युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

ये च धर्मम् असूयन्ति ये चैनं पर्युपासते । (१।२)

ब्रवीतु भगवान् एतत् क्व ते गच्छन्ति तादृशाः ॥ (१।३)

भीष्म उवाच । (२।१)

रजसा तमसा चैव समवस्तीर्णचेतसः । (२।२)

नरकं प्रतिपद्यन्ते धर्मविद्वेषिणो नराः ॥ (२।३)

ये तु धर्मं महाराज सततं पर्युपासते । (३।१)

सत्यार्जवपराः सन्तस्ते वै स्वर्गभुजो नराः ॥ (३।२)

धर्म एव रतिस्तेषाम् आचार्योपासनाद् भवेत् । (४।१)

देवलोकं प्रपद्यन्ते ये धर्मं पर्युपासते ॥ (४।२)

मनुष्या यदि वा देवाः शरीरम् उपताप्य वै । (५।१)

धर्मिणः सुखम् एधन्ते लोभद्वेषविवर्जिताः ॥ (५।२)

प्रथमं ब्रह्मणः पुत्रं धर्मम् आहुर् मनीषिणः । (६।१)

धर्मिणः पर्युपासन्ते फलं पक्वम् इवाशयः ॥ (६।२)

युधिष्ठिर उवाच । (७।१)

असतां कीदृशं रूपं साधवः किं च कुर्वते । (७।२)

ब्रवीतु मे भवान् एतत् सन्तो ऽसन्तश्च कीदृशाः ॥ (७।३)

भीष्म उवाच । (८।१)

दुराचाराश्च दुर्धर्षा दुर्मुखाश्चाप्यसाधवः । (८।२)

साधवः शीलसम्पन्नाः शिष्टाचारस्य लक्षणम् ॥ (८।३)

राजमार्गे गवां मध्ये गोष्ठमध्ये च धर्मिणः । (९।१)

नोपसेवन्ति राजेन्द्र सर्गं मूत्रपुरीषयोः ॥ (९।२)

पञ्चानाम् अशनं दत्त्वा शेषम् अश्नन्ति साधवः । (१०।१)

न जल्पन्ति च भुञ्जाना न निद्रान्त्यार्द्रपाणयः ॥ (१०।२)

चित्रभानुम् अनड्वाहं देवं गोष्ठं चतुष्पथम् । (११।१)

ब्राह्मणं धार्मिकं चैत्यं ते कुर्वन्ति प्रदक्षिणम् ॥ (११।२)

वृद्धानां भारतप्तानां स्त्रीणां बालातुरस्य च । (१२।१)

ब्राह्मणानां गवां राज्ञां पन्थानं ददते च ते ॥ (१२।२)

अतिथीनां च सर्वेषां प्रेष्याणां स्वजनस्य च । (१३।१)

तथा शरणकामानां गोप्ता स्यात् स्वागतप्रदः ॥ (१३।२)

सायं प्रातर् मनुष्याणाम् अशनं देवनिर्मितम् । (१४।१)

नान्तरा भोजनं दृष्टम् उपवासविधिर् हि सः ॥ (१४।२)

होमकाले यथा वह्निः कालम् एव प्रतीक्षते । (१५।१)

ऋतुकाले तथा नारी ऋतुम् एव प्रतीक्षते । (१५।२)

न चान्यां गच्छते यस्तु ब्रह्मचर्यं हि तत् स्मृतम् ॥ (१५।३)

अमृतं ब्राह्मणा गाव इत्येतत् त्रयम् एकतः । (१६।१)

तस्माद् गोब्राह्मणं नित्यम् अर्चयेत यथाविधि ॥ (१६।२)

यजुषा संस्कृतं मांसम् उपभुञ्जन्न दुष्यति । (१७।१)

पृष्ठमांसं वृथामांसं पुत्रमांसं च तत् समम् ॥ (१७।२)

स्वदेशे परदेशे वाप्यतिथिं नोपवासयेत् । (१८।१)

कर्म वै सफलं कृत्वा गुरूणां प्रतिपादयेत् ॥ (१८।२)

गुरुभ्य आसनं देयम् अभिवाद्याभिपूज्य च । (१९।१)

गुरून् अभ्यर्च्य वर्धन्ते आयुषा यशसा श्रिया ॥ (१९।२)

वृद्धान्नातिवदेज्जातु न च संप्रेषयेद् अपि । (२०।१)

नासीनः स्यात् स्थितेष्वेवम् आयुर् अस्य न रिष्यते ॥ (२०।२)

न नग्नाम् ईक्षते नारीं न विद्वान् पुरुषान् अपि । (२१।१)

मैथुनं सततं गुप्तम् आहारं च समाचरेत् ॥ (२१।२)

तीर्थानां गुरवस्तीर्थं शुचीनां हृदयं शुचि । (२२।१)

दर्शनानां परं ज्ञानं संतोषः परमं सुखम् ॥ (२२।२)

सायं प्रातश्च वृद्धानां शृणुयात् पुष्कला गिरः । (२३।१)

श्रुतम् आप्नोति हि नरः सततं वृद्धसेवया ॥ (२३।२)

स्वाध्याये भोजने चैव दक्षिणं पाणिम् उद्धरेत् । (२४।१)

यच्छेद् वाङ्मनसी नित्यम् इन्द्रियाणां च विभ्रमम् ॥ (२४।२)

संस्कृतं पायसं नित्यं यवागूं कृसरं हविः । (२५।१)

अष्टकाः पितृदैवत्या वृद्धानाम् अभिपूजनम् ॥ (२५।२)

श्मश्रुकर्मणि मङ्गल्यं क्षुतानाम् अभिनन्दनम् । (२६।१)

व्याधितानां च सर्वेषाम् आयुषः प्रतिनन्दनम् ॥ (२६।२)

न जातु त्वम् इति ब्रूयाद् आपन्नो ऽपि महत्तरम् । (२७।१)

त्वंकारो वा वधो वेति विद्वत्सु न विशिष्यते । (२७।२)

अवराणां समानानां शिष्याणां च समाचरेत् ॥ (२७।३)

पापम् आचक्षते नित्यं हृदयं पापकर्मिणाम् । (२८।१)

ज्ञानपूर्वं विनश्यन्ति गूहमाना महाजने ॥ (२८।२)

ज्ञानपूर्वं कृतं कर्म छादयन्ते ह्यसाधवः । (२९।१)

न मां मनुष्याः पश्यन्ति न मां पश्यन्ति देवताः । (२९।२)

पापेनाभिहतः पापः पापम् एवाभिजायते ॥ (२९।३)

यथा वार्धुषिको वृद्धिं देहभेदे प्रतीक्षते । (३०।१)

धर्मेणापिहितं पापं धर्मम् एवाभिवर्धयेत् ॥ (३०।२)

यथा लवणम् अम्भोभिर् आप्लुतं प्रविलीयते । (३१।१)

प्रायश्चित्तहतं पापं तथा सद्यः प्रणश्यति ॥ (३१।२)

तस्मात् पापं न गूहेत गूहमानं विवर्धते । (३२।१)

कृत्वा तु साधुष्वाख्येयं ते तत् प्रशमयन्त्युत ॥ (३२।२)

आशया संचितं द्रव्यं यत् काले नोपभुज्यते । (३३।१)

अन्ये चैतत् प्रपद्यन्ते वियोगे तस्य देहिनः ॥ (३३।२)

मानसं सर्वभूतानां धर्मम् आहुर् मनीषिणः । (३४।१)

तस्मात् सर्वाणि भूतानि धर्मम् एव समासते ॥ (३४।२)

एक एव चरेद् धर्मं न धर्मध्वजिको भवेत् । (३५।१)

धर्मवाणिजका ह्येते ये धर्मम् उपभुञ्जते ॥ (३५।२)

अर्चेद् देवान् अदम्भेन सेवेतामायया गुरून् । (३६।१)

निधिं निदध्यात् पारत्र्यं यात्रार्थं दानशब्दितम् ॥ (३६।२)