व्यास उवाच । (१।१)

भूतग्रामे नियुक्तं यत् तद् एतत् कीर्तितं मया । (१।२)

ब्राह्मणस्य तु यत् कृत्यं तत् ते वक्ष्यामि पृच्छते ॥ (१।३)

जातकर्मप्रभृत्यस्य कर्मणां दक्षिणावताम् । (२।१)

क्रिया स्याद् आ समावृत्तेर् आचार्ये वेदपारगे ॥ (२।२)

अधीत्य वेदान् अखिलान् गुरुशुश्रूषणे रतः । (३।१)

गुरूणाम् अनृणो भूत्वा समावर्तेत यज्ञवित् ॥ (३।२)

आचार्येणाभ्यनुज्ञातश्चतुर्णाम् एकम् आश्रमम् । (४।१)

आ विमोक्षाच्छरीरस्य सो ऽनुतिष्ठेद् यथाविधि ॥ (४।२)

प्रजासर्गेण दारैश्च ब्रह्मचर्येण वा पुनः । (५।१)

वने गुरुसकाशे वा यतिधर्मेण वा पुनः ॥ (५।२)

गृहस्थस्त्वेव सर्वेषां चतुर्णां मूलम् उच्यते । (६।१)

तत्र पक्वकषायो हि दान्तः सर्वत्र सिध्यति ॥ (६।२)

प्रजावाञ् श्रोत्रियो यज्वा मुक्तो दिव्यैस्त्रिभिर् ऋणैः । (७।१)

अथान्यान् आश्रमान् पश्चात् पूतो गच्छति कर्मभिः ॥ (७।२)

यत् पृथिव्यां पुण्यतमं विद्यास्थानं तदावसेत् । (८।१)

यतेत तस्मिन् प्रामाण्यं गन्तुं यशसि चोत्तमे ॥ (८।२)

तपसा वा सुमहता विद्यानां पारणेन वा । (९।१)

इज्यया वा प्रदानैर् वा विप्राणां वर्धते यशः ॥ (९।२)

यावद् अस्य भवत्यस्मिंल् लोके कीर्तिर् यशस्करी । (१०।१)

तावत् पुण्यकृतांल् लोकान् अनन्तान् पुरुषो ऽश्नुते ॥ (१०।२)

अध्यापयेद् अधीयीत याजयेत यजेत च । (११।१)

न वृथा प्रतिगृह्णीयान्न च दद्यात् कथंचन ॥ (११।२)

याज्यतः शिष्यतो वापि कन्यया वा धनं महत् । (१२।१)

यद्यागच्छेद् यजेद् दद्यान्नैको ऽश्नीयात् कथंचन ॥ (१२।२)

गृहम् आवसतो ह्यस्य नान्यत् तीर्थं प्रतिग्रहात् । (१३।१)

देवर्षिपितृगुर्वर्थं वृद्धातुरबुभुक्षताम् ॥ (१३।२)

अन्तर्हिताभितप्तानां यथाशक्ति बुभूषताम् । (१४।१)

द्रव्याणाम् अतिशक्त्यापि देयम् एषां कृताद् अपि ॥ (१४।२)

अर्हताम् अनुरूपाणां नादेयं ह्यस्ति किंचन । (१५।१)

उच्चैःश्रवसम् अप्यश्वं प्रापणीयं सतां विदुः ॥ (१५।२)

अनुनीय तथा काव्यः सत्यसंधो महाव्रतः । (१६।१)

स्वैः प्राणैर् ब्राह्मणप्राणान् परित्राय दिवं गतः ॥ (१६।२)

रन्तिदेवश्च सांकृत्यो वसिष्ठाय महात्मने । (१७।१)

अपः प्रदाय शीतोष्णा नाकपृष्ठे महीयते ॥ (१७।२)

आत्रेयश्चन्द्रदमयोर् अर्हतोर् विविधं धनम् । (१८।१)

दत्त्वा लोकान् ययौ धीमान् अनन्तान् स महीपतिः ॥ (१८।२)

शिबिरौशीनरो ऽङ्गानि सुतं च प्रियम् औरसम् । (१९।१)

ब्राह्मणार्थम् उपाकृत्य नाकपृष्ठम् इतो गतः ॥ (१९।२)

प्रतर्दनः काशिपतिः प्रदाय नयने स्वके । (२०।१)

ब्राह्मणायातुलां कीर्तिम् इह चामुत्र चाश्नुते ॥ (२०।२)

दिव्यं मृष्टशलाकं तु सौवर्णं परमर्द्धिमत् । (२१।१)

छत्रं देवावृधो दत्त्वा सराष्ट्रो ऽभ्यपतद् दिवम् ॥ (२१।२)

सांकृतिश्च तथात्रेयः शिष्येभ्यो ब्रह्म निर्गुणम् । (२२।१)

उपदिश्य महातेजा गतो लोकान् अनुत्तमान् ॥ (२२।२)

अम्बरीषो गवां दत्त्वा ब्राह्मणेभ्यः प्रतापवान् । (२३।१)

अर्बुदानि दशैकं च सराष्ट्रो ऽभ्यपतद् दिवम् ॥ (२३।२)

सावित्री कुण्डले दिव्ये शरीरं जनमेजयः । (२४।१)

ब्राह्मणार्थे परित्यज्य जग्मतुर् लोकम् उत्तमम् ॥ (२४।२)

सर्वरत्नं वृषादर्भो युवनाश्वः प्रियाः स्त्रियः । (२५।१)

रम्यम् आवसथं चैव दत्त्वामुं लोकम् आस्थितः ॥ (२५।२)

निमी राष्ट्रं च वैदेहो जामदग्न्यो वसुंधराम् । (२६।१)

ब्राह्मणेभ्यो ददौ चापि गयश्चोर्वीं सपत्तनाम् ॥ (२६।२)

अवर्षति च पर्जन्ये सर्वभूतानि चासकृत् । (२७।१)

वसिष्ठो जीवयामास प्रजापतिर् इव प्रजाः ॥ (२७।२)

करंधमस्य पुत्रस्तु मरुत्तो नृपतिस्तथा । (२८।१)

कन्याम् अङ्गिरसे दत्त्वा दिवम् आशु जगाम ह ॥ (२८।२)

ब्रह्मदत्तश्च पाञ्चाल्यो राजा बुद्धिमतां वरः । (२९।१)

निधिं शङ्खं द्विजाग्र्येभ्यो दत्त्वा लोकान् अवाप्तवान् ॥ (२९।२)

राजा मित्रसहश्चापि वसिष्ठाय महात्मने । (३०।१)

मदयन्तीं प्रियां दत्त्वा तया सह दिवं गतः ॥ (३०।२)

सहस्रजिच्च राजर्षिः प्राणान् इष्टान्महायशाः । (३१।१)

ब्राह्मणार्थे परित्यज्य गतो लोकान् अनुत्तमान् ॥ (३१।२)

सर्वकामैश्च सम्पूर्णं दत्त्वा वेश्म हिरण्मयम् । (३२।१)

मुद्गलाय गतः स्वर्गं शतद्युम्नो महीपतिः ॥ (३२।२)

नाम्ना च द्युतिमान्नाम शाल्वराजः प्रतापवान् । (३३।१)

दत्त्वा राज्यम् ऋचीकाय गतो लोकान् अनुत्तमान् ॥ (३३।२)

मदिराश्वश्च राजर्षिर् दत्त्वा कन्यां सुमध्यमाम् । (३४।१)

हिरण्यहस्ताय गतो लोकान् देवैर् अभिष्टुतान् ॥ (३४।२)

लोमपादश्च राजर्षिः शान्तां दत्त्वा सुतां प्रभुः । (३५।१)

ऋश्यशृङ्गाय विपुलैः सर्वकामैर् अयुज्यत ॥ (३५।२)

दत्त्वा शतसहस्रं तु गवां राजा प्रसेनजित् । (३६।१)

सवत्सानां महातेजा गतो लोकान् अनुत्तमान् ॥ (३६।२)

एते चान्ये च बहवो दानेन तपसा च ह । (३७।१)

महात्मानो गताः स्वर्गं शिष्टात्मानो जितेन्द्रियाः ॥ (३७।२)

तेषां प्रतिष्ठिता कीर्तिर् यावत् स्थास्यति मेदिनी । (३८।१)

दानयज्ञप्रजासर्गैर् एते हि दिवम् आप्नुवन् ॥ (३८।२)