वासुदेव उवाच । (१।१)

ततो ऽहं भरतश्रेष्ठ प्रगृह्य रुचिरं धनुः । (१।२)

शरैर् अपातयं सौभाच्छिरांसि विबुधद्विषाम् ॥ (१।३)

शरांश् चाशीविषाकारान् ऊर्ध्वगांस् तिग्मतेजसः । (२।१)

अप्रैषं शाल्वराजाय शार्ङ्गमुक्तान् सुवाससः ॥ (२।२)

ततो नादृश्यत तदा सौभं कुरुकुलोद्वह । (३।१)

अन्तर्हितं माययाभूत् ततो ऽहं विस्मितो ऽभवम् ॥ (३।२)

अथ दानवसंघास् ते विकृताननमूर्धजाः । (४।१)

उदक्रोशन् महाराज विष्ठिते मयि भारत ॥ (४।२)

ततो ऽस्त्रं शब्दसाहं वै त्वरमाणो महाहवे । (५।१)

अयोजयं तद्वधाय ततः शब्द उपारमत् ॥ (५।२)

हतास् ते दानवाः सर्वे यैः स शब्द उदीरितः । (६।१)

शरैर् आदित्यसंकाशैर् ज्वलितैः शब्दसाधनैः ॥ (६।२)

तस्मिन्न् उपरते शब्दे पुनर् एवान्यतो ऽभवत् । (७।१)

शब्दो ऽपरो महाराज तत्रापि प्राहरं शरान् ॥ (७।२)

एवं दश दिशः सर्वास् तिर्यग् ऊर्ध्वं च भारत । (८।१)

नादयामासुर् असुरास् ते चापि निहता मया ॥ (८।२)

ततः प्राग्ज्योतिषं गत्वा पुनर् एव व्यदृश्यत । (९।१)

सौभं कामगमं वीर मोहयन् मम चक्षुषी ॥ (९।२)

ततो लोकान्तकरणो दानवो वानराकृतिः । (१०।१)

शिलावर्षेण सहसा महता मां समावृणोत् ॥ (१०।२)

सो ऽहं पर्वतवर्षेण वध्यमानः समन्ततः । (११।१)

वल्मीक इव राजेन्द्र पर्वतोपचितो ऽभवम् ॥ (११।२)

ततो ऽहं पर्वतचितः सहयः सहसारथिः । (१२।१)

अप्रख्यातिम् इयां राजन् सध्वजः पर्वतैश् चितः ॥ (१२।२)

ततो वृष्णिप्रवीरा ये ममासन् सैनिकास् तदा । (१३।१)

ते भयार्ता दिशः सर्वाः सहसा विप्रदुद्रुवुः ॥ (१३।२)

ततो हाहाकृतं सर्वम् अभूत् किल विशां पते । (१४।१)

द्यौश् च भूमिश् च खं चैवादृश्यमाने तथा मयि ॥ (१४।२)

ततो विषण्णमनसो मम राजन् सुहृज्जनाः । (१५।१)

रुरुदुश् चुक्रुशुश् चैव दुःखशोकसमन्विताः ॥ (१५।२)

द्विषतां च प्रहर्षो ऽभूद् आर्तिश् चाद्विषताम् अपि । (१६।१)

एवं विजितवान् वीर पश्चाद् अश्रौषम् अच्युत ॥ (१६।२)

ततो ऽहम् अस्त्रं दयितं सर्वपाषाणभेदनम् । (१७।१)

वज्रम् उद्यम्य तान् सर्वान् पर्वतान् समशातयम् ॥ (१७।२)

ततः पर्वतभारार्ता मन्दप्राणविचेष्टिताः । (१८।१)

हया मम महाराज वेपमाना इवाभवन् ॥ (१८।२)

मेघजालम् इवाकाशे विदार्याभ्युदितं रविम् । (१९।१)

दृष्ट्वा मां बान्धवाः सर्वे हर्षम् आहारयन् पुनः ॥ (१९।२)

ततो माम् अब्रवीत् सूतः प्राञ्जलिः प्रणतो नृप । (२०।१)

साधु संपश्य वार्ष्णेय शाल्वं सौभपतिं स्थितम् ॥ (२०।२)

अलं कृष्णावमन्यैनं साधु यत्नं समाचर । (२१।१)

मार्दवं सखितां चैव शाल्वाद् अद्य व्यपाहर ॥ (२१।२)

जहि शाल्वं महाबाहो मैनं जीवय केशव । (२२।१)

सर्वैः पराक्रमैर् वीर वध्यः शत्रुर् अमित्रहन् ॥ (२२।२)

न शत्रुर् अवमन्तव्यो दुर्बलो ऽपि बलीयसा । (२३।१)

यो ऽपि स्यात् पीठगः कश्चित् किं पुनः समरे स्थितः ॥ (२३।२)

स त्वं पुरुषशार्दूल सर्वयत्नैर् इमं प्रभो । (२४।१)

जहि वृष्णिकुलश्रेष्ठ मा त्वां कालो ऽत्यगात् पुनः ॥ (२४।२)

नैष मार्दवसाध्यो वै मतो नापि सखा तव । (२५।१)

येन त्वं योधितो वीर द्वारका चावमर्दिता ॥ (२५।२)

एवमादि तु कौन्तेय श्रुत्वाहं सारथेर् वचः । (२६।१)

तत्त्वम् एतद् इति ज्ञात्वा युद्धे मतिम् अधारयम् ॥ (२६।२)

वधाय शाल्वराजस्य सौभस्य च निपातने । (२७।१)

दारुकं चाब्रुवं वीर मुहूर्तं स्थीयताम् इति ॥ (२७।२)

ततो ऽप्रतिहतं दिव्यम् अभेद्यम् अतिवीर्यवत् । (२८।१)

आग्नेयम् अस्त्रं दयितं सर्वसाहं महाप्रभम् ॥ (२८।२)

यक्षाणां राक्षसानां च दानवानां च संयुगे । (२९।१)

राज्ञां च प्रतिलोमानां भस्मान्तकरणं महत् ॥ (२९।२)

क्षुरान्तम् अमलं चक्रं कालान्तकयमोपमम् । (३०।१)

अभिमन्त्र्याहम् अतुलं द्विषतां च निबर्हणम् ॥ (३०।२)

जहि सौभं स्ववीर्येण ये चात्र रिपवो मम । (३१।१)

इत्य् उक्त्वा भुजवीर्येण तस्मै प्राहिणवं रुषा ॥ (३१।२)

रूपं सुदर्शनस्यासीद् आकाशे पततस् तदा । (३२।१)

द्वितीयस्येव सूर्यस्य युगान्ते परिविष्यतः ॥ (३२।२)

तत् समासाद्य नगरं सौभं व्यपगतत्विषम् । (३३।१)

मध्येन पाटयामास क्रकचो दार्विवोच्छ्रितम् ॥ (३३।२)

द्विधा कृतं ततः सौभं सुदर्शनबलाद्धतम् । (३४।१)

महेश्वरशरोद्धूतं पपात त्रिपुरं यथा ॥ (३४।२)

तस्मिन् निपतिते सौभे चक्रम् आगात् करं मम । (३५।१)

पुनश् चोद्धूय वेगेन शाल्वायेत्य् अहम् अब्रुवम् ॥ (३५।२)

ततः शाल्वं गदां गुर्वीम् आविध्यन्तं महाहवे । (३६।१)

द्विधा चकार सहसा प्रजज्वाल च तेजसा ॥ (३६।२)

तस्मिन् निपतिते वीरे दानवास् त्रस्तचेतसः । (३७।१)

हाहाभूता दिशो जग्मुर् अर्दिता मम सायकैः ॥ (३७।२)

ततो ऽहं समवस्थाप्य रथं सौभसमीपतः । (३८।१)

शङ्खं प्रध्माप्य हर्षेण सुहृदः पर्यहर्षयम् ॥ (३८।२)

तन् मेरुशिखराकारं विध्वस्ताट्टालगोपुरम् । (३९।१)

दह्यमानम् अभिप्रेक्ष्य स्त्रियस् ताः सम्प्रदुद्रुवुः ॥ (३९।२)

एवं निहत्य समरे शाल्वं सौभं निपात्य च । (४०।१)

आनर्तान् पुनर् आगम्य सुहृदां प्रीतिम् आवहम् ॥ (४०।२)

एतस्मात् कारणाद् राजन् नागमं नागसाह्वयम् । (४१।१)

यद्य् अगां परवीरघ्न न हि जीवेत् सुयोधनः ॥ (४१।२)

वैशम्पायन उवाच । (४२।१)

एवम् उक्त्वा महाबाहुः कौरवं पुरुषोत्तमः । (४२।२)

आमन्त्र्य प्रययौ धीमान् पाण्डवान् मधुसूदनः ॥ (४२।३)

अभिवाद्य महाबाहुर् धर्मराजं युधिष्ठिरम् । (४३।१)

राज्ञा मूर्धन्य् उपाघ्रातो भीमेन च महाभुजः ॥ (४३।२)

सुभद्राम् अभिमन्युं च रथम् आरोप्य काञ्चनम् । (४४।१)

आरुरोह रथं कृष्णः पाण्डवैर् अभिपूजितः ॥ (४४।२)

सैन्यसुग्रीवयुक्तेन रथेनादित्यवर्चसा । (४५।१)

द्वारकां प्रययौ कृष्णः समाश्वास्य युधिष्ठिरम् ॥ (४५।२)

ततः प्रयाते दाशार्हे धृष्टद्युम्नो ऽपि पार्षतः । (४६।१)

द्रौपदेयान् उपादाय प्रययौ स्वपुरं तदा ॥ (४६।२)

धृष्टकेतुः स्वसारं च समादायाथ चेदिराट् । (४७।१)

जगाम पाण्डवान् दृष्ट्वा रम्यां शुक्तिमतीं पुरीम् ॥ (४७।२)

केकयाश्चाप्य् अनुज्ञाताः कौन्तेयेनामितौजसा । (४८।१)

आमन्त्र्य पाण्डवान् सर्वान् प्रययुस् ते ऽपि भारत ॥ (४८।२)

ब्राह्मणाश् च विशश् चैव तथा विषयवासिनः । (४९।१)

विसृज्यमानाः सुभृशं न त्यजन्ति स्म पाण्डवान् ॥ (४९।२)

समवायः स राजेन्द्र सुमहाद्भुतदर्शनः । (५०।१)

आसीन् महात्मनां तेषां काम्यके भरतर्षभ ॥ (५०।२)

युधिष्ठिरस् तु विप्रांस् तान् अनुमान्य महामनाः । (५१।१)

शशास पुरुषान् काले रथान् योजयतेति ह ॥ (५१।२)