जनमेजय उवाच । (१।१)

यज्ञे सक्ता नृपतयस्तपःसक्ता महर्षयः । (१।२)

शान्तिव्यवसिता विप्राः शमो दम इति प्रभो ॥ (१।३)

तस्माद् यज्ञफलैस्तुल्यं न किंचिद् इह विद्यते । (२।१)

इति मे वर्तते बुद्धिस्तथा चैतद् असंशयम् ॥ (२।२)

यज्ञैर् इष्ट्वा हि बहवो राजानो द्विजसत्तम । (३।१)

इह कीर्तिं परां प्राप्य प्रेत्य स्वर्गम् इतो गताः ॥ (३।२)

देवराजः सहस्राक्षः क्रतुभिर् भूरिदक्षिणैः । (४।१)

देवराज्यं महातेजाः प्राप्तवान् अखिलं विभुः ॥ (४।२)

यथा युधिष्ठिरो राजा भीमार्जुनपुरःसरः । (५।१)

सदृशो देवराजेन समृद्ध्या विक्रमेण च ॥ (५।२)

अथ कस्मात् स नकुलो गर्हयामास तं क्रतुम् । (६।१)

अश्वमेधं महायज्ञं राज्ञस्तस्य महात्मनः ॥ (६।२)

वैशंपायन उवाच । (७।१)

यज्ञस्य विधिम् अग्र्यं वै फलं चैव नरर्षभ । (७।२)

गदतः शृणु मे राजन् यथावद् इह भारत ॥ (७।३)

पुरा शक्रस्य यजतः सर्व ऊचुर् महर्षयः । (८।१)

ऋत्विक्षु कर्मव्यग्रेषु वितते यज्ञकर्मणि ॥ (८।२)

हूयमाने तथा वह्नौ होत्रे बहुगुणान्विते । (९।१)

देवेष्वाहूयमानेषु स्थितेषु परमर्षिषु ॥ (९।२)

सुप्रतीतैस्तदा विप्रैः स्वागमैः सुस्वनैर् नृप । (१०।१)

अश्रान्तैश्चापि लघुभिर् अध्वर्युवृषभैस्तथा ॥ (१०।२)

आलम्भसमये तस्मिन् गृहीतेषु पशुष्वथ । (११।१)

महर्षयो महाराज संबभूवुः कृपान्विताः ॥ (११।२)

ततो दीनान् पशून् दृष्ट्वा ऋषयस्ते तपोधनाः । (१२।१)

ऊचुः शक्रं समागम्य नायं यज्ञविधिः शुभः ॥ (१२।२)

अपविज्ञानम् एतत् ते महान्तं धर्मम् इच्छतः । (१३।१)

न हि यज्ञे पशुगणा विधिदृष्टाः पुरंदर ॥ (१३।२)

धर्मोपघातकस्त्वेष समारम्भस्तव प्रभो । (१४।१)

नायं धर्मकृतो धर्मो न हिंसा धर्म उच्यते ॥ (१४।२)

आगमेनैव ते यज्ञं कुर्वन्तु यदि हेच्छसि । (१५।१)

विधिदृष्टेन यज्ञेन धर्मस्ते सुमहान् भवेत् ॥ (१५।२)

यज बीजैः सहस्राक्ष त्रिवर्षपरमोषितैः । (१६।१)

एष धर्मो महाञ् शक्र चिन्त्यमानो ऽधिगम्यते ॥ (१६।२)

शतक्रतुस्तु तद् वाक्यम् ऋषिभिस्तत्त्वदर्शिभिः । (१७।१)

उक्तं न प्रतिजग्राह मानमोहवशानुगः ॥ (१७।२)

तेषां विवादः सुमहाञ् जज्ञे शक्रमहर्षिणाम् । (१८।१)

जङ्गमैः स्थावरैर् वापि यष्टव्यम् इति भारत ॥ (१८।२)

ते तु खिन्ना विवादेन ऋषयस्तत्त्वदर्शिनः । (१९।१)

ततः संधाय शक्रेण पप्रच्छुर् नृपतिं वसुम् ॥ (१९।२)

महाभाग कथं यज्ञेष्वागमो नृपते स्मृतः । (२०।१)

यष्टव्यं पशुभिर् मेध्यैर् अथो बीजैर् अजैर् अपि ॥ (२०।२)

तच्छ्रुत्वा तु वचस्तेषाम् अविचार्य बलाबलम् । (२१।१)

यथोपनीतैर् यष्टव्यम् इति प्रोवाच पार्थिवः ॥ (२१।२)

एवम् उक्त्वा स नृपतिः प्रविवेश रसातलम् । (२२।१)

उक्त्वेह वितथं राजंश्चेदीनाम् ईश्वरः प्रभुः ॥ (२२।२)

अन्यायोपगतं द्रव्यम् अतीतं यो ह्यपण्डितः । (२३।१)

धर्माभिकाङ्क्षी यजते न धर्मफलम् अश्नुते ॥ (२३।२)

धर्मवैतंसिको यस्तु पापात्मा पुरुषस्तथा । (२४।१)

ददाति दानं विप्रेभ्यो लोकविश्वासकारकम् ॥ (२४।२)

पापेन कर्मणा विप्रो धनं लब्ध्वा निरङ्कुशः । (२५।१)

रागमोहान्वितः सो ऽन्ते कलुषां गतिम् आप्नुते ॥ (२५।२)

तेन दत्तानि दानानि पापेन हतबुद्धिना । (२६।१)

तानि सत्त्वम् अनासाद्य नश्यन्ति विपुलान्यपि ॥ (२६।२)

तस्याधर्मप्रवृत्तस्य हिंसकस्य दुरात्मनः । (२७।१)

दाने न कीर्तिर् भवति प्रेत्य चेह च दुर्मतेः ॥ (२७।२)

अपि संचयबुद्धिर् हि लोभमोहवशंगतः । (२८।१)

उद्वेजयति भूतानि हिंसया पापचेतनः ॥ (२८।२)

एवं लब्ध्वा धनं लोभाद् यजते यो ददाति च । (२९।१)

स कृत्वा कर्मणा तेन न सिध्यति दुरागमात् ॥ (२९।२)

उञ्छं मूलं फलं शाकम् उदपात्रं तपोधनाः । (३०।१)

दानं विभवतो दत्त्वा नराः स्वर् यान्ति धर्मिणः ॥ (३०।२)

एष धर्मो महांस्त्यागो दानं भूतदया तथा । (३१।१)

ब्रह्मचर्यं तथा सत्यम् अनुक्रोशो धृतिः क्षमा । (३१।२)

सनातनस्य धर्मस्य मूलम् एतत् सनातनम् ॥ (३१।३)

श्रूयन्ते हि पुरा विप्रा विश्वामित्रादयो नृपाः । (३२।१)

विश्वामित्रो ऽसितश्चैव जनकश्च महीपतिः । (३२।२)

कक्षसेनार्ष्टिषेणौ च सिन्धुद्वीपश्च पार्थिवः ॥ (३२।३)

एते चान्ये च बहवः सिद्धिं परमिकां गताः । (३३।१)

नृपाः सत्यैश्च दानैश्च न्यायलब्धैस्तपोधनाः ॥ (३३।२)

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्रा ये चाश्रितास्तपः । (३४।१)

दानधर्माग्निना शुद्धास्ते स्वर्गं यान्ति भारत ॥ (३४।२)