महाभारतMahābhārata

MBh, 13, 77

1758 of 1995 · 52 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

भीष्म उवाच । (१।१)

bhīṣma uvāca

1.2१.२

एतस्मिन्न् एव काले तु वसिष्ठम् ऋषिसत्तमम् । (१।२)

etasminn eva kāle tu vasiṣṭham ṛṣisattamam |

1.3१.३

इक्ष्वाकुवंशजो राजा सौदासो ददतां वरः ॥ (१।३)

ikṣvākuvaṃśajo rājā saudāso dadatāṃ varaḥ ||

2.1२.१

सर्वलोकचरं सिद्धं ब्रह्मकोशं सनातनम् । (२।१)

sarvalokacaraṃ siddhaṃ brahmakośaṃ sanātanam |

2.2२.२

पुरोहितम् इदं प्रष्टुम् अभिवाद्योपचक्रमे ॥ (२।२)

purohitam idaṃ praṣṭum abhivādyopacakrame ||

3.1३.१

सौदास उवाच । (३।१)

saudāsa uvāca

3.2३.२

त्रैलोक्ये भगवन् किं स्वित् पवित्रं कथ्यते ऽनघ । (३।२)

trailokye bhagavan kiṃ svit pavitraṃ kathyate 'nagha |

3.3३.३

यत् कीर्तयन् सदा मर्त्यः प्राप्नुयात् पुण्यम् उत्तमम् ॥ (३।३)

yat kīrtayan sadā martyaḥ prāpnuyāt puṇyam uttamam ||

4.1४.१

भीष्म उवाच । (४।१)

bhīṣma uvāca

4.2४.२

तस्मै प्रोवाच वचनं प्रणताय हितं तदा । (४।२)

tasmai provāca vacanaṃ praṇatāya hitaṃ tadā |

4.3४.३

गवाम् उपनिषद् विद्वान्नमस्कृत्य गवां शुचिः ॥ (४।३)

gavām upaniṣad vidvānnamaskṛtya gavāṃ śuciḥ ||

5.1५.१

गावः सुरभिगन्धिन्यस्तथा गुग्गुलुगन्धिकाः । (५।१)

gāvaḥ surabhigandhinyastathā guggulugandhikāḥ |

5.2५.२

गावः प्रतिष्ठा भूतानां गावः स्वस्त्ययनं महत् ॥ (५।२)

gāvaḥ pratiṣṭhā bhūtānāṃ gāvaḥ svastyayanaṃ mahat ||

6.1६.१

गावो भूतं भविष्यच्च गावः पुष्टिः सनातनी । (६।१)

gāvo bhūtaṃ bhaviṣyacca gāvaḥ puṣṭiḥ sanātanī |

6.2६.२

गावो लक्ष्म्यास्तथा मूलं गोषु दत्तं न नश्यति । (६।२)

gāvo lakṣmyāstathā mūlaṃ goṣu dattaṃ na naśyati |

6.3६.३

अन्नं हि सततं गावो देवानां परमं हविः ॥ (६।३)

annaṃ hi satataṃ gāvo devānāṃ paramaṃ haviḥ ||

7.1७.१

स्वाहाकारवषट्कारौ गोषु नित्यं प्रतिष्ठितौ । (७।१)

svāhākāravaṣaṭkārau goṣu nityaṃ pratiṣṭhitau |

7.2७.२

गावो यज्ञस्य हि फलं गोषु यज्ञाः प्रतिष्ठिताः ॥ (७।२)

gāvo yajñasya hi phalaṃ goṣu yajñāḥ pratiṣṭhitāḥ ||

8.1८.१

सायं प्रातश्च सततं होमकाले महामते । (८।१)

sāyaṃ prātaśca satataṃ homakāle mahāmate |

8.2८.२

गावो ददति वै होम्यम् ऋषिभ्यः पुरुषर्षभ ॥ (८।२)

gāvo dadati vai homyam ṛṣibhyaḥ puruṣarṣabha ||

9.1९.१

कानिचिद् यानि दुर्गाणि दुष्कृतानि कृतानि च । (९।१)

kānicid yāni durgāṇi duṣkṛtāni kṛtāni ca |

9.2९.२

तरन्ति चैव पाप्मानं धेनुं ये ददति प्रभो ॥ (९।२)

taranti caiva pāpmānaṃ dhenuṃ ye dadati prabho ||

10.1१०.१

एकां च दशगुर् दद्याद् दश दद्याच्च गोशती । (१०।१)

ekāṃ ca daśagur dadyād daśa dadyācca gośatī |

10.2१०.२

शतं सहस्रगुर् दद्यात् सर्वे तुल्यफला हि ते ॥ (१०।२)

śataṃ sahasragur dadyāt sarve tulyaphalā hi te ||

11.1११.१

अनाहिताग्निः शतगुर् अयज्वा च सहस्रगुः । (११।१)

anāhitāgniḥ śatagur ayajvā ca sahasraguḥ |

11.2११.२

समृद्धो यश्च कीनाशो नार्घ्यम् अर्हन्ति ते त्रयः ॥ (११।२)

samṛddho yaśca kīnāśo nārghyam arhanti te trayaḥ ||

12.1१२.१

कपिलां ये प्रयच्छन्ति सवत्सां कांस्यदोहनाम् । (१२।१)

kapilāṃ ye prayacchanti savatsāṃ kāṃsyadohanām |

12.2१२.२

सुव्रतां वस्त्रसंवीताम् उभौ लोकौ जयन्ति ते ॥ (१२।२)

suvratāṃ vastrasaṃvītām ubhau lokau jayanti te ||

13.1१३.१

युवानम् इन्द्रियोपेतं शतेन सह यूथपम् । (१३।१)

yuvānam indriyopetaṃ śatena saha yūthapam |

13.2१३.२

गवेन्द्रं ब्राह्मणेन्द्राय भूरिशृङ्गम् अलंकृतम् ॥ (१३।२)

gavendraṃ brāhmaṇendrāya bhūriśṛṅgam alaṃkṛtam ||

14.1१४.१

वृषभं ये प्रयच्छन्ति श्रोत्रियाय परंतप । (१४।१)

vṛṣabhaṃ ye prayacchanti śrotriyāya paraṃtapa |

14.2१४.२

ऐश्वर्यं ते ऽभिजायन्ते जायमानाः पुनः पुनः ॥ (१४।२)

aiśvaryaṃ te 'bhijāyante jāyamānāḥ punaḥ punaḥ ||

15.1१५.१

नाकीर्तयित्वा गाः सुप्यान्नास्मृत्य पुनर् उत्पतेत् । (१५।१)

nākīrtayitvā gāḥ supyānnāsmṛtya punar utpatet |

15.2१५.२

सायं प्रातर् नमस्येच्च गास्ततः पुष्टिम् आप्नुयात् ॥ (१५।२)

sāyaṃ prātar namasyecca gāstataḥ puṣṭim āpnuyāt ||

16.1१६.१

गवां मूत्रपुरीषस्य नोद्विजेत कदाचन । (१६।१)

gavāṃ mūtrapurīṣasya nodvijeta kadācana |

16.2१६.२

न चासां मांसम् अश्नीयाद् गवां व्युष्टिं तथाश्नुते ॥ (१६।२)

na cāsāṃ māṃsam aśnīyād gavāṃ vyuṣṭiṃ tathāśnute ||

17.1१७.१

गाश्च संकीर्तयेन्नित्यं नावमन्येत गास्तथा । (१७।१)

gāśca saṃkīrtayennityaṃ nāvamanyeta gāstathā |

17.2१७.२

अनिष्टं स्वप्नम् आलक्ष्य गां नरः संप्रकीर्तयेत् ॥ (१७।२)

aniṣṭaṃ svapnam ālakṣya gāṃ naraḥ saṃprakīrtayet ||

18.1१८.१

गोमयेन सदा स्नायाद् गोकरीषे च संविशेत् । (१८।१)

gomayena sadā snāyād gokarīṣe ca saṃviśet |

18.2१८.२

श्लेष्ममूत्रपुरीषाणि प्रतिघातं च वर्जयेत् ॥ (१८।२)

śleṣmamūtrapurīṣāṇi pratighātaṃ ca varjayet ||

19.1१९.१

सार्द्रचर्मणि भुञ्जीत निरीक्षन् वारुणीं दिशम् । (१९।१)

sārdracarmaṇi bhuñjīta nirīkṣan vāruṇīṃ diśam |

19.2१९.२

वाग्यतः सर्पिषा भूमौ गवां व्युष्टिं तथाश्नुते ॥ (१९।२)

vāgyataḥ sarpiṣā bhūmau gavāṃ vyuṣṭiṃ tathāśnute ||

20.1२०.१

घृतेन जुहुयाद् अग्निं घृतेन स्वस्ति वाचयेत् । (२०।१)

ghṛtena juhuyād agniṃ ghṛtena svasti vācayet |

20.2२०.२

घृतं दद्याद् घृतं प्राशेद् गवां व्युष्टिं तथाश्नुते ॥ (२०।२)

ghṛtaṃ dadyād ghṛtaṃ prāśed gavāṃ vyuṣṭiṃ tathāśnute ||

21.1२१.१

गोमत्या विद्यया धेनुं तिलानाम् अभिमन्त्र्य यः । (२१।१)

gomatyā vidyayā dhenuṃ tilānām abhimantrya yaḥ |

21.2२१.२

रसरत्नमयीं दद्यान्न स शोचेत् कृताकृते ॥ (२१।२)

rasaratnamayīṃ dadyānna sa śocet kṛtākṛte ||

22.1२२.१

गावो माम् उपतिष्ठन्तु हेमशृङ्गाः पयोमुचः । (२२।१)

gāvo mām upatiṣṭhantu hemaśṛṅgāḥ payomucaḥ |

22.2२२.२

सुरभ्यः सौरभेयाश्च सरितः सागरं यथा ॥ (२२।२)

surabhyaḥ saurabheyāśca saritaḥ sāgaraṃ yathā ||

23.1२३.१

गावः पश्यन्तु मां नित्यं गावः पश्याम्यहं तदा । (२३।१)

gāvaḥ paśyantu māṃ nityaṃ gāvaḥ paśyāmyahaṃ tadā |

23.2२३.२

गावो ऽस्माकं वयं तासां यतो गावस्ततो वयम् ॥ (२३।२)

gāvo 'smākaṃ vayaṃ tāsāṃ yato gāvastato vayam ||

24.1२४.१

एवं रात्रौ दिवा चैव समेषु विषमेषु च । (२४।१)

evaṃ rātrau divā caiva sameṣu viṣameṣu ca |

24.2२४.२

महाभयेषु च नरः कीर्तयन्मुच्यते भयात् ॥ (२४।२)

mahābhayeṣu ca naraḥ kīrtayanmucyate bhayāt ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 13, 77

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit