाङ्गेयस्य महात्मनः । (१७।१)

विधिवत् क्षत्रियश्रेष्ठाः स च सर्वो जनस् तदा ॥ (१७।२)

ततो भागीरथी देवी तनयस्योदके कृते । (१८।१)

उत्थाय सलिलात् तस्माद् रुदती शोकलालसा ॥ (१८।२)

परिदेवयती तत्र कौरवान् अभ्यभाषत । (१९।१)

निबोधत यथावृत्तम् उच्यमानं मयानघाः ॥ (१९।२)

राजवृत्तेन सम्पन्नः प्रज्ञयाभिजनेन च । (२०।१)

सत्कर्ता कुरुवृद्धानां पितृभक्तो दृढव्रतः ॥ (२०।२)

जामदग्न्येन रामेण पुरा यो न पराजितः । (२१।१)

दिव्यैर् अस्त्रैर् महावीर्यः स हतो ऽद्य शिखण्डिना ॥ (२१।२)

अश्मसारमयं नूनं हृदयं मम पार्थिवाः । (२२।१)

अपश्यन्त्याः प्रियं पुत्रं यत्र दीर्यति मे ऽद्य वै ॥ (२२।२)

समेतं पार्थिवं क्षत्रं काशिपुर्यां स्वयंवरे । (२३।१)

विजित्यैकरथेनाजौ कन्यास् ता यो जहार ह ॥ (२३।२)

यस्य नास्ति बले तुल्यः पृथिव्याम् अपि कश्चन । (२४।१)

हतं शिखण्डिना श्रुत्वा यन्न दीर्यति मे मनः ॥ (२४।२)

जामदग्न्यः कुरुक्षेत्रे युधि येन महात्मना । (२५।१)

पीडितो नातियत्नेन निहतः स शिखण्डिना ॥ (२५।२)

एवंविधं बहु तदा विलपन्तीं महानदीम् । (२६।१)

आश्वासयामास तदा साम्ना दामोदरो विभुः ॥ (२६।२)

समाश्वसिहि भद्रे त्वं मा शुचः शुभदर्शने । (२७।१)

गतः स परमां सिद्धिं तव पुत्रो न संशयः ॥ (२७।२)

वसुर् एष महातेजाः शापदोषेण शोभने । (२८।१)

मनुष्यताम् अनुप्राप्तो नैनं शोचितुम् अर्हसि ॥ (२८।२)

स एष क्षत्रधर्मेण युध्यमानो रणाजिरे । (२९।१)

धनंजयेन निहतो नैष नुन्नः शिखण्डिना ॥ (२९।२)

भीष्मं हि कुरुशार्दूलम् उद्यतेषुं महारणे । (३०।१)

न शक्तः संयुगे हन्तुं साक्षाद् अपि शतक्रतुः ॥ (३०।२)

स्वच्छन्देन सुतस् तुभ्यं गतः स्वर्गं शुभानने । (३१।१)

न शक्ताः स्युर् निहन्तुं हि रणे तं सर्वदेवताः ॥ (३१।२)

तस्मान्मा त्वं सरिच्छ्रेष्ठे शोचस्व कुरुनन्दनम् । (३२।१)

वसून् एष गतो देवि पुत्रस् ते विज्वरा भव ॥ (३२।२)

इत्य् उक्ता सा तु कृष्णेन व्यासेन च सरिद्वरा । (३३।१)

त्यक्त्वा शोकं महाराज स्वं वार्य् अवततार ह ॥ (३३।२)

सत्कृत्य ते तां सरितं ततः कृष्णमुखा नृपाः । (३४।१)

अनुज्ञातास् तया सर्वे न्यवर्तन्त जनाधिपाः ॥ (३४।२)