महाभारतMahābhārata

MBh, 5, 191

855 of 1995 · 44 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

भीष्म उवाच । (१।१)

bhīṣma uvāca

1.2१.२

एवम् उक्तस्य दूतेन द्रुपदस्य तदा नृप । (१।२)

evam uktasya dūtena drupadasya tadā nṛpa |

1.3१.३

चोरस्येव गृहीतस्य न प्रावर्तत भारती ॥ (१।३)

corasyeva gṛhītasya na prāvartata bhāratī ||

2.1२.१

स यत्नम् अकरोत् तीव्रं संबन्धैर् अनुसान्त्वनैः । (२।१)

sa yatnam akarot tīvraṃ saṃbandhair anusāntvanaiḥ |

2.2२.२

दूतैर् मधुरसंभाषैर् नैतद् अस्तीति संदिशन् ॥ (२।२)

dūtair madhurasaṃbhāṣair naitad astīti saṃdiśan ||

3.1३.१

स राजा भूय एवाथ कृत्वा तत्त्वत आगमम् । (३।१)

sa rājā bhūya evātha kṛtvā tattvata āgamam |

3.2३.२

कन्येति पाञ्चालसुतां त्वरमाणो ऽभिनिर्ययौ ॥ (३।२)

kanyeti pāñcālasutāṃ tvaramāṇo 'bhiniryayau ||

4.1४.१

ततः संप्रेषयामास मित्राणाम् अमितौजसाम् । (४।१)

tataḥ saṃpreṣayāmāsa mitrāṇām amitaujasām |

4.2४.२

दुहितुर् विप्रलम्भं तं धात्रीणां वचनात् तदा ॥ (४।२)

duhitur vipralambhaṃ taṃ dhātrīṇāṃ vacanāt tadā ||

5.1५.१

ततः समुदयं कृत्वा बलानां राजसत्तमः । (५।१)

tataḥ samudayaṃ kṛtvā balānāṃ rājasattamaḥ |

5.2५.२

अभियाने मतिं चक्रे द्रुपदं प्रति भारत ॥ (५।२)

abhiyāne matiṃ cakre drupadaṃ prati bhārata ||

6.1६.१

ततः संमन्त्रयामास मित्रैः सह महीपतिः । (६।१)

tataḥ saṃmantrayāmāsa mitraiḥ saha mahīpatiḥ |

6.2६.२

हिरण्यवर्मा राजेन्द्र पाञ्चाल्यं पार्थिवं प्रति ॥ (६।२)

hiraṇyavarmā rājendra pāñcālyaṃ pārthivaṃ prati ||

7.1७.१

तत्र वै निश्चितं तेषाम् अभूद् राज्ञां महात्मनाम् । (७।१)

tatra vai niścitaṃ teṣām abhūd rājñāṃ mahātmanām |

7.2७.२

तथ्यं चेद् भवति ह्येतत् कन्या राजञ् शिखण्डिनी । (७।२)

tathyaṃ ced bhavati hyetat kanyā rājañ śikhaṇḍinī |

7.3७.३

बद्ध्वा पाञ्चालराजानम् आनयिष्यामहे गृहान् ॥ (७।३)

baddhvā pāñcālarājānam ānayiṣyāmahe gṛhān ||

8.1८.१

अन्यं राजानम् आधाय पाञ्चालेषु नरेश्वरम् । (८।१)

anyaṃ rājānam ādhāya pāñcāleṣu nareśvaram |

8.2८.२

घातयिष्याम नृपतिं द्रुपदं सशिखण्डिनम् ॥ (८।२)

ghātayiṣyāma nṛpatiṃ drupadaṃ saśikhaṇḍinam ||

9.1९.१

स तदा दूतम् आज्ञाय पुनः क्षत्तारम् ईश्वरः । (९।१)

sa tadā dūtam ājñāya punaḥ kṣattāram īśvaraḥ |

9.2९.२

प्रास्थापयत् पार्षताय हन्मीति त्वां स्थिरो भव ॥ (९।२)

prāsthāpayat pārṣatāya hanmīti tvāṃ sthiro bhava ||

10.1१०.१

स प्रकृत्या च वै भीरुः किल्बिषी च नराधिपः । (१०।१)

sa prakṛtyā ca vai bhīruḥ kilbiṣī ca narādhipaḥ |

10.2१०.२

भयं तीव्रम् अनुप्राप्तो द्रुपदः पृथिवीपतिः ॥ (१०।२)

bhayaṃ tīvram anuprāpto drupadaḥ pṛthivīpatiḥ ||

11.1११.१

विसृज्य दूतं दाशार्णं द्रुपदः शोककर्शितः । (११।१)

visṛjya dūtaṃ dāśārṇaṃ drupadaḥ śokakarśitaḥ |

11.2११.२

समेत्य भार्यां रहिते वाक्यम् आह नराधिपः ॥ (११।२)

sametya bhāryāṃ rahite vākyam āha narādhipaḥ ||

12.1१२.१

भयेन महताविष्टो हृदि शोकेन चाहतः । (१२।१)

bhayena mahatāviṣṭo hṛdi śokena cāhataḥ |

12.2१२.२

पाञ्चालराजो दयितां मातरं वै शिखण्डिनः ॥ (१२।२)

pāñcālarājo dayitāṃ mātaraṃ vai śikhaṇḍinaḥ ||

13.1१३.१

अभियास्यति मां कोपात् संबन्धी सुमहाबलः । (१३।१)

abhiyāsyati māṃ kopāt saṃbandhī sumahābalaḥ |

13.2१३.२

हिरण्यवर्मा नृपतिः कर्षमाणो वरूथिनीम् ॥ (१३।२)

hiraṇyavarmā nṛpatiḥ karṣamāṇo varūthinīm ||

14.1१४.१

किम् इदानीं करिष्यामि मूढः कन्याम् इमां प्रति । (१४।१)

kim idānīṃ kariṣyāmi mūḍhaḥ kanyām imāṃ prati |

14.2१४.२

शिखण्डी किल पुत्रस्ते कन्येति परिशङ्कितः ॥ (१४।२)

śikhaṇḍī kila putraste kanyeti pariśaṅkitaḥ ||

15.1१५.१

इति निश्चित्य तत्त्वेन समित्रः सबलानुगः । (१५।१)

iti niścitya tattvena samitraḥ sabalānugaḥ |

15.2१५.२

वञ्चितो ऽस्मीति मन्वानो मां किलोद्धर्तुम् इच्छति ॥ (१५।२)

vañcito 'smīti manvāno māṃ kiloddhartum icchati ||

16.1१६.१

किम् अत्र तथ्यं सुश्रोणि किं मिथ्या ब्रूहि शोभने । (१६।१)

kim atra tathyaṃ suśroṇi kiṃ mithyā brūhi śobhane |

16.2१६.२

श्रुत्वा त्वत्तः शुभे वाक्यं संविधास्याम्यहं तथा ॥ (१६।२)

śrutvā tvattaḥ śubhe vākyaṃ saṃvidhāsyāmyahaṃ tathā ||

17.1१७.१

अहं हि संशयं प्राप्तो बाला चेयं शिखण्डिनी । (१७।१)

ahaṃ hi saṃśayaṃ prāpto bālā ceyaṃ śikhaṇḍinī |

17.2१७.२

त्वं च राज्ञि महत् कृच्छ्रं सम्प्राप्ता वरवर्णिनि ॥ (१७।२)

tvaṃ ca rājñi mahat kṛcchraṃ samprāptā varavarṇini ||

18.1१८.१

सा त्वं सर्वविमोक्षाय तत्त्वम् आख्याहि पृच्छतः । (१८।१)

sā tvaṃ sarvavimokṣāya tattvam ākhyāhi pṛcchataḥ |

18.2१८.२

तथा विदध्यां सुश्रोणि कृत्यस्यास्य शुचिस्मिते । (१८।२)

tathā vidadhyāṃ suśroṇi kṛtyasyāsya śucismite |

18.3१८.३

शिखण्डिनि च मा भैस्त्वं विधास्ये तत्र तत्त्वतः ॥ (१८।३)

śikhaṇḍini ca mā bhaistvaṃ vidhāsye tatra tattvataḥ ||

19.1१९.१

क्रिययाहं वरारोहे वञ्चितः पुत्रधर्मतः । (१९।१)

kriyayāhaṃ varārohe vañcitaḥ putradharmataḥ |

19.2१९.२

मया दाशार्णको राजा वञ्चितश्च महीपतिः । (१९।२)

mayā dāśārṇako rājā vañcitaśca mahīpatiḥ |

19.3१९.३

तद् आचक्ष्व महाभागे विधास्ये तत्र यद्धितम् ॥ (१९।३)

tad ācakṣva mahābhāge vidhāsye tatra yaddhitam ||

20.1२०.१

जानतापि नरेन्द्रेण ख्यापनार्थं परस्य वै । (२०।१)

jānatāpi narendreṇa khyāpanārthaṃ parasya vai |

20.2२०.२

प्रकाशं चोदिता देवी प्रत्युवाच महीपतिम् ॥ (२०।२)

prakāśaṃ coditā devī pratyuvāca mahīpatim ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 5, 191

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit