MBh, 13, 22
Select a line for its word-by-word analysis.
न बिभेति कथं सा स्त्री शापस्य परमद्युतेः । (१।२)
na bibheti kathaṃ sā strī śāpasya paramadyuteḥ |
कथं निवृत्तो भगवांस्तद् भवान् प्रब्रवीतु मे ॥ (१।३)
kathaṃ nivṛtto bhagavāṃstad bhavān prabravītu me ||
अष्टावक्रो ऽन्वपृच्छत् तां रूपं विकुरुषे कथम् । (२।२)
aṣṭāvakro 'nvapṛcchat tāṃ rūpaṃ vikuruṣe katham |
न चानृतं ते वक्तव्यं ब्रूहि ब्राह्मणकाम्यया ॥ (२।३)
na cānṛtaṃ te vaktavyaṃ brūhi brāhmaṇakāmyayā ||
उत्तरां मां दिशं विद्धि दृष्टं स्त्रीचापलं च ते । (४।१)
uttarāṃ māṃ diśaṃ viddhi dṛṣṭaṃ strīcāpalaṃ ca te |
जिज्ञासेयं प्रयुक्ता मे स्थिरीकर्तुं तवानघ । (५।१)
jijñāseyaṃ prayuktā me sthirīkartuṃ tavānagha |
स्थविराणाम् अपि स्त्रीणां बाधते मैथुनज्वरः ॥ (५।२)
sthavirāṇām api strīṇāṃ bādhate maithunajvaraḥ ||
तुष्टः पितामहस्ते ऽद्य तथा देवाः सवासवाः । (६।१)
tuṣṭaḥ pitāmahaste 'dya tathā devāḥ savāsavāḥ |
स त्वं येन च कार्येण सम्प्राप्तो भगवान् इह ॥ (६।२)
sa tvaṃ yena ca kāryeṇa samprāpto bhagavān iha ||
प्रेषितस्तेन विप्रेण कन्यापित्रा द्विजर्षभ । (७।१)
preṣitastena vipreṇa kanyāpitrā dvijarṣabha |
तवोपदेशं कर्तुं वै तच्च सर्वं कृतं मया ॥ (७।२)
tavopadeśaṃ kartuṃ vai tacca sarvaṃ kṛtaṃ mayā ||
क्षेमी गमिष्यसि गृहाञ् श्रमश्च न भविष्यति । (८।१)
kṣemī gamiṣyasi gṛhāñ śramaśca na bhaviṣyati |
कन्यां प्राप्स्यसि तां विप्र पुत्रिणी च भविष्यति ॥ (८।२)
kanyāṃ prāpsyasi tāṃ vipra putriṇī ca bhaviṣyati ||
काम्यया पृष्टवांस्त्वं मां ततो व्याहृतम् उत्तरम् । (९।१)
kāmyayā pṛṣṭavāṃstvaṃ māṃ tato vyāhṛtam uttaram |
अनतिक्रमणीयैषा कृत्स्नैर् लोकैस्त्रिभिः सदा ॥ (९।२)
anatikramaṇīyaiṣā kṛtsnair lokaistribhiḥ sadā ||
गच्छस्व सुकृतं कृत्वा किं वान्यच्छ्रोतुम् इच्छसि । (१०।१)
gacchasva sukṛtaṃ kṛtvā kiṃ vānyacchrotum icchasi |
यावद् ब्रवीमि विप्रर्षे अष्टावक्र यथातथम् ॥ (१०।२)
yāvad bravīmi viprarṣe aṣṭāvakra yathātatham ||
ऋषिणा प्रसादिता चास्मि तव हेतोर् द्विजर्षभ । (११।१)
ṛṣiṇā prasāditā cāsmi tava hetor dvijarṣabha |
तस्य संमाननार्थं मे त्वयि वाक्यं प्रभाषितम् ॥ (११।२)
tasya saṃmānanārthaṃ me tvayi vākyaṃ prabhāṣitam ||
श्रुत्वा तु वचनं तस्याः स विप्रः प्राञ्जलिः स्थितः । (१२।१)
śrutvā tu vacanaṃ tasyāḥ sa vipraḥ prāñjaliḥ sthitaḥ |
अनुज्ञातस्तया चापि स्वगृहं पुनर् आव्रजत् ॥ (१२।२)
anujñātastayā cāpi svagṛhaṃ punar āvrajat ||
गृहम् आगम्य विश्रान्तः स्वजनं प्रतिपूज्य च । (१३।१)
gṛham āgamya viśrāntaḥ svajanaṃ pratipūjya ca |
अभ्यगच्छत तं विप्रं न्यायतः कुरुनन्दन ॥ (१३।२)
abhyagacchata taṃ vipraṃ nyāyataḥ kurunandana ||
पृष्टश्च तेन विप्रेण दृष्टं त्वेतन्निदर्शनम् । (१४।१)
pṛṣṭaśca tena vipreṇa dṛṣṭaṃ tvetannidarśanam |
प्राह विप्रं तदा विप्रः सुप्रीतेनान्तरात्मना ॥ (१४।२)
prāha vipraṃ tadā vipraḥ suprītenāntarātmanā ||
भवताहम् अनुज्ञातः प्रस्थितो गन्धमादनम् । (१५।१)
bhavatāham anujñātaḥ prasthito gandhamādanam |
तस्य चोत्तरतो देशे दृष्टं तद् दैवतं महत् ॥ (१५।२)
tasya cottarato deśe dṛṣṭaṃ tad daivataṃ mahat ||
तया चाहम् अनुज्ञातो भवांश्चापि प्रकीर्तितः । (१६।१)
tayā cāham anujñāto bhavāṃścāpi prakīrtitaḥ |
श्रावितश्चापि तद् वाक्यं गृहम् अभ्यागतः प्रभो ॥ (१६।२)
śrāvitaścāpi tad vākyaṃ gṛham abhyāgataḥ prabho ||
तम् उवाच ततो विप्रः प्रतिगृह्णीष्व मे सुताम् । (१७।१)
tam uvāca tato vipraḥ pratigṛhṇīṣva me sutām |
नक्षत्रतिथिसंयोगे पात्रं हि परमं भवान् ॥ (१७।२)
nakṣatratithisaṃyoge pātraṃ hi paramaṃ bhavān ||
अष्टावक्रस्तथेत्युक्त्वा प्रतिगृह्य च तां प्रभो । (१८।२)
aṣṭāvakrastathetyuktvā pratigṛhya ca tāṃ prabho |
कन्यां परमधर्मात्मा प्रीतिमांश्चाभवत् तदा ॥ (१८।३)
kanyāṃ paramadharmātmā prītimāṃścābhavat tadā ||
कन्यां तां प्रतिगृह्यैव भार्यां परमशोभनाम् । (१९।१)
kanyāṃ tāṃ pratigṛhyaiva bhāryāṃ paramaśobhanām |
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.