MBh, 15, 8
Select a line for its word-by-word analysis.
धृतराष्ट्रो महात्मा त्वां तत् कुरुष्वाविचारयन् ॥ (१।३)
dhṛtarāṣṭro mahātmā tvāṃ tat kuruṣvāvicārayan ||
नेदं कृच्छ्रं चिरतरं सहेद् इति मतिर् मम ॥ (२।२)
nedaṃ kṛcchraṃ cirataraṃ sahed iti matir mama ||
अहम् अप्येतद् एव त्वां ब्रवीमि कुरु मे वचः । (४।१)
aham apyetad eva tvāṃ bravīmi kuru me vacaḥ |
राजर्षीणां हि सर्वेषाम् अन्ते वनम् उपाश्रयः ॥ (५।२)
rājarṣīṇāṃ hi sarveṣām ante vanam upāśrayaḥ ||
अहं तु पुत्रो भगवान् पिता राजा गुरुश्च मे । (८।१)
ahaṃ tu putro bhagavān pitā rājā guruśca me |
इत्युक्तः स तु तं प्राह व्यासो धर्मभृतां वरः । (९।१)
ityuktaḥ sa tu taṃ prāha vyāso dharmabhṛtāṃ varaḥ |
राजायं वृद्धतां प्राप्तः प्रमाणे परमे स्थितः ॥ (१०।२)
rājāyaṃ vṛddhatāṃ prāptaḥ pramāṇe parame sthitaḥ ||
सो ऽयं मयाभ्यनुज्ञातस्त्वया च पृथिवीपते । (११।१)
so 'yaṃ mayābhyanujñātastvayā ca pṛthivīpate |
करोतु स्वम् अभिप्रायं मास्य विघ्नकरो भव ॥ (११।२)
karotu svam abhiprāyaṃ māsya vighnakaro bhava ||
समरे वा भवेन्मृत्युर् वने वा विधिपूर्वकम् ॥ (१२।२)
samare vā bhavenmṛtyur vane vā vidhipūrvakam ||
पित्रा तु तव राजेन्द्र पाण्डुना पृथिवीक्षिता । (१३।१)
pitrā tu tava rājendra pāṇḍunā pṛthivīkṣitā |
क्रतुभिर् दक्षिणावद्भिर् अन्नपर्वतशोभितैः । (१४।१)
kratubhir dakṣiṇāvadbhir annaparvataśobhitaiḥ |
महद्भिर् इष्टं भोगाश्च भुक्ताः पुत्राश्च पालिताः ॥ (१४।२)
mahadbhir iṣṭaṃ bhogāśca bhuktāḥ putrāśca pālitāḥ ||
पुत्रसंस्थं च विपुलं राज्यं विप्रोषिते त्वयि । (१५।१)
putrasaṃsthaṃ ca vipulaṃ rājyaṃ viproṣite tvayi |
त्रयोदशसमा भुक्तं दत्तं च विविधं वसु ॥ (१५।२)
trayodaśasamā bhuktaṃ dattaṃ ca vividhaṃ vasu ||
त्वया चायं नरव्याघ्र गुरुशुश्रूषया नृपः । (१६।१)
tvayā cāyaṃ naravyāghra guruśuśrūṣayā nṛpaḥ |
न मन्युर् विद्यते चास्य सुसूक्ष्मो ऽपि युधिष्ठिर ॥ (१७।२)
na manyur vidyate cāsya susūkṣmo 'pi yudhiṣṭhira ||
एतावद् उक्त्वा वचनम् अनुज्ञाप्य च पार्थिवम् । (१८।१)
etāvad uktvā vacanam anujñāpya ca pārthivam |
तथास्त्विति च तेनोक्तः कौन्तेयेन ययौ वनम् ॥ (१८।२)
tathāstviti ca tenoktaḥ kaunteyena yayau vanam ||
प्रोवाच पितरं वृद्धं मन्दं मन्दम् इवानतः ॥ (१९।२)
provāca pitaraṃ vṛddhaṃ mandaṃ mandam ivānataḥ ||
यद् आह भगवान् व्यासो यच्चापि भवतो मतम् । (२०।१)
yad āha bhagavān vyāso yaccāpi bhavato matam |
युयुत्सुः संजयश्चैव तत् कर्तास्म्यहम् अञ्जसा । (२१।१)
yuyutsuḥ saṃjayaścaiva tat kartāsmyaham añjasā |
सर्वे ह्येते ऽनुमान्या मे कुलस्यास्य हितैषिणः ॥ (२१।२)
sarve hyete 'numānyā me kulasyāsya hitaiṣiṇaḥ ||
क्रियतां तावद् आहारस्ततो गच्छाश्रमं प्रति ॥ (२२।२)
kriyatāṃ tāvad āhārastato gacchāśramaṃ prati ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.