महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 224

522 of 1995 · 37 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशम्पायन उवाच । (१।१)

vaiśampāyana uvāca

1.2१.२

मार्कण्डेयादिभिर् विप्रैः पाण्डवैश् च महात्मभिः । (१।२)

mārkaṇḍeyādibhir vipraiḥ pāṇḍavaiś ca mahātmabhiḥ |

1.3१.३

कथाभिर् अनुकूलाभिः सहासित्वा जनार्दनः ॥ (१।३)

kathābhir anukūlābhiḥ sahāsitvā janārdanaḥ ||

2.1२.१

ततस् तैः संविदं कृत्वा यथावन् मधुसूदनः । (२।१)

tatas taiḥ saṃvidaṃ kṛtvā yathāvan madhusūdanaḥ |

2.2२.२

आरुरुक्षू रथं सत्याम् आह्वयामास केशवः ॥ (२।२)

ārurukṣū rathaṃ satyām āhvayāmāsa keśavaḥ ||

3.1३.१

सत्यभामा ततस् तत्र स्वजित्वा द्रुपदात्मजाम् । (३।१)

satyabhāmā tatas tatra svajitvā drupadātmajām |

3.2३.२

उवाच वचनं हृद्यं यथाभावसमाहितम् ॥ (३।२)

uvāca vacanaṃ hṛdyaṃ yathābhāvasamāhitam ||

4.1४.१

कृष्णे मा भूत् तवोत्कण्ठा मा व्यथा मा प्रजागरः । (४।१)

kṛṣṇe mā bhūt tavotkaṇṭhā mā vyathā mā prajāgaraḥ |

4.2४.२

भर्तृभिर् देवसंकाशैर् जितां प्राप्स्यसि मेदिनीम् ॥ (४।२)

bhartṛbhir devasaṃkāśair jitāṃ prāpsyasi medinīm ||

5.1५.१

न ह्येवं शीलसम्पन्ना नैवं पूजितलक्षणाः । (५।१)

na hyevaṃ śīlasampannā naivaṃ pūjitalakṣaṇāḥ |

5.2५.२

प्राप्नुवन्ति चिरं क्लेशं यथा त्वम् असितेक्षणे ॥ (५।२)

prāpnuvanti ciraṃ kleśaṃ yathā tvam asitekṣaṇe ||

6.1६.१

अवश्यं च त्वया भूमिर् इयं निहतकण्टका । (६।१)

avaśyaṃ ca tvayā bhūmir iyaṃ nihatakaṇṭakā |

6.2६.२

भर्तृभिः सह भोक्तव्या निर्द्वंद्वेति श्रुतं मया ॥ (६।२)

bhartṛbhiḥ saha bhoktavyā nirdvaṃdveti śrutaṃ mayā ||

7.1७.१

धार्तराष्ट्रवधं कृत्वा वैराणि प्रतियात्य च । (७।१)

dhārtarāṣṭravadhaṃ kṛtvā vairāṇi pratiyātya ca |

7.2७.२

युधिष्ठिरस्थां पृथिवीं द्रष्टासि द्रुपदात्मजे ॥ (७।२)

yudhiṣṭhirasthāṃ pṛthivīṃ draṣṭāsi drupadātmaje ||

8.1८.१

यास् ताः प्रव्राजमानां त्वां प्राहसन् दर्पमोहिताः । (८।१)

yās tāḥ pravrājamānāṃ tvāṃ prāhasan darpamohitāḥ |

8.2८.२

ताः क्षिप्रं हतसंकल्पा द्रक्ष्यसि त्वं कुरुस्त्रियः ॥ (८।२)

tāḥ kṣipraṃ hatasaṃkalpā drakṣyasi tvaṃ kurustriyaḥ ||

9.1९.१

तव दुःखोपपन्नाया यैर् आचरितम् अप्रियम् । (९।१)

tava duḥkhopapannāyā yair ācaritam apriyam |

9.2९.२

विद्धि सम्प्रस्थितान् सर्वांस् तान् कृष्णे यमसादनम् ॥ (९।२)

viddhi samprasthitān sarvāṃs tān kṛṣṇe yamasādanam ||

10.1१०.१

पुत्रस् ते प्रतिविन्ध्यश् च सुतसोमस् तथा विभुः । (१०।१)

putras te prativindhyaś ca sutasomas tathā vibhuḥ |

10.2१०.२

श्रुतकर्मार्जुनिश्चैव शतानीकश् च नाकुलिः । (१०।२)

śrutakarmārjuniścaiva śatānīkaś ca nākuliḥ |

10.3१०.३

सहदेवाच्च यो जातः श्रुतसेनस् तवात्मजः ॥ (१०।३)

sahadevācca yo jātaḥ śrutasenas tavātmajaḥ ||

11.1११.१

सर्वे कुशलिनो वीराः कृतास्त्राश् च सुतास् तव । (११।१)

sarve kuśalino vīrāḥ kṛtāstrāś ca sutās tava |

11.2११.२

अभिमन्युर् इव प्रीता द्वारवत्यां रता भृशम् ॥ (११।२)

abhimanyur iva prītā dvāravatyāṃ ratā bhṛśam ||

12.1१२.१

त्वम् इवैषां सुभद्रा च प्रीत्या सर्वात्मना स्थिता । (१२।१)

tvam ivaiṣāṃ subhadrā ca prītyā sarvātmanā sthitā |

12.2१२.२

प्रीयते भावनिर्द्वंद्वा तेभ्यश् च विगतज्वरा ॥ (१२।२)

prīyate bhāvanirdvaṃdvā tebhyaś ca vigatajvarā ||

13.1१३.१

भेजे सर्वात्मना चैव प्रद्युम्नजननी तथा । (१३।१)

bheje sarvātmanā caiva pradyumnajananī tathā |

13.2१३.२

भानुप्रभृतिभिश् चैनान् विशिनष्टि च केशवः ॥ (१३।२)

bhānuprabhṛtibhiś cainān viśinaṣṭi ca keśavaḥ ||

14.1१४.१

भोजनाच्छादने चैषां नित्यं मे श्वशुरः स्थितः । (१४।१)

bhojanācchādane caiṣāṃ nityaṃ me śvaśuraḥ sthitaḥ |

14.2१४.२

रामप्रभृतयः सर्वे भजन्त्यन्धकवृष्णयः । (१४।२)

rāmaprabhṛtayaḥ sarve bhajantyandhakavṛṣṇayaḥ |

14.3१४.३

तुल्यो हि प्रणयस् तेषां प्रद्युम्नस्य च भामिनि ॥ (१४।३)

tulyo hi praṇayas teṣāṃ pradyumnasya ca bhāmini ||

15.1१५.१

एवमादि प्रियं प्रीत्या हृद्यम् उक्त्वा मनोनुगम् । (१५।१)

evamādi priyaṃ prītyā hṛdyam uktvā manonugam |

15.2१५.२

गमनाय मनश् चक्रे वासुदेवरथं प्रति ॥ (१५।२)

gamanāya manaś cakre vāsudevarathaṃ prati ||

16.1१६.१

तां कृष्णां कृष्णमहिषी चकाराभिप्रदक्षिणम् । (१६।१)

tāṃ kṛṣṇāṃ kṛṣṇamahiṣī cakārābhipradakṣiṇam |

16.2१६.२

आरुरोह रथं शौरेः सत्यभामा च भामिनी ॥ (१६।२)

āruroha rathaṃ śaureḥ satyabhāmā ca bhāminī ||

17.1१७.१

स्मयित्वा तु यदुश्रेष्ठो द्रौपदीं परिसान्त्व्य च । (१७।१)

smayitvā tu yaduśreṣṭho draupadīṃ parisāntvya ca |

17.2१७.२

उपावर्त्य ततः शीघ्रैर् हयैः प्रायात् परंतपः ॥ (१७।२)

upāvartya tataḥ śīghrair hayaiḥ prāyāt paraṃtapaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 224

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit