महाभारतMahābhārata

MBh, 14, 63

1898 of 1995 · 36 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

ततस्ते प्रययुर् हृष्टाः प्रहृष्टनरवाहनाः । (१।२)

tataste prayayur hṛṣṭāḥ prahṛṣṭanaravāhanāḥ |

1.3१.३

रथघोषेण महता पूरयन्तो वसुंधराम् ॥ (१।३)

rathaghoṣeṇa mahatā pūrayanto vasuṃdharām ||

2.1२.१

संस्तूयमानाः स्तुतिभिः सूतमागधबन्दिभिः । (२।१)

saṃstūyamānāḥ stutibhiḥ sūtamāgadhabandibhiḥ |

2.2२.२

स्वेन सैन्येन संवीता यथादित्याः स्वरश्मिभिः ॥ (२।२)

svena sainyena saṃvītā yathādityāḥ svaraśmibhiḥ ||

3.1३.१

पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि । (३।१)

pāṇḍureṇātapatreṇa dhriyamāṇena mūrdhani |

3.2३.२

बभौ युधिष्ठिरस्तत्र पौर्णमास्याम् इवोडुराट् ॥ (३।२)

babhau yudhiṣṭhirastatra paurṇamāsyām ivoḍurāṭ ||

4.1४.१

जयाशिषः प्रहृष्टानां नराणां पथि पाण्डवः । (४।१)

jayāśiṣaḥ prahṛṣṭānāṃ narāṇāṃ pathi pāṇḍavaḥ |

4.2४.२

प्रत्यगृह्णाद् यथान्यायं यथावत् पुरुषर्षभः ॥ (४।२)

pratyagṛhṇād yathānyāyaṃ yathāvat puruṣarṣabhaḥ ||

5.1५.१

तथैव सैनिका राजन् राजानम् अनुयान्ति ये । (५।१)

tathaiva sainikā rājan rājānam anuyānti ye |

5.2५.२

तेषां हलहलाशब्दो दिवं स्तब्ध्वा व्यतिष्ठत ॥ (५।२)

teṣāṃ halahalāśabdo divaṃ stabdhvā vyatiṣṭhata ||

6.1६.१

स सरांसि नदीश्चैव वनान्युपवनानि च । (६।१)

sa sarāṃsi nadīścaiva vanānyupavanāni ca |

6.2६.२

अत्यक्रामन्महाराजो गिरिं चैवान्वपद्यत ॥ (६।२)

atyakrāmanmahārājo giriṃ caivānvapadyata ||

7.1७.१

तस्मिन् देशे च राजेन्द्र यत्र तद् द्रव्यम् उत्तमम् । (७।१)

tasmin deśe ca rājendra yatra tad dravyam uttamam |

7.2७.२

चक्रे निवेशनं राजा पाण्डवः सह सैनिकैः । (७।२)

cakre niveśanaṃ rājā pāṇḍavaḥ saha sainikaiḥ |

7.3७.३

शिवे देशे समे चैव तदा भरतसत्तम ॥ (७।३)

śive deśe same caiva tadā bharatasattama ||

8.1८.१

अग्रतो ब्राह्मणान् कृत्वा तपोविद्यादमान्वितान् । (८।१)

agrato brāhmaṇān kṛtvā tapovidyādamānvitān |

8.2८.२

पुरोहितं च कौरव्य वेदवेदाङ्गपारगम् ॥ (८।२)

purohitaṃ ca kauravya vedavedāṅgapāragam ||

9.1९.१

प्राङ् निवेशात् तु राजानं ब्राह्मणाः सपुरोधसः । (९।१)

prāṅ niveśāt tu rājānaṃ brāhmaṇāḥ sapurodhasaḥ |

9.2९.२

कृत्वा शान्तिं यथान्यायं सर्वतः पर्यवारयन् ॥ (९।२)

kṛtvā śāntiṃ yathānyāyaṃ sarvataḥ paryavārayan ||

10.1१०.१

कृत्वा च मध्ये राजानम् अमात्यांश्च यथाविधि । (१०।१)

kṛtvā ca madhye rājānam amātyāṃśca yathāvidhi |

10.2१०.२

षट्पथं नवसंस्थानं निवेशं चक्रिरे द्विजाः ॥ (१०।२)

ṣaṭpathaṃ navasaṃsthānaṃ niveśaṃ cakrire dvijāḥ ||

11.1११.१

मत्तानां वारणेन्द्राणां निवेशं च यथाविधि । (११।१)

mattānāṃ vāraṇendrāṇāṃ niveśaṃ ca yathāvidhi |

11.2११.२

कारयित्वा स राजेन्द्रो ब्राह्मणान् इदम् अब्रवीत् ॥ (११।२)

kārayitvā sa rājendro brāhmaṇān idam abravīt ||

12.1१२.१

अस्मिन् कार्ये द्विजश्रेष्ठा नक्षत्रे दिवसे शुभे । (१२।१)

asmin kārye dvijaśreṣṭhā nakṣatre divase śubhe |

12.2१२.२

यथा भवन्तो मन्यन्ते कर्तुम् अर्हथ तत् तथा ॥ (१२।२)

yathā bhavanto manyante kartum arhatha tat tathā ||

13.1१३.१

न नः कालात्ययो वै स्याद् इहैव परिलम्बताम् । (१३।१)

na naḥ kālātyayo vai syād ihaiva parilambatām |

13.2१३.२

इति निश्चित्य विप्रेन्द्राः क्रियतां यद् अनन्तरम् ॥ (१३।२)

iti niścitya viprendrāḥ kriyatāṃ yad anantaram ||

14.1१४.१

श्रुत्वैतद् वचनं राज्ञो ब्राह्मणाः सपुरोधसः । (१४।१)

śrutvaitad vacanaṃ rājño brāhmaṇāḥ sapurodhasaḥ |

14.2१४.२

इदम् ऊचुर् वचो हृष्टा धर्मराजप्रियेप्सवः ॥ (१४।२)

idam ūcur vaco hṛṣṭā dharmarājapriyepsavaḥ ||

15.1१५.१

अद्यैव नक्षत्रम् अहश्च पुण्यं यतामहे श्रेष्ठतमं क्रियासु । (१५।१)

adyaiva nakṣatram ahaśca puṇyaṃ yatāmahe śreṣṭhatamaṃ kriyāsu |

15.2१५.२

अम्भोभिर् अद्येह वसाम राजन्न् उपोष्यतां चापि भवद्भिर् अद्य ॥ (१५।२)

ambhobhir adyeha vasāma rājann upoṣyatāṃ cāpi bhavadbhir adya ||

16.1१६.१

श्रुत्वा तु तेषां द्विजसत्तमानां कृतोपवासा रजनीं नरेन्द्राः । (१६।१)

śrutvā tu teṣāṃ dvijasattamānāṃ kṛtopavāsā rajanīṃ narendrāḥ |

16.2१६.२

ऊषुः प्रतीताः कुशसंस्तरेषु यथाध्वरेषु ज्वलिता हव्यवाहाः ॥ (१६।२)

ūṣuḥ pratītāḥ kuśasaṃstareṣu yathādhvareṣu jvalitā havyavāhāḥ ||

17.1१७.१

ततो निशा सा व्यगमन्महात्मनां संशृण्वतां विप्रसमीरिता गिरः । (१७।१)

tato niśā sā vyagamanmahātmanāṃ saṃśṛṇvatāṃ viprasamīritā giraḥ |

17.2१७.२

ततः प्रभाते विमले द्विजर्षभा वचो ऽब्रुवन् धर्मसुतं नराधिपम् ॥ (१७।२)

tataḥ prabhāte vimale dvijarṣabhā vaco 'bruvan dharmasutaṃ narādhipam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 14, 63

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit