महाभारतMahābhārata

MBh, 7, 149

1127 of 1995 · 80 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

संजय उवाच । (१।१)

saṃjaya uvāca

1.2१.२

दृष्ट्वा घटोत्कचं राजन् सूतपुत्ररथं प्रति । (१।२)

dṛṣṭvā ghaṭotkacaṃ rājan sūtaputrarathaṃ prati |

1.3१.३

प्रयान्तं त्वरया युक्तं जिघांसुं कर्णम् आहवे ॥ (१।३)

prayāntaṃ tvarayā yuktaṃ jighāṃsuṃ karṇam āhave ||

2.1२.१

अब्रवीत् तव पुत्रस्तु दुःशासनम् इदं वचः । (२।१)

abravīt tava putrastu duḥśāsanam idaṃ vacaḥ |

2.2२.२

एतद् रक्षो रणे तूर्णं दृष्ट्वा कर्णस्य विक्रमम् ॥ (२।२)

etad rakṣo raṇe tūrṇaṃ dṛṣṭvā karṇasya vikramam ||

3.1३.१

अभियाति द्रुतं कर्णं तद् वारय महारथम् । (३।१)

abhiyāti drutaṃ karṇaṃ tad vāraya mahāratham |

3.2३.२

वृतः सैन्येन महता याहि यत्र महाबलः ॥ (३।२)

vṛtaḥ sainyena mahatā yāhi yatra mahābalaḥ ||

4.1४.१

कर्णो वैकर्तनो युद्धे राक्षसेन युयुत्सति । (४।१)

karṇo vaikartano yuddhe rākṣasena yuyutsati |

4.2४.२

रक्ष कर्णं रणे यत्तो वृतः सैन्येन मानद ॥ (४।२)

rakṣa karṇaṃ raṇe yatto vṛtaḥ sainyena mānada ||

5.1५.१

एतस्मिन् अन्तरे राजञ् जटासुरसुतो बली । (५।१)

etasmin antare rājañ jaṭāsurasuto balī |

5.2५.२

दुर्योधनम् उपागम्य प्राह प्रहरतां वरः ॥ (५।२)

duryodhanam upāgamya prāha praharatāṃ varaḥ ||

6.1६.१

दुर्योधन तवामित्रान् प्रख्यातान् युद्धदुर्मदान् । (६।१)

duryodhana tavāmitrān prakhyātān yuddhadurmadān |

6.2६.२

पाण्डवान् हन्तुम् इच्छामि त्वयाज्ञप्तः सहानुगान् ॥ (६।२)

pāṇḍavān hantum icchāmi tvayājñaptaḥ sahānugān ||

7.1७.१

जटासुरो मम पिता रक्षसाम् अग्रणीः पुरा । (७।१)

jaṭāsuro mama pitā rakṣasām agraṇīḥ purā |

7.2७.२

प्रयुज्य कर्म रक्षोघ्नं क्षुद्रैः पार्थैर् निपातितः । (७।२)

prayujya karma rakṣoghnaṃ kṣudraiḥ pārthair nipātitaḥ |

7.3७.३

तस्यापचितिम् इच्छामि त्वद्दिष्टो गन्तुम् ईश्वर ॥ (७।३)

tasyāpacitim icchāmi tvaddiṣṭo gantum īśvara ||

8.1८.१

तम् अब्रवीत् ततो राजा प्रीयमाणः पुनः पुनः । (८।१)

tam abravīt tato rājā prīyamāṇaḥ punaḥ punaḥ |

8.2८.२

द्रोणकर्णादिभिः सार्धं पर्याप्तो ऽहं द्विषद्वधे । (८।२)

droṇakarṇādibhiḥ sārdhaṃ paryāpto 'haṃ dviṣadvadhe |

8.3८.३

त्वं तु गच्छ मयाज्ञप्तो जहि युद्धं घटोत्कचम् ॥ (८।३)

tvaṃ tu gaccha mayājñapto jahi yuddhaṃ ghaṭotkacam ||

9.1९.१

तथेत्युक्त्वा महाकायः समाहूय घटोत्कचम् । (९।१)

tathetyuktvā mahākāyaḥ samāhūya ghaṭotkacam |

9.2९.२

जटासुरिर् भैमसेनिं नानाशस्त्रैर् अवाकिरत् ॥ (९।२)

jaṭāsurir bhaimaseniṃ nānāśastrair avākirat ||

10.1१०.१

अलंबलं च कर्णं च कुरुसैन्यं च दुस्तरम् । (१०।१)

alaṃbalaṃ ca karṇaṃ ca kurusainyaṃ ca dustaram |

10.2१०.२

हैडिम्बः प्रममाथैको महावातो ऽम्बुदान् इव ॥ (१०।२)

haiḍimbaḥ pramamāthaiko mahāvāto 'mbudān iva ||

11.1११.१

ततो मायामयं दृष्ट्वा रथं तूर्णम् अलंबलः । (११।१)

tato māyāmayaṃ dṛṣṭvā rathaṃ tūrṇam alaṃbalaḥ |

11.2११.२

घटोत्कचं शरव्रातैर् नानालिङ्गैः समार्दयत् ॥ (११।२)

ghaṭotkacaṃ śaravrātair nānāliṅgaiḥ samārdayat ||

12.1१२.१

विद्ध्वा च बहुभिर् बाणैर् भैमसेनिम् अलंबलः । (१२।१)

viddhvā ca bahubhir bāṇair bhaimasenim alaṃbalaḥ |

12.2१२.२

व्यद्रावयच्छरव्रातैः पाण्डवानाम् अनीकिनीम् ॥ (१२।२)

vyadrāvayaccharavrātaiḥ pāṇḍavānām anīkinīm ||

13.1१३.१

तेन विद्राव्यमाणानि पाण्डुसैन्यानि मारिष । (१३।१)

tena vidrāvyamāṇāni pāṇḍusainyāni māriṣa |

13.2१३.२

निशीथे विप्रकीर्यन्त वातनुन्ना घना इव ॥ (१३।२)

niśīthe viprakīryanta vātanunnā ghanā iva ||

14.1१४.१

घटोत्कचशरैर् नुन्ना तथैव कुरुवाहिनी । (१४।१)

ghaṭotkacaśarair nunnā tathaiva kuruvāhinī |

14.2१४.२

निशीथे प्राद्रवद् राजन्न् उत्सृज्योल्काः सहस्रशः ॥ (१४।२)

niśīthe prādravad rājann utsṛjyolkāḥ sahasraśaḥ ||

15.1१५.१

अलंबलस्ततः क्रुद्धो भैमसेनिं महामृधे । (१५।१)

alaṃbalastataḥ kruddho bhaimaseniṃ mahāmṛdhe |

15.2१५.२

आजघ्ने निशितैर् बाणैस्तोत्त्रैर् इव महाद्विपम् ॥ (१५।२)

ājaghne niśitair bāṇaistottrair iva mahādvipam ||

16.1१६.१

तिलशस्तस्य तद् यानं सूतं सर्वायुधानि च । (१६।१)

tilaśastasya tad yānaṃ sūtaṃ sarvāyudhāni ca |

16.2१६.२

घटोत्कचः प्रचिछेद प्राणदच्चातिदारुणम् ॥ (१६।२)

ghaṭotkacaḥ pracicheda prāṇadaccātidāruṇam ||

17.1१७.१

ततः कर्णं शरव्रातैः कुरून् अन्यान् सहस्रशः । (१७।१)

tataḥ karṇaṃ śaravrātaiḥ kurūn anyān sahasraśaḥ |

17.2१७.२

अलंबलं चाभ्यवर्षन्मेघो मेरुम् इवाचलम् ॥ (१७।२)

alaṃbalaṃ cābhyavarṣanmegho merum ivācalam ||

18.1१८.१

ततः संचुक्षुभे सैन्यं कुरूणां राक्षसार्दितम् । (१८।१)

tataḥ saṃcukṣubhe sainyaṃ kurūṇāṃ rākṣasārditam |

18.2१८.२

उपर्युपरि चान्योन्यं चतुरङ्गं ममर्द ह ॥ (१८।२)

uparyupari cānyonyaṃ caturaṅgaṃ mamarda ha ||

19.1१९.१

जटासुरिर् महाराज विरथो हतसारथिः । (१९।१)

jaṭāsurir mahārāja viratho hatasārathiḥ |

19.2१९.२

घटोत्कचं रणे क्रुद्धो मुष्टिनाभ्यहनद् दृढम् ॥ (१९।२)

ghaṭotkacaṃ raṇe kruddho muṣṭinābhyahanad dṛḍham ||

20.1२०.१

मुष्टिनाभिहतस्तेन प्रचचाल घटोत्कचः । (२०।१)

muṣṭinābhihatastena pracacāla ghaṭotkacaḥ |

20.2२०.२

क्षितिकम्पे यथा शैलः सवृक्षगणगुल्मवान् ॥ (२०।२)

kṣitikampe yathā śailaḥ savṛkṣagaṇagulmavān ||

21.1२१.१

ततः स परिघाभेन द्विट्संघघ्नेन बाहुना । (२१।१)

tataḥ sa parighābhena dviṭsaṃghaghnena bāhunā |

21.2२१.२

जटासुरिं भैमसेनिर् अवधीन्मुष्टिना भृशम् ॥ (२१।२)

jaṭāsuriṃ bhaimasenir avadhīnmuṣṭinā bhṛśam ||

22.1२२.१

तं प्रमथ्य ततः क्रुद्धस्तूर्णं हैडिम्बिर् आक्षिपत् । (२२।१)

taṃ pramathya tataḥ kruddhastūrṇaṃ haiḍimbir ākṣipat |

22.2२२.२

दोर्भ्याम् इन्द्रध्वजाभाभ्यां निष्पिपेष महीतले ॥ (२२।२)

dorbhyām indradhvajābhābhyāṃ niṣpipeṣa mahītale ||

23.1२३.१

अलंबलो ऽपि विक्षिप्य समुत्क्षिप्य च राक्षसम् । (२३।१)

alaṃbalo 'pi vikṣipya samutkṣipya ca rākṣasam |

23.2२३.२

घटोत्कचं रणे रोषान्निष्पिपेष महीतले ॥ (२३।२)

ghaṭotkacaṃ raṇe roṣānniṣpipeṣa mahītale ||

24.1२४.१

तयोः समभवद् युद्धं गर्जतोर् अतिकाययोः । (२४।१)

tayoḥ samabhavad yuddhaṃ garjator atikāyayoḥ |

24.2२४.२

घटोत्कचालंबलयोस्तुमुलं लोमहर्षणम् ॥ (२४।२)

ghaṭotkacālaṃbalayostumulaṃ lomaharṣaṇam ||

25.1२५.१

विशेषयन्तावन्योन्यं मायाभिर् अतिमायिनौ । (२५।१)

viśeṣayantāvanyonyaṃ māyābhir atimāyinau |

25.2२५.२

युयुधाते महावीर्याविन्द्रवैरोचनाविव ॥ (२५।२)

yuyudhāte mahāvīryāvindravairocanāviva ||

26.1२६.१

पावकाम्बुनिधी भूत्वा पुनर् गरुडतक्षकौ । (२६।१)

pāvakāmbunidhī bhūtvā punar garuḍatakṣakau |

26.2२६.२

पुनर् मेघमहावातौ पुनर् वज्रमहाचलौ । (२६।२)

punar meghamahāvātau punar vajramahācalau |

26.3२६.३

पुनः कुञ्जरशार्दूलौ पुनः स्वर्भानुभास्करौ ॥ (२६।३)

punaḥ kuñjaraśārdūlau punaḥ svarbhānubhāskarau ||

27.1२७.१

एवं मायाशतसृजावन्योन्यवधकाङ्क्षिणौ । (२७।१)

evaṃ māyāśatasṛjāvanyonyavadhakāṅkṣiṇau |

27.2२७.२

भृशं चित्रम् अयुध्येताम् अलंबलघटोत्कचौ ॥ (२७।२)

bhṛśaṃ citram ayudhyetām alaṃbalaghaṭotkacau ||

28.1२८.१

परिघैश्च गदाभिश्च प्रासमुद्गरपट्टिशैः । (२८।१)

parighaiśca gadābhiśca prāsamudgarapaṭṭiśaiḥ |

28.2२८.२

मुसलैः पर्वताग्रैश्च तावन्योन्यं निजघ्नतुः ॥ (२८।२)

musalaiḥ parvatāgraiśca tāvanyonyaṃ nijaghnatuḥ ||

29.1२९.१

हयाभ्यां च गजाभ्यां च पदातिरथिनौ पुनः । (२९।१)

hayābhyāṃ ca gajābhyāṃ ca padātirathinau punaḥ |

29.2२९.२

युयुधाते महामायौ राक्षसप्रवरौ युधि ॥ (२९।२)

yuyudhāte mahāmāyau rākṣasapravarau yudhi ||

30.1३०.१

ततो घटोत्कचो राजन्न् अलंबलवधेप्सया । (३०।१)

tato ghaṭotkaco rājann alaṃbalavadhepsayā |

30.2३०.२

उत्पपात भृशं क्रुद्धः श्येनवन्निपपात ह ॥ (३०।२)

utpapāta bhṛśaṃ kruddhaḥ śyenavannipapāta ha ||

31.1३१.१

गृहीत्वा च महाकायं राक्षसेन्द्रम् अलंबलम् । (३१।१)

gṛhītvā ca mahākāyaṃ rākṣasendram alaṃbalam |

31.2३१.२

उद्यम्य न्यवधीद् भूमौ मयं विष्णुर् इवाहवे ॥ (३१।२)

udyamya nyavadhīd bhūmau mayaṃ viṣṇur ivāhave ||

32.1३२.१

ततो घटोत्कचः खड्गम् उद्गृह्याद्भुतदर्शनम् । (३२।१)

tato ghaṭotkacaḥ khaḍgam udgṛhyādbhutadarśanam |

32.2३२.२

चकर्त कायाद्धि शिरो भीमं विकृतदर्शनम् ॥ (३२।२)

cakarta kāyāddhi śiro bhīmaṃ vikṛtadarśanam ||

33.1३३.१

तच्छिरो रुधिराभ्यक्तं गृह्य केशेषु राक्षसः । (३३।१)

tacchiro rudhirābhyaktaṃ gṛhya keśeṣu rākṣasaḥ |

33.2३३.२

घटोत्कचो ययावाशु दुर्योधनरथं प्रति ॥ (३३।२)

ghaṭotkaco yayāvāśu duryodhanarathaṃ prati ||

34.1३४.१

अभ्येत्य च महाबाहुः स्मयमानः स राक्षसः । (३४।१)

abhyetya ca mahābāhuḥ smayamānaḥ sa rākṣasaḥ |

34.2३४.२

रथे ऽस्य निक्षिप्य शिरो विकृताननमूर्धजम् । (३४।२)

rathe 'sya nikṣipya śiro vikṛtānanamūrdhajam |

34.3३४.३

प्राणदद् भैरवं नादं प्रावृषीव बलाहकः ॥ (३४।३)

prāṇadad bhairavaṃ nādaṃ prāvṛṣīva balāhakaḥ ||

35.1३५.१

अब्रवीच्च ततो राजन् दुर्योधनम् इदं वचः । (३५।१)

abravīcca tato rājan duryodhanam idaṃ vacaḥ |

35.2३५.२

एष ते निहतो बन्धुस्त्वया दृष्टो ऽस्य विक्रमः । (३५।२)

eṣa te nihato bandhustvayā dṛṣṭo 'sya vikramaḥ |

35.3३५.३

पुनर् द्रष्टासि कर्णस्य निष्ठाम् एतां तथात्मनः ॥ (३५।३)

punar draṣṭāsi karṇasya niṣṭhām etāṃ tathātmanaḥ ||

36.1३६.१

एवम् उक्त्वा ततः प्रायात् कर्णं प्रति जनेश्वर । (३६।१)

evam uktvā tataḥ prāyāt karṇaṃ prati janeśvara |

36.2३६.२

किरञ् शरशतांस्तीक्ष्णान् विमुञ्चन् कर्णमूर्धनि ॥ (३६।२)

kirañ śaraśatāṃstīkṣṇān vimuñcan karṇamūrdhani ||

37.1३७.१

ततः समभवद् युद्धं घोररूपं भयानकम् । (३७।१)

tataḥ samabhavad yuddhaṃ ghorarūpaṃ bhayānakam |

37.2३७.२

विस्मापनं महाराज नरराक्षसयोर् मृधे ॥ (३७।२)

vismāpanaṃ mahārāja nararākṣasayor mṛdhe ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 7, 149

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit