संजय उवाच । (१।१)

प्रतिज्ञाते तु पार्थेन सिन्धुराजवधे तदा । (१।२)

वासुदेवो महाबाहुर् धनंजयम् अभाषत ॥ (१।३)

भ्रातॄणां मतम् आज्ञाय त्वया वाचा प्रतिश्रुतम् । (२।१)

सैन्धवं श्वो ऽस्मि हन्तेति तत् साहसतमं कृतम् ॥ (२।२)

असंमन्त्र्य मया सार्धम् अतिभारो ऽयम् उद्यतः । (३।१)

कथं नु सर्वलोकस्य नावहास्या भवेमहि ॥ (३।२)

धार्तराष्ट्रस्य शिबिरे मया प्रणिहिताश्चराः । (४।१)

त इमे शीघ्रम् आगम्य प्रवृत्तिं वेदयन्ति नः ॥ (४।२)

त्वया वै सम्प्रतिज्ञाते सिन्धुराजवधे तदा । (५।१)

सिंहनादः सवादित्रः सुमहान् इह तैः श्रुतः ॥ (५।२)

तेन शब्देन वित्रस्ता धार्तराष्ट्राः ससैन्धवाः । (६।१)

नाकस्मात् सिंहनादो ऽयम् इति मत्वा व्यवस्थिताः ॥ (६।२)

सुमहाञ् शब्दसंपातः कौरवाणां महाभुज । (७।१)

आसीन्नागाश्वपत्तीनां रथघोषश्च भैरवः ॥ (७।२)

अभिमन्युवधं श्रुत्वा ध्रुवम् आर्तो धनंजयः । (८।१)

रात्रौ निर्यास्यति क्रोधाद् इति मत्वा व्यवस्थिताः ॥ (८।२)

तैर् यतद्भिर् इयं सत्या श्रुता सत्यवतस्तव । (९।१)

प्रतिज्ञा सिन्धुराजस्य वधे राजीवलोचन ॥ (९।२)

ततो विमनसः सर्वे त्रस्ताः क्षुद्रमृगा इव । (१०।१)

आसन् सुयोधनामात्याः स च राजा जयद्रथः ॥ (१०।२)

अथोत्थाय सहामात्यैर् दीनः शिबिरम् आत्मनः । (११।१)

आयात् सौवीरसिन्धूनाम् ईश्वरो भृशदुःखितः ॥ (११।२)

स मन्त्रकाले संमन्त्र्य सर्वा नैःश्रेयसीः क्रियाः । (१२।१)

सुयोधनम् इदं वाक्यम् अब्रवीद् राजसंसदि ॥ (१२।२)

माम् असौ पुत्रहन्तेति श्वो ऽभियाता धनंजयः । (१३।१)

प्रतिज्ञातो हि सेनाया मध्ये तेन वधो मम ॥ (१३।२)

तां न देवा न गन्धर्वा नासुरोरगराक्षसाः । (१४।१)

उत्सहन्ते ऽन्यथा कर्तुं प्रतिज्ञां सव्यसाचिनः ॥ (१४।२)

ते मां रक्षत संग्रामे मा वो मूर्ध्नि धनंजयः । (१५।१)

पदं कृत्वाप्नुयाल् लक्ष्यं तस्माद् अत्र विधीयताम् ॥ (१५।२)

अथ रक्षा न मे संख्ये क्रियते कुरुनन्दन । (१६।१)

अनुजानीहि मां राजन् गमिष्यामि गृहान् प्रति ॥ (१६।२)

एवम् उक्तस्त्ववाक्शीर्षो विमनाः स सुयोधनः । (१७।१)

श्रुत्वाभिशप्तवन्तं त्वां ध्यानम् एवान्वपद्यत ॥ (१७।२)

तम् आर्तम् अभिसम्प्रेक्ष्य राजा किल स सैन्धवः । (१८।१)

मृदु चात्महितं चैव सापेक्षम् इदम् उक्तवान् ॥ (१८।२)

नाहं पश्यामि भवतां तथावीर्यं धनुर्धरम् । (१९।१)

यो ऽर्जुनस्यास्त्रम् अस्त्रेण प्रतिहन्यान्महाहवे ॥ (१९।२)

वासुदेवसहायस्य गाण्डीवं धुन्वतो धनुः । (२०।१)

को ऽर्जुनस्याग्रतस्तिष्ठेत् साक्षाद् अपि शतक्रतुः ॥ (२०।२)

महेश्वरो ऽपि पार्थेन श्रूयते योधितः पुरा । (२१।१)

पदातिना महातेजा गिरौ हिमवति प्रभुः ॥ (२१।२)

दानवानां सहस्राणि हिरण्यपुरवासिनाम् । (२२।१)

जघान् एकरथेनैव देवराजप्रचोदितः ॥ (२२।२)

समायुक्तो हि कौन्तेयो वासुदेवेन धीमता । (२३।१)

सामरान् अपि लोकांस्त्रीन्निहन्याद् इति मे मतिः ॥ (२३।२)

सो ऽहम् इच्छाम्यनुज्ञातुं रक्षितुं वा महात्मना । (२४।१)

द्रोणेन सहपुत्रेण वीरेण यदि मन्यसे ॥ (२४।२)

स राज्ञा स्वयम् आचार्यो भृशम् आक्रन्दितो ऽर्जुन । (२५।१)

संविधानं च विहितं रथाश्च किल सज्जिताः ॥ (२५।२)

कर्णो भूरिश्रवा द्रौणिर् वृषसेनश्च दुर्जयः । (२६।१)

कृपश्च मद्रराजश्च षड् एते ऽस्य पुरोगमाः ॥ (२६।२)

शकटः पद्मपश्चार्धो व्यूहो द्रोणेन कल्पितः । (२७।१)

पद्मकर्णिकमध्यस्थः सूचीपाशे जयद्रथः । (२७।२)

स्थास्यते रक्षितो वीरैः सिन्धुराड् युद्धदुर्मदैः ॥ (२७।३)

धनुष्यस्त्रे च वीर्ये च प्राणे चैव तथोरसि । (२८।१)

अविषह्यतमा ह्येते निश्चिताः पार्थ षड् रथाः । (२८।२)

एतान् अजित्वा सगणान्नैव प्राप्यो जयद्रथः ॥ (२८।३)

तेषाम् एकैकशो वीर्यं षण्णां त्वम् अनुचिन्तय । (२९।१)

सहिता हि नरव्याघ्रा न शक्या जेतुम् अञ्जसा ॥ (२९।२)

भूयश्च चिन्तयिष्यामि नीतिम् आत्महिताय वै । (३०।१)

मन्त्रज्ञैः सचिवैः सार्धं सुहृद्भिः कार्यसिद्धये ॥ (३०।२)

अर्जुन उवाच । (३१।१)

षड् रथान् धार्तराष्ट्रस्य मन्यसे यान् बलाधिकान् । (३१।२)

तेषां वीर्यं ममार्धेन न तुल्यम् इति लक्षये ॥ (३१।३)

अस्त्रम् अस्त्रेण सर्वेषाम् एतेषां मधुसूदन । (३२।१)

मया द्रक्ष्यसि निर्भिन्नं जयद्रथवधैषिणा ॥ (३२।२)

द्रोणस्य मिषतः सो ऽहं सगणस्य विलप्यतः । (३३।१)

मूर्धानं सिन्धुराजस्य पातयिष्यामि भूतले ॥ (३३।२)

यदि साध्याश्च रुद्राश्च वसवश्च सहाश्विनः । (३४।१)

मरुतश्च सहेन्द्रेण विश्वेदेवास्तथासुराः ॥ (३४।२)

पितरः सहगन्धर्वाः सुपर्णाः सागराद्रयः । (३५।१)

द्यौर् वियत् पृथिवी चेयं दिशश्च सदिगीश्वराः ॥ (३५।२)

ग्राम्यारण्यानि भूतानि स्थावराणि चराणि च । (३६।१)

त्रातारः सिन्धुराजस्य भवन्ति मधुसूदन ॥ (३६।२)

तथापि बाणैर् निहतं श्वो द्रष्टासि रणे मया । (३७।१)

सत्येन ते शपे कृष्ण तथैवायुधम् आलभे ॥ (३७।२)

यश्च गोप्ता महेष्वासस्तस्य पापस्य दुर्मतेः । (३८।१)

तम् एव प्रथमं द्रोणम् अभियास्यामि केशव ॥ (३८।२)

तस्मिन् द्यूतम् इदं बद्धं मन्यते स्म सुयोधनः । (३९।१)

तस्मात् तस्यैव सेनाग्रं भित्त्वा यास्यामि सैन्धवम् ॥ (३९।२)

द्रष्टासि श्वो महेष्वासान् नाराचैस् तिग्मतेजनैः । (४०।१)

शृङ्गाणीव गिरेर् वज्रैर् दार्यमाणान्मया युधि ॥ (४०।२)

नरनागाश्वदेहेभ्यो विस्रविष्यति शोणितम् । (४१।१)

पतद्भ्यः पतितेभ्यश्च विभिन्नेभ्यः शितैः शरैः ॥ (४१।२)

गाण्डीवप्रेषिता बाणा मनोऽनिलसमा जवे । (४२।१)

नृनागाश्वान् विदेहासून् कर्तारश्च सहस्रशः ॥ (४२।२)

यमात् कुबेराद् वरुणाद् रुद्राद् इन्द्राच्च यन्मया । (४३।१)

उपात्तम् अस्त्रं घोरं वै तद् द्रष्टारो नरा युधि ॥ (४३।२)

ब्राह्मेणास्त्रेण चास्त्राणि हन्यमानानि संयुगे । (४४।१)

मया द्रष्टासि सर्वेषां सैन्धवस्याभिरक्षिणाम् ॥ (४४।२)

शरवेगसमुत्कृत्तै राज्ञां केशव मूर्धभिः । (४५।१)

आस्तीर्यमाणां पृथिवीं द्रष्टासि श्वो मया युधि ॥ (४५।२)

क्रव्यादांस्तर्पयिष्यामि द्रावयिष्यामि शात्रवान् । (४६।१)

सुहृदो नन्दयिष्यामि पातयिष्यामि सैन्धवम् ॥ (४६।२)

बह्वागस्कृत् कुसंबन्धी पापदेशसमुद्भवः । (४७।१)

मया सैन्धवको राजा हतः स्वाञ् शोचयिष्यति ॥ (४७।२)

सर्वक्षीरान्नभोक्तारः पापाचारा रणाजिरे । (४८।१)

मया सराजका बाणैर् नुन्ना नङ्क्ष्यन्ति सैन्धवाः ॥ (४८।२)

तथा प्रभाते कर्तास्मि यथा कृष्ण सुयोधनः । (४९।१)

नान्यं धनुर्धरं लोके मंस्यते मत्समं युधि ॥ (४९।२)

गाण्डीवं च धनुर् दिव्यं योद्धा चाहं नरर्षभ । (५०।१)

त्वं च यन्ता हृषीकेश किं नु स्याद् अजितं मया ॥ (५०।२)

यथा हि लक्ष्म चन्द्रे वै समुद्रे च यथा जलम् । (५१।१)

एवम् एतां प्रतिज्ञां मे सत्यां विद्धि जनार्दन ॥ (५१।२)

मावमंस्था ममास्त्राणि मावमंस्था धनुर् दृढम् । (५२।१)

मावमंस्था बलं बाह्वोर् मावमंस्था धनंजयम् ॥ (५२।२)

यथा हि यात्वा संग्रामे न जीये विजयामि च । (५३।१)

तेन सत्येन संग्रामे हतं विद्धि जयद्रथम् ॥ (५३।२)

ध्रुवं वै ब्राह्मणे सत्यं ध्रुवा साधुषु संनतिः । (५४।१)

श्रीर् ध्रुवा चापि दक्षेषु ध्रुवो नारायणे जयः ॥ (५४।२)

संजय उवाच । (५५।१)

एवम् उक्त्वा हृषीकेशं स्वयम् आत्मानम् आत्मना । (५५।२)

संदिदेशार्जुनो नर्दन् वासविः केशवं प्रभुम् ॥ (५५।३)

यथा प्रभातां रजनीं कल्पितः स्याद् रथो मम । (५६।१)

तथा कार्यं त्वया कृष्ण कार्यं हि महद् उद्यतम् ॥ (५६।२)