महाभारतMahābhārata

MBh, 7, 79

1057 of 1995 · 70 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

संजय उवाच । (१।१)

saṃjaya uvāca

1.2१.२

तावकास्तु समीक्ष्यैव वृष्ण्यन्धककुरूत्तमौ । (१।२)

tāvakāstu samīkṣyaiva vṛṣṇyandhakakurūttamau |

1.3१.३

प्राग् अत्वरञ् जिघांसन्तस्तथैव विजयः परान् ॥ (१।३)

prāg atvarañ jighāṃsantastathaiva vijayaḥ parān ||

2.1२.१

सुवर्णचित्रैर् वैयाघ्रैः स्वनवद्भिर् महारथैः । (२।१)

suvarṇacitrair vaiyāghraiḥ svanavadbhir mahārathaiḥ |

2.2२.२

दीपयन्तो दिशः सर्वा ज्वलद्भिर् इव पावकैः ॥ (२।२)

dīpayanto diśaḥ sarvā jvaladbhir iva pāvakaiḥ ||

3.1३.१

रुक्मपृष्ठैश्च दुष्प्रेक्ष्यैः कार्मुकैः पृथिवीपते । (३।१)

rukmapṛṣṭhaiśca duṣprekṣyaiḥ kārmukaiḥ pṛthivīpate |

3.2३.२

कूजद्भिर् अतुलान्नादान् रोषितैर् उरगैर् इव ॥ (३।२)

kūjadbhir atulānnādān roṣitair uragair iva ||

4.1४.१

भूरिश्रवाः शलः कर्णो वृषसेनो जयद्रथः । (४।१)

bhūriśravāḥ śalaḥ karṇo vṛṣaseno jayadrathaḥ |

4.2४.२

कृपश्च मद्रराजश्च द्रौणिश्च रथिनां वरः ॥ (४।२)

kṛpaśca madrarājaśca drauṇiśca rathināṃ varaḥ ||

5.1५.१

ते पिबन्त इवाकाशम् अश्वैर् अष्टौ महारथाः । (५।१)

te pibanta ivākāśam aśvair aṣṭau mahārathāḥ |

5.2५.२

व्यराजयन् दश दिशो वैयाघ्रैर् हेमचन्द्रकैः ॥ (५।२)

vyarājayan daśa diśo vaiyāghrair hemacandrakaiḥ ||

6.1६.१

ते दंशिताः सुसंरब्धा रथैर् मेघौघनिस्वनैः । (६।१)

te daṃśitāḥ susaṃrabdhā rathair meghaughanisvanaiḥ |

6.2६.२

समावृण्वन् दिशः सर्वाः पार्थं च विशिखैः शितैः ॥ (६।२)

samāvṛṇvan diśaḥ sarvāḥ pārthaṃ ca viśikhaiḥ śitaiḥ ||

7.1७.१

कौलूतका हयाश्चित्रा वहन्तस्तान्महारथान् । (७।१)

kaulūtakā hayāścitrā vahantastānmahārathān |

7.2७.२

व्यशोभन्त तदा शीघ्रा दीपयन्तो दिशो दश ॥ (७।२)

vyaśobhanta tadā śīghrā dīpayanto diśo daśa ||

8.1८.१

आजानेयैर् महावेगैर् नानादेशसमुत्थितैः । (८।१)

ājāneyair mahāvegair nānādeśasamutthitaiḥ |

8.2८.२

पार्वतीयैर् नदीजैश्च सैन्धवैश्च हयोत्तमैः ॥ (८।२)

pārvatīyair nadījaiśca saindhavaiśca hayottamaiḥ ||

9.1९.१

कुरुयोधवरा राजंस्तव पुत्रं परीप्सवः । (९।१)

kuruyodhavarā rājaṃstava putraṃ parīpsavaḥ |

9.2९.२

धनंजयरथं शीघ्रं सर्वतः समुपाद्रवन् ॥ (९।२)

dhanaṃjayarathaṃ śīghraṃ sarvataḥ samupādravan ||

10.1१०.१

ते प्रगृह्य महाशङ्खान् दध्मुः पुरुषसत्तमाः । (१०।१)

te pragṛhya mahāśaṅkhān dadhmuḥ puruṣasattamāḥ |

10.2१०.२

पूरयन्तो दिवं राजन् पृथिवीं च ससागराम् ॥ (१०।२)

pūrayanto divaṃ rājan pṛthivīṃ ca sasāgarām ||

11.1११.१

तथैव दध्मतुः शङ्खौ वासुदेवधनंजयौ । (११।१)

tathaiva dadhmatuḥ śaṅkhau vāsudevadhanaṃjayau |

11.2११.२

प्रवरौ सर्वभूतानां सर्वशङ्खवरौ भुवि । (११।२)

pravarau sarvabhūtānāṃ sarvaśaṅkhavarau bhuvi |

11.3११.३

देवदत्तं च कौन्तेयः पाञ्चजन्यं च केशवः ॥ (११।३)

devadattaṃ ca kaunteyaḥ pāñcajanyaṃ ca keśavaḥ ||

12.1१२.१

शब्दस्तु देवदत्तस्य धनंजयसमीरितः । (१२।१)

śabdastu devadattasya dhanaṃjayasamīritaḥ |

12.2१२.२

पृथिवीं चान्तरिक्षं च दिशश्चैव समावृणोत् ॥ (१२।२)

pṛthivīṃ cāntarikṣaṃ ca diśaścaiva samāvṛṇot ||

13.1१३.१

तथैव पाञ्चजन्यो ऽपि वासुदेवसमीरितः । (१३।१)

tathaiva pāñcajanyo 'pi vāsudevasamīritaḥ |

13.2१३.२

सर्वशब्दान् अतिक्रम्य पूरयामास रोदसी ॥ (१३।२)

sarvaśabdān atikramya pūrayāmāsa rodasī ||

14.1१४.१

तस्मिंस्तथा वर्तमाने दारुणे नादसंकुले । (१४।१)

tasmiṃstathā vartamāne dāruṇe nādasaṃkule |

14.2१४.२

भीरूणां त्रासजनने शूराणां हर्षवर्धने ॥ (१४।२)

bhīrūṇāṃ trāsajanane śūrāṇāṃ harṣavardhane ||

15.1१५.१

प्रवादितासु भेरीषु झर्झरेष्वानकेषु च । (१५।१)

pravāditāsu bherīṣu jharjhareṣvānakeṣu ca |

15.2१५.२

मृदङ्गेषु च राजेन्द्र वाद्यमानेष्वनेकशः ॥ (१५।२)

mṛdaṅgeṣu ca rājendra vādyamāneṣvanekaśaḥ ||

16.1१६.१

महारथसमाख्याता दुर्योधनहितैषिणः । (१६।१)

mahārathasamākhyātā duryodhanahitaiṣiṇaḥ |

16.2१६.२

अमृष्यमाणास्तं शब्दं क्रुद्धाः परमधन्विनः । (१६।२)

amṛṣyamāṇāstaṃ śabdaṃ kruddhāḥ paramadhanvinaḥ |

16.3१६.३

नानादेश्या महीपालाः स्वसैन्यपरिरक्षिणः ॥ (१६।३)

nānādeśyā mahīpālāḥ svasainyaparirakṣiṇaḥ ||

17.1१७.१

अमर्षिता महाशङ्खान् दध्मुर् वीरा महारथाः । (१७।१)

amarṣitā mahāśaṅkhān dadhmur vīrā mahārathāḥ |

17.2१७.२

कृते प्रतिकरिष्यन्तः केशवस्यार्जुनस्य च ॥ (१७।२)

kṛte pratikariṣyantaḥ keśavasyārjunasya ca ||

18.1१८.१

बभूव तव तत् सैन्यं शङ्खशब्दसमीरितम् । (१८।१)

babhūva tava tat sainyaṃ śaṅkhaśabdasamīritam |

18.2१८.२

उद्विग्नरथनागाश्वम् अस्वस्थम् इव चाभिभो ॥ (१८।२)

udvignarathanāgāśvam asvastham iva cābhibho ||

19.1१९.१

तत् प्रयुक्तम् इवाकाशं शूरैः शङ्खनिनादितम् । (१९।१)

tat prayuktam ivākāśaṃ śūraiḥ śaṅkhanināditam |

19.2१९.२

बभूव भृशम् उद्विग्नं निर्घातैर् इव नादितम् ॥ (१९।२)

babhūva bhṛśam udvignaṃ nirghātair iva nāditam ||

20.1२०.१

स शब्दः सुमहान् राजन् दिशः सर्वा व्यनादयत् । (२०।१)

sa śabdaḥ sumahān rājan diśaḥ sarvā vyanādayat |

20.2२०.२

त्रासयामास तत् सैन्यं युगान्त इव संभृतः ॥ (२०।२)

trāsayāmāsa tat sainyaṃ yugānta iva saṃbhṛtaḥ ||

21.1२१.१

ततो दुर्योधनो ऽष्टौ च राजानस्ते महारथाः । (२१।१)

tato duryodhano 'ṣṭau ca rājānaste mahārathāḥ |

21.2२१.२

जयद्रथस्य रक्षार्थं पाण्डवं पर्यवारयन् ॥ (२१।२)

jayadrathasya rakṣārthaṃ pāṇḍavaṃ paryavārayan ||

22.1२२.१

ततो द्रौणिस्त्रिसप्तत्या वासुदेवम् अताडयत् । (२२।१)

tato drauṇistrisaptatyā vāsudevam atāḍayat |

22.2२२.२

अर्जुनं च त्रिभिर् भल्लैर् ध्वजम् अश्वांश्च पञ्चभिः ॥ (२२।२)

arjunaṃ ca tribhir bhallair dhvajam aśvāṃśca pañcabhiḥ ||

23.1२३.१

तम् अर्जुनः पृषत्कानां शतैः षड्भिर् अताडयत् । (२३।१)

tam arjunaḥ pṛṣatkānāṃ śataiḥ ṣaḍbhir atāḍayat |

23.2२३.२

अत्यर्थम् इव संक्रुद्धः प्रतिविद्धे जनार्दने ॥ (२३।२)

atyartham iva saṃkruddhaḥ pratividdhe janārdane ||

24.1२४.१

कर्णं द्वादशभिर् विद्ध्वा वृषसेनं त्रिभिस्तथा । (२४।१)

karṇaṃ dvādaśabhir viddhvā vṛṣasenaṃ tribhistathā |

24.2२४.२

शल्यस्य सशरं चापं मुष्टौ चिछेद वीर्यवान् ॥ (२४।२)

śalyasya saśaraṃ cāpaṃ muṣṭau cicheda vīryavān ||

25.1२५.१

गृहीत्वा धनुर् अन्यत् तु शल्यो विव्याध पाण्डवम् । (२५।१)

gṛhītvā dhanur anyat tu śalyo vivyādha pāṇḍavam |

25.2२५.२

भूरिश्रवास्त्रिभिर् बाणैर् हेमपुङ्खैः शिलाशितैः ॥ (२५।२)

bhūriśravāstribhir bāṇair hemapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ ||

26.1२६.१

कर्णो द्वात्रिंशता चैव वृषसेनश्च पञ्चभिः । (२६।१)

karṇo dvātriṃśatā caiva vṛṣasenaśca pañcabhiḥ |

26.2२६.२

जयद्रथस्त्रिसप्तत्या कृपश्च दशभिः शरैः । (२६।२)

jayadrathastrisaptatyā kṛpaśca daśabhiḥ śaraiḥ |

26.3२६.३

मद्रराजश्च दशभिर् विव्यधुः फल्गुनं रणे ॥ (२६।३)

madrarājaśca daśabhir vivyadhuḥ phalgunaṃ raṇe ||

27.1२७.१

ततः शराणां षष्ट्या तु द्रौणिः पार्थम् अवाकिरत् । (२७।१)

tataḥ śarāṇāṃ ṣaṣṭyā tu drauṇiḥ pārtham avākirat |

27.2२७.२

वासुदेवं च सप्तत्या पुनः पार्थं च पञ्चभिः ॥ (२७।२)

vāsudevaṃ ca saptatyā punaḥ pārthaṃ ca pañcabhiḥ ||

28.1२८.१

प्रहसंस्तु नरव्याघ्रः श्वेताश्वः कृष्णसारथिः । (२८।१)

prahasaṃstu naravyāghraḥ śvetāśvaḥ kṛṣṇasārathiḥ |

28.2२८.२

प्रत्यविध्यत् स तान् सर्वान् दर्शयन् पाणिलाघवम् ॥ (२८।२)

pratyavidhyat sa tān sarvān darśayan pāṇilāghavam ||

29.1२९.१

कर्णं द्वादशभिर् विद्ध्वा वृषसेनं त्रिभिः शरैः । (२९।१)

karṇaṃ dvādaśabhir viddhvā vṛṣasenaṃ tribhiḥ śaraiḥ |

29.2२९.२

शल्यस्य समरे चापं मुष्टिदेशे न्यकृन्तत ॥ (२९।२)

śalyasya samare cāpaṃ muṣṭideśe nyakṛntata ||

30.1३०.१

सौमदत्तिं त्रिभिर् विद्ध्वा शल्यं च दशभिः शरैः । (३०।१)

saumadattiṃ tribhir viddhvā śalyaṃ ca daśabhiḥ śaraiḥ |

30.2३०.२

शितैर् अग्निशिखाकारैर् द्रौणिं विव्याध चाष्टभिः ॥ (३०।२)

śitair agniśikhākārair drauṇiṃ vivyādha cāṣṭabhiḥ ||

31.1३१.१

गौतमं पञ्चविंशत्या सैन्धवं च शतेन ह । (३१।१)

gautamaṃ pañcaviṃśatyā saindhavaṃ ca śatena ha |

31.2३१.२

पुनर् द्रौणिं च सप्तत्या शराणां सो ऽभ्यताडयत् ॥ (३१।२)

punar drauṇiṃ ca saptatyā śarāṇāṃ so 'bhyatāḍayat ||

32.1३२.१

भूरिश्रवास्तु संक्रुद्धः प्रतोदं चिच्छिदे हरेः । (३२।१)

bhūriśravāstu saṃkruddhaḥ pratodaṃ cicchide hareḥ |

32.2३२.२

अर्जुनं च त्रिसप्तत्या बाणानाम् आजघान ह ॥ (३२।२)

arjunaṃ ca trisaptatyā bāṇānām ājaghāna ha ||

33.1३३.१

ततः शरशतैस्तीक्ष्णैस्तान् अरीञ् श्वेतवाहनः । (३३।१)

tataḥ śaraśataistīkṣṇaistān arīñ śvetavāhanaḥ |

33.2३३.२

प्रत्यषेधद् द्रुतं क्रुद्धो महावातो घनान् इव ॥ (३३।२)

pratyaṣedhad drutaṃ kruddho mahāvāto ghanān iva ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 7, 79

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit