बृहदश्व उवाच । (१।१)

अपक्रान्ते नले राजन् दमयन्ती गतक्लमा । (१।२)

अबुध्यत वरारोहा संत्रस्ता विजने वने ॥ (१।३)

सापश्यमाना भर्तारं दुःखशोकसमन्विता । (२।१)

प्राक्रोशद् उच्चैः संत्रस्ता महाराजेति नैषधम् ॥ (२।२)

हा नाथ हा महाराज हा स्वामिन् किं जहासि माम् । (३।१)

हा हतास्मि विनष्टास्मि भीतास्मि विजने वने ॥ (३।२)

ननु नाम महाराज धर्मज्ञः सत्यवाग् असि । (४।१)

कथम् उक्त्वा तथासत्यं सुप्ताम् उत्सृज्य मां गतः ॥ (४।२)

कथम् उत्सृज्य गन्तासि वश्यां भार्याम् अनुव्रताम् । (५।१)

विशेषतो ऽनपकृते परेणापकृते सति ॥ (५।२)

शक्ष्यसे ता गिरः सत्याः कर्तुं मयि नरेश्वर । (६।१)

यास् त्वया लोकपालानां संनिधौ कथिताः पुरा ॥ (६।२)

पर्याप्तः परिहासो ऽयम् एतावान् पुरुषर्षभ । (७।१)

भीताहम् अस्मि दुर्धर्ष दर्शयात्मानम् ईश्वर ॥ (७।२)

दृश्यसे दृश्यसे राजन्न् एष तिष्ठसि नैषध । (८।१)

आवार्य गुल्मैर् आत्मानं किं मां न प्रतिभाषसे ॥ (८।२)

नृशंसं बत राजेन्द्र यन् माम् एवंगताम् इह । (९।१)

विलपन्तीं समालिङ्ग्य नाश्वासयसि पार्थिव ॥ (९।२)

न शोचाम्यहम् आत्मानं न चान्यद् अपि किंचन । (१०।१)

कथं नु भवितास्येक इति त्वां नृप शोचिमि ॥ (१०।२)

कथं नु राजंस् तृषितः क्षुधितः श्रमकर्शितः । (११।१)

सायाह्ने वृक्षमूलेषु माम् अपश्यन् भविष्यसि ॥ (११।२)

ततः सा तीव्रशोकार्ता प्रदीप्तेव च मन्युना । (१२।१)

इतश् चेतश् च रुदती पर्यधावत दुःखिता ॥ (१२।२)

मुहुर् उत्पतते बाला मुहुः पतति विह्वला । (१३।१)

मुहुर् आलीयते भीता मुहुः क्रोशति रोदिति ॥ (१३।२)

सा तीव्रशोकसंतप्ता मुहुर् निःश्वस्य विह्वला । (१४।१)

उवाच भैमी निष्क्रम्य रोदमाना पतिव्रता ॥ (१४।२)

यस्याभिशापाद् दुःखार्तो दुःखं विन्दति नैषधः । (१५।१)

तस्य भूतस्य तद् दुःखाद् दुःखम् अभ्यधिकं भवेत् ॥ (१५।२)

अपापचेतसं पापो य एवं कृतवान् नलम् । (१६।१)

तस्माद् दुःखतरं प्राप्य जीवत्वसुखजीविकाम् ॥ (१६।२)

एवं तु विलपन्ती सा राज्ञो भार्या महात्मनः । (१७।१)

अन्वेषति स्म भर्तारं वने श्वापदसेविते ॥ (१७।२)

उन्मत्तवद् भीमसुता विलपन्ती ततस् ततः । (१८।१)

हा हा राजन्न् इति मुहुर् इतश् चेतश् च धावति ॥ (१८।२)

तां शुष्यमाणाम् अत्यर्थं कुररीम् इव वाशतीम् । (१९।१)

करुणं बहु शोचन्तीं विलपन्तीं मुहुर् मुहुः ॥ (१९।२)

सहसाभ्यागतां भैमीम् अभ्याशपरिवर्तिनीम् । (२०।१)

जग्राहाजगरो ग्राहो महाकायः क्षुधान्वितः ॥ (२०।२)

सा ग्रस्यमाना ग्राहेण शोकेन च पराजिता । (२१।१)

नात्मानं शोचति तथा यथा शोचति नैषधम् ॥ (२१।२)

हा नाथ माम् इह वने ग्रस्यमानाम् अनाथवत् । (२२।१)

ग्राहेणानेन विपिने किमर्थं नाभिधावसि ॥ (२२।२)

कथं भविष्यसि पुनर् माम् अनुस्मृत्य नैषध । (२३।१)

पापान् मुक्तः पुनर् लब्ध्वा बुद्धिं चेतो धनानि च ॥ (२३।२)

श्रान्तस्य ते क्षुधार्तस्य परिग्लानस्य नैषध । (२४।१)

कः श्रमं राजशार्दूल नाशयिष्यति मानद ॥ (२४।२)

ताम् अकस्मान् मृगव्याधो विचरन् गहने वने । (२५।१)

आक्रन्दतीम् उपश्रुत्य जवेनाभिससार ह ॥ (२५।२)

तां स दृष्ट्वा तथा ग्रस्ताम् उरगेणायतेक्षणाम् । (२६।१)

त्वरमाणो मृगव्याधः समभिक्रम्य वेगितः ॥ (२६।२)

मुखतः पातयामास शस्त्रेण निशितेन ह । (२७।१)

निर्विचेष्टं भुजंगं तं विशस्य मृगजीवनः ॥ (२७।२)

मोक्षयित्वा च तां व्याधः प्रक्षाल्य सलिलेन च । (२८।१)

समाश्वास्य कृताहाराम् अथ पप्रच्छ भारत ॥ (२८।२)

कस्य त्वं मृगशावाक्षि कथं चाभ्यागता वनम् । (२९।१)

कथं चेदं महत् कृच्छ्रं प्राप्तवत्यसि भामिनि ॥ (२९।२)

दमयन्ती तथा तेन पृच्छ्यमाना विशां पते । (३०।१)

सर्वम् एतद् यथावृत्तम् आचचक्षे ऽस्य भारत ॥ (३०।२)

ताम् अर्धवस्त्रसंवीतां पीनश्रोणिपयोधराम् । (३१।१)

सुकुमारानवद्याङ्गीं पूर्णचन्द्रनिभाननाम् ॥ (३१।२)

अरालपक्ष्मनयनां तथा मधुरभाषिणीम् । (३२।१)

लक्षयित्वा मृगव्याधः कामस्य वशम् एयिवान् ॥ (३२।२)

ताम् अथ श्लक्ष्णया वाचा लुब्धको मृदुपूर्वया । (३३।१)

सान्त्वयामास कामार्तस् तद् अबुध्यत भामिनी ॥ (३३।२)

दमयन्ती तु तं दुष्टम् उपलभ्य पतिव्रता । (३४।१)

तीव्ररोषसमाविष्टा प्रजज्वालेव मन्युना ॥ (३४।२)

स तु पापमतिः क्षुद्रः प्रधर्षयितुम् आतुरः । (३५।१)

दुर्धर्षां तर्कयामास दीप्ताम् अग्निशिखाम् इव ॥ (३५।२)

दमयन्ती तु दुःखार्ता पतिराज्यविनाकृता । (३६।१)

अतीतवाक्पथे काले शशापैनं रुषा किल ॥ (३६।२)

यथाहं नैषधाद् अन्यं मनसापि न चिन्तये । (३७।१)

तथायं पततां क्षुद्रः परासुर् मृगजीवनः ॥ (३७।२)

उक्तमात्रे तु वचने तया स मृगजीवनः । (३८।१)

व्यसुः पपात मेदिन्याम् अग्निदग्ध इव द्रुमः ॥ (३८।२)