MBh, 13, 77
Select a line for its word-by-word analysis.
त्रैलोक्ये भगवन् किं स्वित् पवित्रं कथ्यते ऽनघ । (३।२)
trailokye bhagavan kiṃ svit pavitraṃ kathyate 'nagha |
यत् कीर्तयन् सदा मर्त्यः प्राप्नुयात् पुण्यम् उत्तमम् ॥ (३।३)
yat kīrtayan sadā martyaḥ prāpnuyāt puṇyam uttamam ||
गवाम् उपनिषद् विद्वान्नमस्कृत्य गवां शुचिः ॥ (४।३)
gavām upaniṣad vidvānnamaskṛtya gavāṃ śuciḥ ||
गावः सुरभिगन्धिन्यस्तथा गुग्गुलुगन्धिकाः । (५।१)
gāvaḥ surabhigandhinyastathā guggulugandhikāḥ |
गावः प्रतिष्ठा भूतानां गावः स्वस्त्ययनं महत् ॥ (५।२)
gāvaḥ pratiṣṭhā bhūtānāṃ gāvaḥ svastyayanaṃ mahat ||
गावो भूतं भविष्यच्च गावः पुष्टिः सनातनी । (६।१)
gāvo bhūtaṃ bhaviṣyacca gāvaḥ puṣṭiḥ sanātanī |
गावो लक्ष्म्यास्तथा मूलं गोषु दत्तं न नश्यति । (६।२)
gāvo lakṣmyāstathā mūlaṃ goṣu dattaṃ na naśyati |
स्वाहाकारवषट्कारौ गोषु नित्यं प्रतिष्ठितौ । (७।१)
svāhākāravaṣaṭkārau goṣu nityaṃ pratiṣṭhitau |
गावो यज्ञस्य हि फलं गोषु यज्ञाः प्रतिष्ठिताः ॥ (७।२)
gāvo yajñasya hi phalaṃ goṣu yajñāḥ pratiṣṭhitāḥ ||
तरन्ति चैव पाप्मानं धेनुं ये ददति प्रभो ॥ (९।२)
taranti caiva pāpmānaṃ dhenuṃ ye dadati prabho ||
एकां च दशगुर् दद्याद् दश दद्याच्च गोशती । (१०।१)
ekāṃ ca daśagur dadyād daśa dadyācca gośatī |
शतं सहस्रगुर् दद्यात् सर्वे तुल्यफला हि ते ॥ (१०।२)
śataṃ sahasragur dadyāt sarve tulyaphalā hi te ||
समृद्धो यश्च कीनाशो नार्घ्यम् अर्हन्ति ते त्रयः ॥ (११।२)
samṛddho yaśca kīnāśo nārghyam arhanti te trayaḥ ||
कपिलां ये प्रयच्छन्ति सवत्सां कांस्यदोहनाम् । (१२।१)
kapilāṃ ye prayacchanti savatsāṃ kāṃsyadohanām |
सुव्रतां वस्त्रसंवीताम् उभौ लोकौ जयन्ति ते ॥ (१२।२)
suvratāṃ vastrasaṃvītām ubhau lokau jayanti te ||
गवेन्द्रं ब्राह्मणेन्द्राय भूरिशृङ्गम् अलंकृतम् ॥ (१३।२)
gavendraṃ brāhmaṇendrāya bhūriśṛṅgam alaṃkṛtam ||
वृषभं ये प्रयच्छन्ति श्रोत्रियाय परंतप । (१४।१)
vṛṣabhaṃ ye prayacchanti śrotriyāya paraṃtapa |
ऐश्वर्यं ते ऽभिजायन्ते जायमानाः पुनः पुनः ॥ (१४।२)
aiśvaryaṃ te 'bhijāyante jāyamānāḥ punaḥ punaḥ ||
नाकीर्तयित्वा गाः सुप्यान्नास्मृत्य पुनर् उत्पतेत् । (१५।१)
nākīrtayitvā gāḥ supyānnāsmṛtya punar utpatet |
सायं प्रातर् नमस्येच्च गास्ततः पुष्टिम् आप्नुयात् ॥ (१५।२)
sāyaṃ prātar namasyecca gāstataḥ puṣṭim āpnuyāt ||
न चासां मांसम् अश्नीयाद् गवां व्युष्टिं तथाश्नुते ॥ (१६।२)
na cāsāṃ māṃsam aśnīyād gavāṃ vyuṣṭiṃ tathāśnute ||
गाश्च संकीर्तयेन्नित्यं नावमन्येत गास्तथा । (१७।१)
gāśca saṃkīrtayennityaṃ nāvamanyeta gāstathā |
अनिष्टं स्वप्नम् आलक्ष्य गां नरः संप्रकीर्तयेत् ॥ (१७।२)
aniṣṭaṃ svapnam ālakṣya gāṃ naraḥ saṃprakīrtayet ||
श्लेष्ममूत्रपुरीषाणि प्रतिघातं च वर्जयेत् ॥ (१८।२)
śleṣmamūtrapurīṣāṇi pratighātaṃ ca varjayet ||
सार्द्रचर्मणि भुञ्जीत निरीक्षन् वारुणीं दिशम् । (१९।१)
sārdracarmaṇi bhuñjīta nirīkṣan vāruṇīṃ diśam |
वाग्यतः सर्पिषा भूमौ गवां व्युष्टिं तथाश्नुते ॥ (१९।२)
vāgyataḥ sarpiṣā bhūmau gavāṃ vyuṣṭiṃ tathāśnute ||
घृतेन जुहुयाद् अग्निं घृतेन स्वस्ति वाचयेत् । (२०।१)
ghṛtena juhuyād agniṃ ghṛtena svasti vācayet |
घृतं दद्याद् घृतं प्राशेद् गवां व्युष्टिं तथाश्नुते ॥ (२०।२)
ghṛtaṃ dadyād ghṛtaṃ prāśed gavāṃ vyuṣṭiṃ tathāśnute ||
गोमत्या विद्यया धेनुं तिलानाम् अभिमन्त्र्य यः । (२१।१)
gomatyā vidyayā dhenuṃ tilānām abhimantrya yaḥ |
गावो माम् उपतिष्ठन्तु हेमशृङ्गाः पयोमुचः । (२२।१)
gāvo mām upatiṣṭhantu hemaśṛṅgāḥ payomucaḥ |
गावः पश्यन्तु मां नित्यं गावः पश्याम्यहं तदा । (२३।१)
gāvaḥ paśyantu māṃ nityaṃ gāvaḥ paśyāmyahaṃ tadā |
गावो ऽस्माकं वयं तासां यतो गावस्ततो वयम् ॥ (२३।२)
gāvo 'smākaṃ vayaṃ tāsāṃ yato gāvastato vayam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.