MBh, 14, 63
Select a line for its word-by-word analysis.
स्वेन सैन्येन संवीता यथादित्याः स्वरश्मिभिः ॥ (२।२)
svena sainyena saṃvītā yathādityāḥ svaraśmibhiḥ ||
बभौ युधिष्ठिरस्तत्र पौर्णमास्याम् इवोडुराट् ॥ (३।२)
babhau yudhiṣṭhirastatra paurṇamāsyām ivoḍurāṭ ||
प्रत्यगृह्णाद् यथान्यायं यथावत् पुरुषर्षभः ॥ (४।२)
pratyagṛhṇād yathānyāyaṃ yathāvat puruṣarṣabhaḥ ||
तेषां हलहलाशब्दो दिवं स्तब्ध्वा व्यतिष्ठत ॥ (५।२)
teṣāṃ halahalāśabdo divaṃ stabdhvā vyatiṣṭhata ||
तस्मिन् देशे च राजेन्द्र यत्र तद् द्रव्यम् उत्तमम् । (७।१)
tasmin deśe ca rājendra yatra tad dravyam uttamam |
अग्रतो ब्राह्मणान् कृत्वा तपोविद्यादमान्वितान् । (८।१)
agrato brāhmaṇān kṛtvā tapovidyādamānvitān |
प्राङ् निवेशात् तु राजानं ब्राह्मणाः सपुरोधसः । (९।१)
prāṅ niveśāt tu rājānaṃ brāhmaṇāḥ sapurodhasaḥ |
कृत्वा शान्तिं यथान्यायं सर्वतः पर्यवारयन् ॥ (९।२)
kṛtvā śāntiṃ yathānyāyaṃ sarvataḥ paryavārayan ||
कृत्वा च मध्ये राजानम् अमात्यांश्च यथाविधि । (१०।१)
kṛtvā ca madhye rājānam amātyāṃśca yathāvidhi |
षट्पथं नवसंस्थानं निवेशं चक्रिरे द्विजाः ॥ (१०।२)
ṣaṭpathaṃ navasaṃsthānaṃ niveśaṃ cakrire dvijāḥ ||
मत्तानां वारणेन्द्राणां निवेशं च यथाविधि । (११।१)
mattānāṃ vāraṇendrāṇāṃ niveśaṃ ca yathāvidhi |
कारयित्वा स राजेन्द्रो ब्राह्मणान् इदम् अब्रवीत् ॥ (११।२)
kārayitvā sa rājendro brāhmaṇān idam abravīt ||
अस्मिन् कार्ये द्विजश्रेष्ठा नक्षत्रे दिवसे शुभे । (१२।१)
asmin kārye dvijaśreṣṭhā nakṣatre divase śubhe |
यथा भवन्तो मन्यन्ते कर्तुम् अर्हथ तत् तथा ॥ (१२।२)
yathā bhavanto manyante kartum arhatha tat tathā ||
न नः कालात्ययो वै स्याद् इहैव परिलम्बताम् । (१३।१)
na naḥ kālātyayo vai syād ihaiva parilambatām |
इति निश्चित्य विप्रेन्द्राः क्रियतां यद् अनन्तरम् ॥ (१३।२)
iti niścitya viprendrāḥ kriyatāṃ yad anantaram ||
श्रुत्वैतद् वचनं राज्ञो ब्राह्मणाः सपुरोधसः । (१४।१)
śrutvaitad vacanaṃ rājño brāhmaṇāḥ sapurodhasaḥ |
इदम् ऊचुर् वचो हृष्टा धर्मराजप्रियेप्सवः ॥ (१४।२)
idam ūcur vaco hṛṣṭā dharmarājapriyepsavaḥ ||
अद्यैव नक्षत्रम् अहश्च पुण्यं यतामहे श्रेष्ठतमं क्रियासु । (१५।१)
adyaiva nakṣatram ahaśca puṇyaṃ yatāmahe śreṣṭhatamaṃ kriyāsu |
अम्भोभिर् अद्येह वसाम राजन्न् उपोष्यतां चापि भवद्भिर् अद्य ॥ (१५।२)
ambhobhir adyeha vasāma rājann upoṣyatāṃ cāpi bhavadbhir adya ||
श्रुत्वा तु तेषां द्विजसत्तमानां कृतोपवासा रजनीं नरेन्द्राः । (१६।१)
śrutvā tu teṣāṃ dvijasattamānāṃ kṛtopavāsā rajanīṃ narendrāḥ |
ऊषुः प्रतीताः कुशसंस्तरेषु यथाध्वरेषु ज्वलिता हव्यवाहाः ॥ (१६।२)
ūṣuḥ pratītāḥ kuśasaṃstareṣu yathādhvareṣu jvalitā havyavāhāḥ ||
ततो निशा सा व्यगमन्महात्मनां संशृण्वतां विप्रसमीरिता गिरः । (१७।१)
tato niśā sā vyagamanmahātmanāṃ saṃśṛṇvatāṃ viprasamīritā giraḥ |
ततः प्रभाते विमले द्विजर्षभा वचो ऽब्रुवन् धर्मसुतं नराधिपम् ॥ (१७।२)
tataḥ prabhāte vimale dvijarṣabhā vaco 'bruvan dharmasutaṃ narādhipam ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.