महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 123

421 of 1995 · 50 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

लोमश उवाच । (१।१)

lomaśa uvāca

1.2१.२

कस्यचित् त्वथ कालस्य सुराणाम् अश्विनौ नृप । (१।२)

kasyacit tvatha kālasya surāṇām aśvinau nṛpa |

1.3१.३

कृताभिषेकां विवृतां सुकन्यां ताम् अपश्यताम् ॥ (१।३)

kṛtābhiṣekāṃ vivṛtāṃ sukanyāṃ tām apaśyatām ||

2.1२.१

तां दृष्ट्वा दर्शनीयाङ्गीं देवराजसुताम् इव । (२।१)

tāṃ dṛṣṭvā darśanīyāṅgīṃ devarājasutām iva |

2.2२.२

ऊचतुः समभिद्रुत्य नासत्यावश्विनाविदम् ॥ (२।२)

ūcatuḥ samabhidrutya nāsatyāvaśvināvidam ||

3.1३.१

कस्य त्वम् असि वामोरु किं वने वै करोषि च । (३।१)

kasya tvam asi vāmoru kiṃ vane vai karoṣi ca |

3.2३.२

इच्छाव भद्रे ज्ञातुं त्वां तत् त्वम् आख्याहि शोभने ॥ (३।२)

icchāva bhadre jñātuṃ tvāṃ tat tvam ākhyāhi śobhane ||

4.1४.१

ततः सुकन्या संवीता तावुवाच सुरोत्तमौ । (४।१)

tataḥ sukanyā saṃvītā tāvuvāca surottamau |

4.2४.२

शर्यातितनयां वित्तं भार्यां च च्यवनस्य माम् ॥ (४।२)

śaryātitanayāṃ vittaṃ bhāryāṃ ca cyavanasya mām ||

5.1५.१

अथाश्विनौ प्रहस्यैताम् अब्रूतां पुनर् एव तु । (५।१)

athāśvinau prahasyaitām abrūtāṃ punar eva tu |

5.2५.२

कथं त्वम् असि कल्याणि पित्रा दत्ता गताध्वने ॥ (५।२)

kathaṃ tvam asi kalyāṇi pitrā dattā gatādhvane ||

6.1६.१

भ्राजसे वनमध्ये त्वं विद्युत् सौदामिनी यथा । (६।१)

bhrājase vanamadhye tvaṃ vidyut saudāminī yathā |

6.2६.२

न देवेष्वपि तुल्यां हि त्वया पश्याव भामिनि ॥ (६।२)

na deveṣvapi tulyāṃ hi tvayā paśyāva bhāmini ||

7.1७.१

सर्वाभरणसम्पन्ना परमाम्बरधारिणी । (७।१)

sarvābharaṇasampannā paramāmbaradhāriṇī |

7.2७.२

शोभेथास् त्वनवद्याङ्गि न त्वेवं मलपङ्किनी ॥ (७।२)

śobhethās tvanavadyāṅgi na tvevaṃ malapaṅkinī ||

8.1८.१

कस्माद् एवंविधा भूत्वा जराजर्जरितं पतिम् । (८।१)

kasmād evaṃvidhā bhūtvā jarājarjaritaṃ patim |

8.2८.२

त्वम् उपास्से ह कल्याणि कामभोगबहिष्कृतम् ॥ (८।२)

tvam upāsse ha kalyāṇi kāmabhogabahiṣkṛtam ||

9.1९.१

असमर्थं परित्राणे पोषणे च शुचिस्मिते । (९।१)

asamarthaṃ paritrāṇe poṣaṇe ca śucismite |

9.2९.२

साधु च्यवनम् उत्सृज्य वरयस्वैकम् आवयोः । (९।२)

sādhu cyavanam utsṛjya varayasvaikam āvayoḥ |

9.3९.३

पत्यर्थं देवगर्भाभे मा वृथा यौवनं कृथाः ॥ (९।३)

patyarthaṃ devagarbhābhe mā vṛthā yauvanaṃ kṛthāḥ ||

10.1१०.१

एवम् उक्ता सुकन्या तु सुरौ ताविदम् अब्रवीत् । (१०।१)

evam uktā sukanyā tu surau tāvidam abravīt |

10.2१०.२

रताहं च्यवने पत्यौ मैवं मा पर्यशङ्किथाः ॥ (१०।२)

ratāhaṃ cyavane patyau maivaṃ mā paryaśaṅkithāḥ ||

11.1११.१

ताव् अब्रूतां पुनस् त्वेनाम् आवां देवभिषग्वरौ । (११।१)

tāv abrūtāṃ punas tvenām āvāṃ devabhiṣagvarau |

11.2११.२

युवानं रूपसम्पन्नं करिष्यावः पतिं तव ॥ (११।२)

yuvānaṃ rūpasampannaṃ kariṣyāvaḥ patiṃ tava ||

12.1१२.१

ततस् तस्यावयोश् चैव पतिम् एकतमं वृणु । (१२।१)

tatas tasyāvayoś caiva patim ekatamaṃ vṛṇu |

12.2१२.२

एतेन समयेनैनम् आमन्त्रय वरानने ॥ (१२।२)

etena samayenainam āmantraya varānane ||

13.1१३.१

सा तयोर् वचनाद् राजन्न् उपसंगम्य भार्गवम् । (१३।१)

sā tayor vacanād rājann upasaṃgamya bhārgavam |

13.2१३.२

उवाच वाक्यं यत् ताभ्याम् उक्तं भृगुसुतं प्रति ॥ (१३।२)

uvāca vākyaṃ yat tābhyām uktaṃ bhṛgusutaṃ prati ||

14.1१४.१

तच्छ्रुत्वा च्यवनो भार्याम् उवाच क्रियताम् इति । (१४।१)

tacchrutvā cyavano bhāryām uvāca kriyatām iti |

14.2१४.२

भर्त्रा सा समनुज्ञाता क्रियताम् इत्यथाब्रवीत् ॥ (१४।२)

bhartrā sā samanujñātā kriyatām ityathābravīt ||

15.1१५.१

श्रुत्वा तद् अश्विनौ वाक्यं तत् तस्याः क्रियताम् इति । (१५।१)

śrutvā tad aśvinau vākyaṃ tat tasyāḥ kriyatām iti |

15.2१५.२

ऊचतू राजपुत्रीं तां पतिस् तव विशत्व् अपः ॥ (१५।२)

ūcatū rājaputrīṃ tāṃ patis tava viśatv apaḥ ||

16.1१६.१

ततो ऽम्भश्च्यवनः शीघ्रं रूपार्थी प्रविवेश ह । (१६।१)

tato 'mbhaścyavanaḥ śīghraṃ rūpārthī praviveśa ha |

16.2१६.२

अश्विनावपि तद् राजन् सरः प्रविशतां प्रभो ॥ (१६।२)

aśvināvapi tad rājan saraḥ praviśatāṃ prabho ||

17.1१७.१

ततो मुहूर्ताद् उत्तीर्णाः सर्वे ते सरसस् ततः । (१७।१)

tato muhūrtād uttīrṇāḥ sarve te sarasas tataḥ |

17.2१७.२

दिव्यरूपधराः सर्वे युवानो मृष्टकुण्डलाः । (१७।२)

divyarūpadharāḥ sarve yuvāno mṛṣṭakuṇḍalāḥ |

17.3१७.३

तुल्यरूपधराश् चैव मनसः प्रीतिवर्धनाः ॥ (१७।३)

tulyarūpadharāś caiva manasaḥ prītivardhanāḥ ||

18.1१८.१

ते ऽब्रुवन् सहिताः सर्वे वृणीष्वान्यतमं शुभे । (१८।१)

te 'bruvan sahitāḥ sarve vṛṇīṣvānyatamaṃ śubhe |

18.2१८.२

अस्माकम् ईप्सितं भद्रे पतित्वे वरवर्णिनि । (१८।२)

asmākam īpsitaṃ bhadre patitve varavarṇini |

18.3१८.३

यत्र वाप्यभिकामासि तं वृणीष्व सुशोभने ॥ (१८।३)

yatra vāpyabhikāmāsi taṃ vṛṇīṣva suśobhane ||

19.1१९.१

सा समीक्ष्य तु तान् सर्वांस् तुल्यरूपधरान् स्थितान् । (१९।१)

sā samīkṣya tu tān sarvāṃs tulyarūpadharān sthitān |

19.2१९.२

निश्चित्य मनसा बुद्ध्या देवी वव्रे स्वकं पतिम् ॥ (१९।२)

niścitya manasā buddhyā devī vavre svakaṃ patim ||

20.1२०.१

लब्ध्वा तु च्यवनो भार्यां वयोरूपं च वाञ्छितम् । (२०।१)

labdhvā tu cyavano bhāryāṃ vayorūpaṃ ca vāñchitam |

20.2२०.२

हृष्टो ऽब्रवीन् महातेजास् तौ नासत्याविदं वचः ॥ (२०।२)

hṛṣṭo 'bravīn mahātejās tau nāsatyāvidaṃ vacaḥ ||

21.1२१.१

यथाहं रूपसम्पन्नो वयसा च समन्वितः । (२१।१)

yathāhaṃ rūpasampanno vayasā ca samanvitaḥ |

21.2२१.२

कृतो भवद्भ्यां वृद्धः सन् भार्यां च प्राप्तवान् इमाम् ॥ (२१।२)

kṛto bhavadbhyāṃ vṛddhaḥ san bhāryāṃ ca prāptavān imām ||

22.1२२.१

तस्माद् युवां करिष्यामि प्रीत्याहं सोमपीथिनौ । (२२।१)

tasmād yuvāṃ kariṣyāmi prītyāhaṃ somapīthinau |

22.2२२.२

मिषतो देवराजस्य सत्यम् एतद् ब्रवीमि वाम् ॥ (२२।२)

miṣato devarājasya satyam etad bravīmi vām ||

23.1२३.१

तच्छ्रुत्वा हृष्टमनसौ दिवं तौ प्रतिजग्मतुः । (२३।१)

tacchrutvā hṛṣṭamanasau divaṃ tau pratijagmatuḥ |

23.2२३.२

च्यवनो ऽपि सुकन्या च सुराविव विजह्रतुः ॥ (२३।२)

cyavano 'pi sukanyā ca surāviva vijahratuḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 123

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit