MBh, 3, 123
Select a line for its word-by-word analysis.
कस्यचित् त्वथ कालस्य सुराणाम् अश्विनौ नृप । (१।२)
kasyacit tvatha kālasya surāṇām aśvinau nṛpa |
कृताभिषेकां विवृतां सुकन्यां ताम् अपश्यताम् ॥ (१।३)
kṛtābhiṣekāṃ vivṛtāṃ sukanyāṃ tām apaśyatām ||
तां दृष्ट्वा दर्शनीयाङ्गीं देवराजसुताम् इव । (२।१)
tāṃ dṛṣṭvā darśanīyāṅgīṃ devarājasutām iva |
कस्य त्वम् असि वामोरु किं वने वै करोषि च । (३।१)
kasya tvam asi vāmoru kiṃ vane vai karoṣi ca |
इच्छाव भद्रे ज्ञातुं त्वां तत् त्वम् आख्याहि शोभने ॥ (३।२)
icchāva bhadre jñātuṃ tvāṃ tat tvam ākhyāhi śobhane ||
शर्यातितनयां वित्तं भार्यां च च्यवनस्य माम् ॥ (४।२)
śaryātitanayāṃ vittaṃ bhāryāṃ ca cyavanasya mām ||
अथाश्विनौ प्रहस्यैताम् अब्रूतां पुनर् एव तु । (५।१)
athāśvinau prahasyaitām abrūtāṃ punar eva tu |
कथं त्वम् असि कल्याणि पित्रा दत्ता गताध्वने ॥ (५।२)
kathaṃ tvam asi kalyāṇi pitrā dattā gatādhvane ||
भ्राजसे वनमध्ये त्वं विद्युत् सौदामिनी यथा । (६।१)
bhrājase vanamadhye tvaṃ vidyut saudāminī yathā |
न देवेष्वपि तुल्यां हि त्वया पश्याव भामिनि ॥ (६।२)
na deveṣvapi tulyāṃ hi tvayā paśyāva bhāmini ||
शोभेथास् त्वनवद्याङ्गि न त्वेवं मलपङ्किनी ॥ (७।२)
śobhethās tvanavadyāṅgi na tvevaṃ malapaṅkinī ||
कस्माद् एवंविधा भूत्वा जराजर्जरितं पतिम् । (८।१)
kasmād evaṃvidhā bhūtvā jarājarjaritaṃ patim |
पत्यर्थं देवगर्भाभे मा वृथा यौवनं कृथाः ॥ (९।३)
patyarthaṃ devagarbhābhe mā vṛthā yauvanaṃ kṛthāḥ ||
एवम् उक्ता सुकन्या तु सुरौ ताविदम् अब्रवीत् । (१०।१)
evam uktā sukanyā tu surau tāvidam abravīt |
रताहं च्यवने पत्यौ मैवं मा पर्यशङ्किथाः ॥ (१०।२)
ratāhaṃ cyavane patyau maivaṃ mā paryaśaṅkithāḥ ||
ताव् अब्रूतां पुनस् त्वेनाम् आवां देवभिषग्वरौ । (११।१)
tāv abrūtāṃ punas tvenām āvāṃ devabhiṣagvarau |
सा तयोर् वचनाद् राजन्न् उपसंगम्य भार्गवम् । (१३।१)
sā tayor vacanād rājann upasaṃgamya bhārgavam |
उवाच वाक्यं यत् ताभ्याम् उक्तं भृगुसुतं प्रति ॥ (१३।२)
uvāca vākyaṃ yat tābhyām uktaṃ bhṛgusutaṃ prati ||
तच्छ्रुत्वा च्यवनो भार्याम् उवाच क्रियताम् इति । (१४।१)
tacchrutvā cyavano bhāryām uvāca kriyatām iti |
भर्त्रा सा समनुज्ञाता क्रियताम् इत्यथाब्रवीत् ॥ (१४।२)
bhartrā sā samanujñātā kriyatām ityathābravīt ||
श्रुत्वा तद् अश्विनौ वाक्यं तत् तस्याः क्रियताम् इति । (१५।१)
śrutvā tad aśvinau vākyaṃ tat tasyāḥ kriyatām iti |
ऊचतू राजपुत्रीं तां पतिस् तव विशत्व् अपः ॥ (१५।२)
ūcatū rājaputrīṃ tāṃ patis tava viśatv apaḥ ||
ततो ऽम्भश्च्यवनः शीघ्रं रूपार्थी प्रविवेश ह । (१६।१)
tato 'mbhaścyavanaḥ śīghraṃ rūpārthī praviveśa ha |
अश्विनावपि तद् राजन् सरः प्रविशतां प्रभो ॥ (१६।२)
aśvināvapi tad rājan saraḥ praviśatāṃ prabho ||
ततो मुहूर्ताद् उत्तीर्णाः सर्वे ते सरसस् ततः । (१७।१)
tato muhūrtād uttīrṇāḥ sarve te sarasas tataḥ |
दिव्यरूपधराः सर्वे युवानो मृष्टकुण्डलाः । (१७।२)
divyarūpadharāḥ sarve yuvāno mṛṣṭakuṇḍalāḥ |
तुल्यरूपधराश् चैव मनसः प्रीतिवर्धनाः ॥ (१७।३)
tulyarūpadharāś caiva manasaḥ prītivardhanāḥ ||
ते ऽब्रुवन् सहिताः सर्वे वृणीष्वान्यतमं शुभे । (१८।१)
te 'bruvan sahitāḥ sarve vṛṇīṣvānyatamaṃ śubhe |
अस्माकम् ईप्सितं भद्रे पतित्वे वरवर्णिनि । (१८।२)
asmākam īpsitaṃ bhadre patitve varavarṇini |
सा समीक्ष्य तु तान् सर्वांस् तुल्यरूपधरान् स्थितान् । (१९।१)
sā samīkṣya tu tān sarvāṃs tulyarūpadharān sthitān |
निश्चित्य मनसा बुद्ध्या देवी वव्रे स्वकं पतिम् ॥ (१९।२)
niścitya manasā buddhyā devī vavre svakaṃ patim ||
लब्ध्वा तु च्यवनो भार्यां वयोरूपं च वाञ्छितम् । (२०।१)
labdhvā tu cyavano bhāryāṃ vayorūpaṃ ca vāñchitam |
हृष्टो ऽब्रवीन् महातेजास् तौ नासत्याविदं वचः ॥ (२०।२)
hṛṣṭo 'bravīn mahātejās tau nāsatyāvidaṃ vacaḥ ||
कृतो भवद्भ्यां वृद्धः सन् भार्यां च प्राप्तवान् इमाम् ॥ (२१।२)
kṛto bhavadbhyāṃ vṛddhaḥ san bhāryāṃ ca prāptavān imām ||
तस्माद् युवां करिष्यामि प्रीत्याहं सोमपीथिनौ । (२२।१)
tasmād yuvāṃ kariṣyāmi prītyāhaṃ somapīthinau |
मिषतो देवराजस्य सत्यम् एतद् ब्रवीमि वाम् ॥ (२२।२)
miṣato devarājasya satyam etad bravīmi vām ||
तच्छ्रुत्वा हृष्टमनसौ दिवं तौ प्रतिजग्मतुः । (२३।१)
tacchrutvā hṛṣṭamanasau divaṃ tau pratijagmatuḥ |
च्यवनो ऽपि सुकन्या च सुराविव विजह्रतुः ॥ (२३।२)
cyavano 'pi sukanyā ca surāviva vijahratuḥ ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.