मार्कण्डेय उवाच । (१।१)

अग्नीनां विविधो वंशः कीर्तितस् ते मयानघ । (१।२)

शृणु जन्म तु कौरव्य कार्त्तिकेयस्य धीमतः ॥ (१।३)

अद्भुतस्याद्भुतं पुत्रं प्रवक्ष्याम्यमितौजसम् । (२।१)

जातं सप्तर्षिभार्याभिर् ब्रह्मण्यं कीर्तिवर्धनम् ॥ (२।२)

देवासुराः पुरा यत्ता विनिघ्नन्तः परस्परम् । (३।१)

तत्राजयन् सदा देवान् दानवा घोररूपिणः ॥ (३।२)

वध्यमानं बलं दृष्ट्वा बहुशस् तैः पुरंदरः । (४।१)

स्वसैन्यनायकार्थाय चिन्ताम् आप भृशं तदा ॥ (४।२)

देवसेनां दानवैर् यो भग्नां दृष्ट्वा महाबलः । (५।१)

पालयेद् वीर्यम् आश्रित्य स ज्ञेयः पुरुषो मया ॥ (५।२)

स शैलं मानसं गत्वा ध्यायन्न् अर्थम् इमं भृशम् । (६।१)

शुश्रावार्तस्वरं घोरम् अथ मुक्तं स्त्रिया तदा ॥ (६।२)

अभिधावतु मा कश्चित् पुरुषस् त्रातु चैव ह । (७।१)

पतिं च मे प्रदिशतु स्वयं वा पतिर् अस्तु मे ॥ (७।२)

पुरंदरस् तु ताम् आह मा भैर् नास्ति भयं तव । (८।१)

एवम् उक्त्वा ततो ऽपश्यत् केशिनं स्थितम् अग्रतः ॥ (८।२)

किरीटिनं गदापाणिं धातुमन्तम् इवाचलम् । (९।१)

हस्ते गृहीत्वा तां कन्याम् अथैनं वासवो ऽब्रवीत् ॥ (९।२)

अनार्यकर्मन् कस्मात् त्वम् इमां कन्यां जिहीर्षसि । (१०।१)

वज्रिणं मां विजानीहि विरमास्याः प्रबाधनात् ॥ (१०।२)

केश्युवाच । (११।१)

विसृजस्व त्वम् एवैनां शक्रैषा प्रार्थिता मया । (११।२)

क्षमं ते जीवतो गन्तुं स्वपुरं पाकशासन ॥ (११।३)

मार्कण्डेय उवाच । (१२।१)

एवम् उक्त्वा गदां केशी चिक्षेपेन्द्रवधाय वै । (१२।२)

ताम् आपतन्तीं चिछेद मध्ये वज्रेण वासवः ॥ (१२।३)

अथास्य शैलशिखरं केशी क्रुद्धो व्यवासृजत् । (१३।१)

तद् आपतन्तं सम्प्रेक्ष्य शैलशृङ्गं शतक्रतुः । (१३।२)

बिभेद राजन् वज्रेण भुवि तन् निपपात ह ॥ (१३।३)

पतता तु तदा केशी तेन शृङ्गेण ताडितः । (१४।१)

हित्वा कन्यां महाभागां प्राद्रवद् भृशपीडितः ॥ (१४।२)

अपयाते ऽसुरे तस्मिंस् तां कन्यां वासवो ऽब्रवीत् । (१५।१)

कासि कस्यासि किं चेह कुरुषे त्वं शुभानने ॥ (१५।२)

कन्योवाच । (१६।१)

अहं प्रजापतेः कन्या देवसेनेति विश्रुता । (१६।२)

भगिनी दैत्यसेना मे सा पूर्वं केशिना हृता ॥ (१६।३)

सहैवावां भगिन्यौ तु सखीभिः सह मानसम् । (१७।१)

आगच्छावेह रत्यर्थम् अनुज्ञाप्य प्रजापतिम् ॥ (१७।२)

नित्यं चावां प्रार्थयते हर्तुं केशी महासुरः । (१८।१)

इच्छत्येनं दैत्यसेना न त्वहं पाकशासन ॥ (१८।२)

सा हृता तेन भगवन् मुक्ताहं त्वद्बलेन तु । (१९।१)

त्वया देवेन्द्र निर्दिष्टं पतिम् इच्छामि दुर्जयम् ॥ (१९।२)

इन्द्र उवाच । (२०।१)

मम मातृष्वसेया त्वं माता दाक्षायणी मम । (२०।२)

आख्यातं त्वहम् इच्छामि स्वयम् आत्मबलं त्वया ॥ (२०।३)

कन्योवाच । (२१।१)

अबलाहं महाबाहो पतिस् तु बलवान् मम । (२१।२)

वरदानात् पितुर् भावी सुरासुरनमस्कृतः ॥ (२१।३)

इन्द्र उवाच । (२२।१)

कीदृशं वै बलं देवि पत्युस् तव भविष्यति । (२२।२)

एतद् इच्छाम्यहं श्रोतुं तव वाक्यम् अनिन्दिते ॥ (२२।३)

कन्योवाच । (२३।१)

देवदानवयक्षाणां किंनरोरगरक्षसाम् । (२३।२)

जेता स दृष्टो दुष्टानां महावीर्यो महाबलः ॥ (२३।३)

यस् तु सर्वाणि भूतानि त्वया सह विजेष्यति । (२४।१)

स हि मे भविता भर्ता ब्रह्मण्यः कीर्तिवर्धनः ॥ (२४।२)

मार्कण्डेय उवाच । (२५।१)

इन्द्रस् तस्या वचः श्रुत्वा दुःखितो ऽचिन्तयद् भृशम् । (२५।२)

अस्या देव्याः पतिर् नास्ति यादृशं सम्प्रभाषते ॥ (२५।३)

अथापश्यत् स उदये भास्करं भास्करद्युतिः । (२६।१)

सोमं चैव महाभागं विशमानं दिवाकरम् ॥ (२६।२)

अमावास्यां सम्प्रवृत्तं मुहूर्तं रौद्रम् एव च । (२७।१)

देवासुरं च संग्रामं सो ऽपश्यद् उदये गिरौ ॥ (२७।२)

लोहितैश् च घनैर् युक्तां पूर्वां संध्यां शतक्रतुः । (२८।१)

अपश्यल्लोहितोदं च भगवान् वरुणालयम् ॥ (२८।२)

भृगुभिश् चाङ्गिरोभिश् च हुतं मन्त्रैः पृथग्विधैः । (२९।१)

हव्यं गृहीत्वा वह्निं च प्रविशन्तं दिवाकरम् ॥ (२९।२)

पर्व चैव चतुर्विंशं तदा सूर्यम् उपस्थितम् । (३०।१)

तथा धर्मगतं रौद्रं सोमं सूर्यगतं च तम् ॥ (३०।२)

समालोक्यैकताम् एव शशिनो भास्करस्य च । (३१।१)

समवायं तु तं रौद्रं दृष्ट्वा शक्रो व्यचिन्तयत् ॥ (३१।२)

एष रौद्रश् च संघातो महान् युक्तश् च तेजसा । (३२।१)

सोमस्य वह्निसूर्याभ्याम् अद्भुतो ऽयं समागमः । (३२।२)

जनयेद् यं सुतं सोमः सो ऽस्या देव्याः पतिर् भवेत् ॥ (३२।३)

अग्निश् चैतैर् गुणैर् युक्तः सर्वैर् अग्निश् च देवता । (३३।१)

एष चेज् जनयेद् गर्भं सो ऽस्या देव्याः पतिर् भवेत् ॥ (३३।२)

एवं संचिन्त्य भगवान् ब्रह्मलोकं तदा गतः । (३४।१)

गृहीत्वा देवसेनां ताम् अवन्दत् स पितामहम् । (३४।२)

उवाच चास्या देव्यास् त्वं साधु शूरं पतिं दिश ॥ (३४।३)

ब्रह्मोवाच । (३५।१)

यथैतच्चिन्तितं कार्यं त्वया दानवसूदन । (३५।२)

तथा स भविता गर्भो बलवान् उरुविक्रमः ॥ (३५।३)

स भविष्यति सेनानीस् त्वया सह शतक्रतो । (३६।१)

अस्या देव्याः पतिश् चैव स भविष्यति वीर्यवान् ॥ (३६।२)

मार्कण्डेय उवाच । (३७।१)

एतच्छ्रुत्वा नमस् तस्मै कृत्वासौ सह कन्यया । (३७।२)

तत्राभ्यगच्छद् देवेन्द्रो यत्र देवर्षयो ऽभवन् । (३७।३)

वसिष्ठप्रमुखा मुख्या विप्रेन्द्राः सुमहाव्रताः ॥ (३७।४)

भागार्थं तपसोपात्तं तेषां सोमं तथाध्वरे । (३८।१)

पिपासवो ययुर् देवाः शतक्रतुपुरोगमाः ॥ (३८।२)

इष्टिं कृत्वा यथान्यायं सुसमिद्धे हुताशने । (३९।१)

जुहुवुस् ते महात्मानो हव्यं सर्वदिवौकसाम् ॥ (३९।२)

समाहूतो हुतवहः सो ऽद्भुतः सूर्यमण्डलात् । (४०।१)

विनिःसृत्याययौ वह्निर् वाग्यतो विधिवत् प्रभुः । (४०।२)

आगम्याहवनीयं वै तैर् द्विजैर् मन्त्रतो हुतम् ॥ (४०।३)

स तत्र विविधं हव्यं प्रतिगृह्य हुताशनः । (४१।१)

ऋषिभ्यो भरतश्रेष्ठ प्रायच्छत दिवौकसाम् ॥ (४१।२)

निष्क्रामंश् चाप्यपश्यत् स पत्नीस् तेषां महात्मनाम् । (४२।१)

स्वेष्वाश्रमेषूपविष्टाः स्नायन्तीश् च यथासुखम् ॥ (४२।२)

रुक्मवेदिनिभास् तास् तु चन्द्रलेखा इवामलाः । (४३।१)

हुताशनार्चिप्रतिमाः सर्वास् तारा इवाद्भुताः ॥ (४३।२)

स तद्गतेन मनसा बभूव क्षुभितेन्द्रियः । (४४।१)

पत्नीर् दृष्ट्वा द्विजेन्द्राणां वह्निः कामवशं ययौ ॥ (४४।२)

स भूयश् चिन्तयामास न न्याय्यं क्षुभितो ऽस्मि यत् । (४५।१)

साध्वीः पत्नीर् द्विजेन्द्राणाम् अकामाः कामयाम्यहम् ॥ (४५।२)

नैताः शक्या मया द्रष्टुं स्प्रष्टुं वाप्यनिमित्ततः । (४६।१)

गार्हपत्यं समाविश्य तस्मात् पश्याम्यभीक्ष्णशः ॥ (४६।२)

संस्पृशन्न् इव सर्वास् ताः शिखाभिः काञ्चनप्रभाः । (४७।१)

पश्यमानश् च मुमुदे गार्हपत्यं समाश्रितः ॥ (४७।२)

निरुष्य तत्र सुचिरम् एवं वह्निर् वशं गतः । (४८।१)

मनस् तासु विनिक्षिप्य कामयानो वराङ्गनाः ॥ (४८।२)

कामसंतप्तहृदयो देहत्यागे सुनिश्चितः । (४९।१)

अलाभे ब्राह्मणस्त्रीणाम् अग्निर् वनम् उपागतः ॥ (४९।२)

स्वाहा तं दक्षदुहिता प्रथमं कामयत् तदा । (५०।१)

सा तस्य छिद्रम् अन्वैच्छच्चिरात् प्रभृति भामिनी । (५०।२)

अप्रमत्तस्य देवस्य न चापश्यद् अनिन्दिता ॥ (५०।३)

सा तं ज्ञात्वा यथावत् तु वह्निं वनम् उपागतम् । (५१।१)

तत्त्वतः कामसंतप्तं चिन्तयामास भामिनी ॥ (५१।२)

अहं सप्तर्षिपत्नीनां कृत्वा रूपाणि पावकम् । (५२।१)

कामयिष्यामि कामार्तं तासां रूपेण मोहितम् । (५२।२)

एवं कृते प्रीतिर् अस्य कामावाप्तिश् च मे भवेत् ॥ (५२।३)