महाभारतMahābhārata

MBh, 14, 64

1899 of 1995 · 44 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

ब्राह्मणा ऊचुः । (१।१)

brāhmaṇā ūcuḥ |

1.2१.२

क्रियताम् उपहारो ऽद्य त्र्यम्बकस्य महात्मनः । (१।२)

kriyatām upahāro 'dya tryambakasya mahātmanaḥ |

1.3१.३

कृत्वोपहारं नृपते ततः स्वार्थे यतामहे ॥ (१।३)

kṛtvopahāraṃ nṛpate tataḥ svārthe yatāmahe ||

2.1२.१

वैशंपायन उवाच । (२।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

2.2२.२

श्रुत्वा तु वचनं तेषां ब्राह्मणानां युधिष्ठिरः । (२।२)

śrutvā tu vacanaṃ teṣāṃ brāhmaṇānāṃ yudhiṣṭhiraḥ |

2.3२.३

गिरीशस्य यथान्यायम् उपहारम् उपाहरत् ॥ (२।३)

girīśasya yathānyāyam upahāram upāharat ||

3.1३.१

आज्येन तर्पयित्वाग्निं विधिवत् संस्कृतेन ह । (३।१)

ājyena tarpayitvāgniṃ vidhivat saṃskṛtena ha |

3.2३.२

मन्त्रसिद्धं चरुं कृत्वा पुरोधाः प्रययौ तदा ॥ (३।२)

mantrasiddhaṃ caruṃ kṛtvā purodhāḥ prayayau tadā ||

4.1४.१

स गृहीत्वा सुमनसो मन्त्रपूता जनाधिप । (४।१)

sa gṛhītvā sumanaso mantrapūtā janādhipa |

4.2४.२

मोदकैः पायसेनाथ मांसैश्चोपाहरद् बलिम् ॥ (४।२)

modakaiḥ pāyasenātha māṃsaiścopāharad balim ||

5.1५.१

सुमनोभिश्च चित्राभिर् लाजैर् उच्चावचैर् अपि । (५।१)

sumanobhiśca citrābhir lājair uccāvacair api |

5.2५.२

सर्वं स्विष्टकृतं कृत्वा विधिवद् वेदपारगः । (५।२)

sarvaṃ sviṣṭakṛtaṃ kṛtvā vidhivad vedapāragaḥ |

5.3५.३

किंकराणां ततः पश्चाच्चकार बलिम् उत्तमम् ॥ (५।३)

kiṃkarāṇāṃ tataḥ paścāccakāra balim uttamam ||

6.1६.१

यक्षेन्द्राय कुबेराय मणिभद्राय चैव ह । (६।१)

yakṣendrāya kuberāya maṇibhadrāya caiva ha |

6.2६.२

तथान्येषां च यक्षाणां भूताधिपतयश्च ये ॥ (६।२)

tathānyeṣāṃ ca yakṣāṇāṃ bhūtādhipatayaśca ye ||

7.1७.१

कृसरेण समांसेन निवापैस्तिलसंयुतैः । (७।१)

kṛsareṇa samāṃsena nivāpaistilasaṃyutaiḥ |

7.2७.२

शुशुभे स्थानम् अत्यर्थं देवदेवस्य पार्थिव ॥ (७।२)

śuśubhe sthānam atyarthaṃ devadevasya pārthiva ||

8.1८.१

कृत्वा तु पूजां रुद्रस्य गणानां चैव सर्वशः । (८।१)

kṛtvā tu pūjāṃ rudrasya gaṇānāṃ caiva sarvaśaḥ |

8.2८.२

ययौ व्यासं पुरस्कृत्य नृपो रत्ननिधिं प्रति ॥ (८।२)

yayau vyāsaṃ puraskṛtya nṛpo ratnanidhiṃ prati ||

9.1९.१

पूजयित्वा धनाध्यक्षं प्रणिपत्याभिवाद्य च । (९।१)

pūjayitvā dhanādhyakṣaṃ praṇipatyābhivādya ca |

9.2९.२

सुमनोभिर् विचित्राभिर् अपूपैः कृसरेण च ॥ (९।२)

sumanobhir vicitrābhir apūpaiḥ kṛsareṇa ca ||

10.1१०.१

शङ्खादींश्च निधीन् सर्वान्निधिपालांश्च सर्वशः । (१०।१)

śaṅkhādīṃśca nidhīn sarvānnidhipālāṃśca sarvaśaḥ |

10.2१०.२

अर्चयित्वा द्विजाग्र्यान् स स्वस्ति वाच्य च वीर्यवान् ॥ (१०।२)

arcayitvā dvijāgryān sa svasti vācya ca vīryavān ||

11.1११.१

तेषां पुण्याहघोषेण तेजसा समवस्थितः । (११।१)

teṣāṃ puṇyāhaghoṣeṇa tejasā samavasthitaḥ |

11.2११.२

प्रीतिमान् स कुरुश्रेष्ठः खानयामास तं निधिम् ॥ (११।२)

prītimān sa kuruśreṣṭhaḥ khānayāmāsa taṃ nidhim ||

12.1१२.१

ततः पात्र्यः सकरकाः साश्मन्तकमनोरमाः । (१२।१)

tataḥ pātryaḥ sakarakāḥ sāśmantakamanoramāḥ |

12.2१२.२

भृङ्गाराणि कटाहानि कलशान् वर्धमानकान् ॥ (१२।२)

bhṛṅgārāṇi kaṭāhāni kalaśān vardhamānakān ||

13.1१३.१

बहूनि च विचित्राणि भाजनानि सहस्रशः । (१३।१)

bahūni ca vicitrāṇi bhājanāni sahasraśaḥ |

13.2१३.२

उद्धारयामास तदा धर्मराजो युधिष्ठिरः ॥ (१३।२)

uddhārayāmāsa tadā dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ ||

14.1१४.१

तेषां लक्षणम् अप्यासीन्महान् करपुटस्तथा । (१४।१)

teṣāṃ lakṣaṇam apyāsīnmahān karapuṭastathā |

14.2१४.२

त्रिलक्षं भाजनं राजंस्तुलार्धम् अभवन्नृप ॥ (१४।२)

trilakṣaṃ bhājanaṃ rājaṃstulārdham abhavannṛpa ||

15.1१५.१

वाहनं पाण्डुपुत्रस्य तत्रासीत् तु विशां पते । (१५।१)

vāhanaṃ pāṇḍuputrasya tatrāsīt tu viśāṃ pate |

15.2१५.२

षष्टिर् उष्ट्रसहस्राणि शतानि द्विगुणा हयाः ॥ (१५।२)

ṣaṣṭir uṣṭrasahasrāṇi śatāni dviguṇā hayāḥ ||

16.1१६.१

वारणाश्च महाराज सहस्रशतसंमिताः । (१६।१)

vāraṇāśca mahārāja sahasraśatasaṃmitāḥ |

16.2१६.२

शकटानि रथाश्चैव तावद् एव करेणवः । (१६।२)

śakaṭāni rathāścaiva tāvad eva kareṇavaḥ |

16.3१६.३

खराणां पुरुषाणां च परिसंख्या न विद्यते ॥ (१६।३)

kharāṇāṃ puruṣāṇāṃ ca parisaṃkhyā na vidyate ||

17.1१७.१

एतद् वित्तं तद् अभवद् यद् उद्दध्रे युधिष्ठिरः । (१७।१)

etad vittaṃ tad abhavad yad uddadhre yudhiṣṭhiraḥ |

17.2१७.२

षोडशाष्टौ चतुर्विंशत् सहस्रं भारलक्षणम् ॥ (१७।२)

ṣoḍaśāṣṭau caturviṃśat sahasraṃ bhāralakṣaṇam ||

18.1१८.१

एतेष्वाधाय तद् द्रव्यं पुनर् अभ्यर्च्य पाण्डवः । (१८।१)

eteṣvādhāya tad dravyaṃ punar abhyarcya pāṇḍavaḥ |

18.2१८.२

महादेवं प्रति ययौ पुरं नागाह्वयं प्रति ॥ (१८।२)

mahādevaṃ prati yayau puraṃ nāgāhvayaṃ prati ||

19.1१९.१

द्वैपायनाभ्यनुज्ञातः पुरस्कृत्य पुरोहितम् । (१९।१)

dvaipāyanābhyanujñātaḥ puraskṛtya purohitam |

19.2१९.२

गोयुते गोयुते चैव न्यवसत् पुरुषर्षभः ॥ (१९।२)

goyute goyute caiva nyavasat puruṣarṣabhaḥ ||

20.1२०.१

सा पुराभिमुखी राजञ् जगाम महती चमूः । (२०।१)

sā purābhimukhī rājañ jagāma mahatī camūḥ |

20.2२०.२

कृच्छ्राद् द्रविणभारार्ता हर्षयन्ती कुरूद्वहान् ॥ (२०।२)

kṛcchrād draviṇabhārārtā harṣayantī kurūdvahān ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 14, 64

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit