महाभारतMahābhārata

MBh, 7, 18

996 of 1995 · 79 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

संजय उवाच । (१।१)

saṃjaya uvāca

1.2१.२

दृष्ट्वा तु संनिवृत्तांस्तान् संशप्तकगणान् पुनः । (१।२)

dṛṣṭvā tu saṃnivṛttāṃstān saṃśaptakagaṇān punaḥ |

1.3१.३

वासुदेवं महात्मानम् अर्जुनः समभाषत ॥ (१।३)

vāsudevaṃ mahātmānam arjunaḥ samabhāṣata ||

2.1२.१

चोदयाश्वान् हृषीकेश संशप्तकगणान् प्रति । (२।१)

codayāśvān hṛṣīkeśa saṃśaptakagaṇān prati |

2.2२.२

नैते हास्यन्ति संग्रामं जीवन्त इति मे मतिः ॥ (२।२)

naite hāsyanti saṃgrāmaṃ jīvanta iti me matiḥ ||

3.1३.१

पश्य मे ऽस्त्रबलं घोरं बाह्वोर् इष्वसनस्य च । (३।१)

paśya me 'strabalaṃ ghoraṃ bāhvor iṣvasanasya ca |

3.2३.२

अद्यैतान् पातयिष्यामि क्रुद्धो रुद्रः पशून् इव ॥ (३।२)

adyaitān pātayiṣyāmi kruddho rudraḥ paśūn iva ||

4.1४.१

ततः कृष्णः स्मितं कृत्वा परिणन्द्य शिवेन तम् । (४।१)

tataḥ kṛṣṇaḥ smitaṃ kṛtvā pariṇandya śivena tam |

4.2४.२

प्रावेशयत दुर्धर्षो यत्र यत्रैच्छद् अर्जुनः ॥ (४।२)

prāveśayata durdharṣo yatra yatraicchad arjunaḥ ||

5.1५.१

बभ्राजे स रथो ऽत्यर्थम् उह्यमानो रणे तदा । (५।१)

babhrāje sa ratho 'tyartham uhyamāno raṇe tadā |

5.2५.२

उह्यमानम् इवाकाशे विमानं पाण्डुरैर् हयैः ॥ (५।२)

uhyamānam ivākāśe vimānaṃ pāṇḍurair hayaiḥ ||

6.1६.१

मण्डलानि ततश्चक्रे गतप्रत्यागतानि च । (६।१)

maṇḍalāni tataścakre gatapratyāgatāni ca |

6.2६.२

यथा शक्ररथो राजन् युद्धे देवासुरे पुरा ॥ (६।२)

yathā śakraratho rājan yuddhe devāsure purā ||

7.1७.१

अथ नारायणाः क्रुद्धा विविधायुधपाणयः । (७।१)

atha nārāyaṇāḥ kruddhā vividhāyudhapāṇayaḥ |

7.2७.२

छादयन्तः शरव्रातैः परिवव्रुर् धनंजयम् ॥ (७।२)

chādayantaḥ śaravrātaiḥ parivavrur dhanaṃjayam ||

8.1८.१

अदृश्यं च मुहूर्तेन चक्रुस्ते भरतर्षभ । (८।१)

adṛśyaṃ ca muhūrtena cakruste bharatarṣabha |

8.2८.२

कृष्णेन सहितं युद्धे कुन्तीपुत्रं धनंजयम् ॥ (८।२)

kṛṣṇena sahitaṃ yuddhe kuntīputraṃ dhanaṃjayam ||

9.1९.१

क्रुद्धस्तु फल्गुनः संख्ये द्विगुणीकृतविक्रमः । (९।१)

kruddhastu phalgunaḥ saṃkhye dviguṇīkṛtavikramaḥ |

9.2९.२

गाण्डीवम् उपसंमृज्य तूर्णं जग्राह संयुगे ॥ (९।२)

gāṇḍīvam upasaṃmṛjya tūrṇaṃ jagrāha saṃyuge ||

10.1१०.१

बद्ध्वा च भृकुटीं वक्त्रे क्रोधस्य प्रतिलक्षणम् । (१०।१)

baddhvā ca bhṛkuṭīṃ vaktre krodhasya pratilakṣaṇam |

10.2१०.२

देवदत्तं महाशङ्खं पूरयामास पाण्डवः ॥ (१०।२)

devadattaṃ mahāśaṅkhaṃ pūrayāmāsa pāṇḍavaḥ ||

11.1११.१

अथास्त्रम् अरिसंघघ्नं त्वाष्ट्रम् अभ्यस्यद् अर्जुनः । (११।१)

athāstram arisaṃghaghnaṃ tvāṣṭram abhyasyad arjunaḥ |

11.2११.२

ततो रूपसहस्राणि प्रादुरासन् पृथक् पृथक् ॥ (११।२)

tato rūpasahasrāṇi prādurāsan pṛthak pṛthak ||

12.1१२.१

आत्मनः प्रतिरूपैस्तैर् नानारूपैर् विमोहिताः । (१२।१)

ātmanaḥ pratirūpaistair nānārūpair vimohitāḥ |

12.2१२.२

अन्योन्यम् अर्जुनं मत्वा स्वम् आत्मानं च जघ्निरे ॥ (१२।२)

anyonyam arjunaṃ matvā svam ātmānaṃ ca jaghnire ||

13.1१३.१

अयम् अर्जुनो ऽयं गोविन्द इमौ यादवपाण्डवौ । (१३।१)

ayam arjuno 'yaṃ govinda imau yādavapāṇḍavau |

13.2१३.२

इति ब्रुवाणाः संमूढा जघ्नुर् अन्योन्यम् आहवे ॥ (१३।२)

iti bruvāṇāḥ saṃmūḍhā jaghnur anyonyam āhave ||

14.1१४.१

मोहिताः परमास्त्रेण क्षयं जग्मुः परस्परम् । (१४।१)

mohitāḥ paramāstreṇa kṣayaṃ jagmuḥ parasparam |

14.2१४.२

अशोभन्त रणे योधाः पुष्पिता इव किंशुकाः ॥ (१४।२)

aśobhanta raṇe yodhāḥ puṣpitā iva kiṃśukāḥ ||

15.1१५.१

ततः शरसहस्राणि तैर् विमुक्तानि भस्मसात् । (१५।१)

tataḥ śarasahasrāṇi tair vimuktāni bhasmasāt |

15.2१५.२

कृत्वा तद् अस्त्रं तान् वीरान् अनयद् यमसादनम् ॥ (१५।२)

kṛtvā tad astraṃ tān vīrān anayad yamasādanam ||

16.1१६.१

अथ प्रहस्य बीभत्सुर् ललित्थान्मालवान् अपि । (१६।१)

atha prahasya bībhatsur lalitthānmālavān api |

16.2१६.२

माचेल्लकांस्त्रिगर्तांश्च यौधेयांश्चार्दयच्छरैः ॥ (१६।२)

mācellakāṃstrigartāṃśca yaudheyāṃścārdayaccharaiḥ ||

17.1१७.१

ते वध्यमाना वीरेण क्षत्रियाः कालचोदिताः । (१७।१)

te vadhyamānā vīreṇa kṣatriyāḥ kālacoditāḥ |

17.2१७.२

व्यसृजञ् शरवर्षाणि पार्थे नानाविधानि च ॥ (१७।२)

vyasṛjañ śaravarṣāṇi pārthe nānāvidhāni ca ||

18.1१८.१

ततो नैवार्जुनस्तत्र न रथो न च केशवः । (१८।१)

tato naivārjunastatra na ratho na ca keśavaḥ |

18.2१८.२

प्रत्यदृश्यत घोरेण शरवर्षेण संवृतः ॥ (१८।२)

pratyadṛśyata ghoreṇa śaravarṣeṇa saṃvṛtaḥ ||

19.1१९.१

ततस्ते लब्धलक्ष्यत्वाद् अन्योन्यम् अभिचुक्रुशुः । (१९।१)

tataste labdhalakṣyatvād anyonyam abhicukruśuḥ |

19.2१९.२

हतौ कृष्णाविति प्रीता वासांस्यादुधुवुस्तदा ॥ (१९।२)

hatau kṛṣṇāviti prītā vāsāṃsyādudhuvustadā ||

20.1२०.१

भेरीमृदङ्गशङ्खांश्च दध्मुर् वीराः सहस्रशः । (२०।१)

bherīmṛdaṅgaśaṅkhāṃśca dadhmur vīrāḥ sahasraśaḥ |

20.2२०.२

सिंहनादरवांश्चोग्रांश्चक्रिरे तत्र मारिष ॥ (२०।२)

siṃhanādaravāṃścogrāṃścakrire tatra māriṣa ||

21.1२१.१

ततः प्रसिष्विदे कृष्णः खिन्नश्चार्जुनम् अब्रवीत् । (२१।१)

tataḥ prasiṣvide kṛṣṇaḥ khinnaścārjunam abravīt |

21.2२१.२

क्वासि पार्थ न पश्ये त्वां कच्चिज्जीवसि शत्रुहन् ॥ (२१।२)

kvāsi pārtha na paśye tvāṃ kaccijjīvasi śatruhan ||

22.1२२.१

तस्य तं मानुषं भावं भावज्ञो ऽऽज्ञाय पाण्डवः । (२२।१)

tasya taṃ mānuṣaṃ bhāvaṃ bhāvajño ''jñāya pāṇḍavaḥ |

22.2२२.२

वायव्यास्त्रेण तैर् अस्तां शरवृष्टिम् अपाहरत् ॥ (२२।२)

vāyavyāstreṇa tair astāṃ śaravṛṣṭim apāharat ||

23.1२३.१

ततः संशप्तकव्रातान् साश्वद्विपरथायुधान् । (२३।१)

tataḥ saṃśaptakavrātān sāśvadviparathāyudhān |

23.2२३.२

उवाह भगवान् वायुः शुष्कपर्णचयान् इव ॥ (२३।२)

uvāha bhagavān vāyuḥ śuṣkaparṇacayān iva ||

24.1२४.१

उह्यमानास्तु ते राजन् बह्वशोभन्त वायुना । (२४।१)

uhyamānāstu te rājan bahvaśobhanta vāyunā |

24.2२४.२

प्रडीनाः पक्षिणः काले वृक्षेभ्य इव मारिष ॥ (२४।२)

praḍīnāḥ pakṣiṇaḥ kāle vṛkṣebhya iva māriṣa ||

25.1२५.१

तांस्तथा व्याकुलीकृत्य त्वरमाणो धनंजयः । (२५।१)

tāṃstathā vyākulīkṛtya tvaramāṇo dhanaṃjayaḥ |

25.2२५.२

जघान निशितैर् बाणैः सहस्राणि शतानि च ॥ (२५।२)

jaghāna niśitair bāṇaiḥ sahasrāṇi śatāni ca ||

26.1२६.१

शिरांसि भल्लैर् अहरद् बाहून् अपि च सायुधान् । (२६।१)

śirāṃsi bhallair aharad bāhūn api ca sāyudhān |

26.2२६.२

हस्तिहस्तोपमांश्चोरूञ् शरैर् उर्व्याम् अपातयत् ॥ (२६।२)

hastihastopamāṃścorūñ śarair urvyām apātayat ||

27.1२७.१

पृष्ठच्छिन्नान् विचरणान् विमस्तिष्केक्षणाङ्गुलीन् । (२७।१)

pṛṣṭhacchinnān vicaraṇān vimastiṣkekṣaṇāṅgulīn |

27.2२७.२

नानाङ्गावयवैर् हीनांश्चकारारीन् धनंजयः ॥ (२७।२)

nānāṅgāvayavair hīnāṃścakārārīn dhanaṃjayaḥ ||

28.1२८.१

गन्धर्वनगराकारान् विधिवत् कल्पितान् रथान् । (२८।१)

gandharvanagarākārān vidhivat kalpitān rathān |

28.2२८.२

शरैर् विशकलीकुर्वंश्चक्रे व्यश्वरथद्विपान् ॥ (२८।२)

śarair viśakalīkurvaṃścakre vyaśvarathadvipān ||

29.1२९.१

मुण्डतालवनानीव तत्र तत्र चकाशिरे । (२९।१)

muṇḍatālavanānīva tatra tatra cakāśire |

29.2२९.२

छिन्नध्वजरथव्राताः केचित् केचित् क्वचित् क्वचित् ॥ (२९।२)

chinnadhvajarathavrātāḥ kecit kecit kvacit kvacit ||

30.1३०.१

सोत्तरायुधिनो नागाः सपताकाङ्कुशायुधाः । (३०।१)

sottarāyudhino nāgāḥ sapatākāṅkuśāyudhāḥ |

30.2३०.२

पेतुः शक्राशनिहता द्रुमवन्त इवाचलाः ॥ (३०।२)

petuḥ śakrāśanihatā drumavanta ivācalāḥ ||

31.1३१.१

चामरापीडकवचाः स्रस्तान्त्रनयनासवः । (३१।१)

cāmarāpīḍakavacāḥ srastāntranayanāsavaḥ |

31.2३१.२

सारोहास्तुरगाः पेतुः पार्थबाणहताः क्षितौ ॥ (३१।२)

sārohāsturagāḥ petuḥ pārthabāṇahatāḥ kṣitau ||

32.1३२.१

विप्रविद्धासिनखराश् छिन्नवर्मर्ष्टिशक्तयः । (३२।१)

vipraviddhāsinakharāś chinnavarmarṣṭiśaktayaḥ |

32.2३२.२

पत्तयश्छिन्नवर्माणः कृपणं शेरते हताः ॥ (३२।२)

pattayaśchinnavarmāṇaḥ kṛpaṇaṃ śerate hatāḥ ||

33.1३३.१

तैर् हतैर् हन्यमानैश्च पतद्भिः पतितैर् अपि । (३३।१)

tair hatair hanyamānaiśca patadbhiḥ patitair api |

33.2३३.२

भ्रमद्भिर् निष्टनद्भिश्च घोरम् आयोधनं बभौ ॥ (३३।२)

bhramadbhir niṣṭanadbhiśca ghoram āyodhanaṃ babhau ||

34.1३४.१

रजश्च महद् उद्भूतं शान्तं रुधिरवृष्टिभिः । (३४।१)

rajaśca mahad udbhūtaṃ śāntaṃ rudhiravṛṣṭibhiḥ |

34.2३४.२

मही चाप्यभवद् दुर्गा कबन्धशतसंकुला ॥ (३४।२)

mahī cāpyabhavad durgā kabandhaśatasaṃkulā ||

35.1३५.१

तद् बभौ रौद्रबीभत्सं बीभत्सोर् यानम् आहवे । (३५।१)

tad babhau raudrabībhatsaṃ bībhatsor yānam āhave |

35.2३५.२

आक्रीड इव रुद्रस्य घ्नतः कालात्यये पशून् ॥ (३५।२)

ākrīḍa iva rudrasya ghnataḥ kālātyaye paśūn ||

36.1३६.१

ते वध्यमानाः पार्थेन व्याकुलाश्वरथद्विपाः । (३६।१)

te vadhyamānāḥ pārthena vyākulāśvarathadvipāḥ |

36.2३६.२

तम् एवाभिमुखाः क्षीणाः शक्रस्यातिथितां गताः ॥ (३६।२)

tam evābhimukhāḥ kṣīṇāḥ śakrasyātithitāṃ gatāḥ ||

37.1३७.१

सा भूमिर् भरतश्रेष्ठ निहतैस्तैर् महारथैः । (३७।१)

sā bhūmir bharataśreṣṭha nihataistair mahārathaiḥ |

37.2३७.२

आस्तीर्णा संबभौ सर्वा प्रेतीभूतैः समन्ततः ॥ (३७।२)

āstīrṇā saṃbabhau sarvā pretībhūtaiḥ samantataḥ ||

38.1३८.१

एतस्मिन्न् अन्तरे चैव प्रमत्ते सव्यसाचिनि । (३८।१)

etasminn antare caiva pramatte savyasācini |

38.2३८.२

व्यूढानीकस्ततो द्रोणो युधिष्ठिरम् उपाद्रवत् ॥ (३८।२)

vyūḍhānīkastato droṇo yudhiṣṭhiram upādravat ||

39.1३९.१

तं प्रत्यगृह्णंस्त्वरिता व्यूढानीकाः प्रहारिणः । (३९।१)

taṃ pratyagṛhṇaṃstvaritā vyūḍhānīkāḥ prahāriṇaḥ |

39.2३९.२

युधिष्ठिरं परीप्सन्तस्तदासीत् तुमुलं महत् ॥ (३९।२)

yudhiṣṭhiraṃ parīpsantastadāsīt tumulaṃ mahat ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 7, 18

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit