महाभारतMahābhārata

MBh, 14, 69

1904 of 1995 · 44 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

ब्रह्मास्त्रं तु यदा राजन् कृष्णेन प्रतिसंहृतम् । (१।२)

brahmāstraṃ tu yadā rājan kṛṣṇena pratisaṃhṛtam |

1.3१.३

तदा तद् वेश्म ते पित्रा तेजसाभिविदीपितम् ॥ (१।३)

tadā tad veśma te pitrā tejasābhividīpitam ||

2.1२.१

ततो रक्षांसि सर्वाणि नेशुस्त्यक्त्वा गृहं तु तत् । (२।१)

tato rakṣāṃsi sarvāṇi neśustyaktvā gṛhaṃ tu tat |

2.2२.२

अन्तरिक्षे च वाग् आसीत् साधु केशव साध्विति ॥ (२।२)

antarikṣe ca vāg āsīt sādhu keśava sādhviti ||

3.1३.१

तद् अस्त्रं ज्वलितं चापि पितामहम् अगात् तदा । (३।१)

tad astraṃ jvalitaṃ cāpi pitāmaham agāt tadā |

3.2३.२

ततः प्राणान् पुनर् लेभे पिता तव जनेश्वर । (३।२)

tataḥ prāṇān punar lebhe pitā tava janeśvara |

3.3३.३

व्यचेष्टत च बालो ऽसौ यथोत्साहं यथाबलम् ॥ (३।३)

vyaceṣṭata ca bālo 'sau yathotsāhaṃ yathābalam ||

4.1४.१

बभूवुर् मुदिता राजंस्ततस्ता भरतस्त्रियः । (४।१)

babhūvur muditā rājaṃstatastā bharatastriyaḥ |

4.2४.२

ब्राह्मणान् वाचयामासुर् गोविन्दस्य च शासनात् ॥ (४।२)

brāhmaṇān vācayāmāsur govindasya ca śāsanāt ||

5.1५.१

ततस्ता मुदिताः सर्वाः प्रशशंसुर् जनार्दनम् । (५।१)

tatastā muditāḥ sarvāḥ praśaśaṃsur janārdanam |

5.2५.२

स्त्रियो भरतसिंहानां नावं लब्ध्वेव पारगाः ॥ (५।२)

striyo bharatasiṃhānāṃ nāvaṃ labdhveva pāragāḥ ||

6.1६.१

कुन्ती द्रुपदपुत्री च सुभद्रा चोत्तरा तथा । (६।१)

kuntī drupadaputrī ca subhadrā cottarā tathā |

6.2६.२

स्त्रियश्चान्या नृसिंहानां बभूवुर् हृष्टमानसाः ॥ (६।२)

striyaścānyā nṛsiṃhānāṃ babhūvur hṛṣṭamānasāḥ ||

7.1७.१

तत्र मल्ला नटा झल्ला ग्रन्थिकाः सौखशायिकाः । (७।१)

tatra mallā naṭā jhallā granthikāḥ saukhaśāyikāḥ |

7.2७.२

सूतमागधसंघाश्चाप्यस्तुवन् वै जनार्दनम् । (७।२)

sūtamāgadhasaṃghāścāpyastuvan vai janārdanam |

7.3७.३

कुरुवंशस्तवाख्याभिर् आशीर्भिर् भरतर्षभ ॥ (७।३)

kuruvaṃśastavākhyābhir āśīrbhir bharatarṣabha ||

8.1८.१

उत्थाय तु यथाकालम् उत्तरा यदुनन्दनम् । (८।१)

utthāya tu yathākālam uttarā yadunandanam |

8.2८.२

अभ्यवादयत प्रीता सह पुत्रेण भारत । (८।२)

abhyavādayata prītā saha putreṇa bhārata |

8.3८.३

ततस्तस्यै ददौ प्रीतो बहुरत्नं विशेषतः ॥ (८।३)

tatastasyai dadau prīto bahuratnaṃ viśeṣataḥ ||

9.1९.१

तथान्ये वृष्णिशार्दूला नाम चास्याकरोत् प्रभुः । (९।१)

tathānye vṛṣṇiśārdūlā nāma cāsyākarot prabhuḥ |

9.2९.२

पितुस्तव महाराज सत्यसंधो जनार्दनः ॥ (९।२)

pitustava mahārāja satyasaṃdho janārdanaḥ ||

10.1१०.१

परिक्षीणे कुले यस्माज्जातो ऽयम् अभिमन्युजः । (१०।१)

parikṣīṇe kule yasmājjāto 'yam abhimanyujaḥ |

10.2१०.२

परिक्षिद् इति नामास्य भवत्वित्यब्रवीत् तदा ॥ (१०।२)

parikṣid iti nāmāsya bhavatvityabravīt tadā ||

11.1११.१

सो ऽवर्धत यथाकालं पिता तव नराधिप । (११।१)

so 'vardhata yathākālaṃ pitā tava narādhipa |

11.2११.२

मनःप्रह्लादनश्चासीत् सर्वलोकस्य भारत ॥ (११।२)

manaḥprahlādanaścāsīt sarvalokasya bhārata ||

12.1१२.१

मासजातस्तु ते वीर पिता भवति भारत । (१२।१)

māsajātastu te vīra pitā bhavati bhārata |

12.2१२.२

अथाजग्मुः सुबहुलं रत्नम् आदाय पाण्डवाः ॥ (१२।२)

athājagmuḥ subahulaṃ ratnam ādāya pāṇḍavāḥ ||

13.1१३.१

तान् समीपगताञ् श्रुत्वा निर्ययुर् वृष्णिपुंगवाः । (१३।१)

tān samīpagatāñ śrutvā niryayur vṛṣṇipuṃgavāḥ |

13.2१३.२

अलंचक्रुश्च माल्यौघैः पुरुषा नागसाह्वयम् ॥ (१३।२)

alaṃcakruśca mālyaughaiḥ puruṣā nāgasāhvayam ||

14.1१४.१

पताकाभिर् विचित्राभिर् ध्वजैश्च विविधैर् अपि । (१४।१)

patākābhir vicitrābhir dhvajaiśca vividhair api |

14.2१४.२

वेश्मानि समलंचक्रुः पौराश्चापि जनाधिप ॥ (१४।२)

veśmāni samalaṃcakruḥ paurāścāpi janādhipa ||

15.1१५.१

देवतायतनानां च पूजा बहुविधास्तथा । (१५।१)

devatāyatanānāṃ ca pūjā bahuvidhāstathā |

15.2१५.२

संदिदेशाथ विदुरः पाण्डुपुत्रप्रियेप्सया ॥ (१५।२)

saṃdideśātha viduraḥ pāṇḍuputrapriyepsayā ||

16.1१६.१

राजमार्गाश्च तत्रासन् सुमनोभिर् अलंकृताः । (१६।१)

rājamārgāśca tatrāsan sumanobhir alaṃkṛtāḥ |

16.2१६.२

शुशुभे तत् पुरं चापि समुद्रौघनिभस्वनम् ॥ (१६।२)

śuśubhe tat puraṃ cāpi samudraughanibhasvanam ||

17.1१७.१

नर्तकैश्चापि नृत्यद्भिर् गायनानां च निस्वनैः । (१७।१)

nartakaiścāpi nṛtyadbhir gāyanānāṃ ca nisvanaiḥ |

17.2१७.२

आसीद् वैश्रवणस्येव निवासस्तत् पुरं तदा ॥ (१७।२)

āsīd vaiśravaṇasyeva nivāsastat puraṃ tadā ||

18.1१८.१

बन्दिभिश्च नरै राजन् स्त्रीसहायैः सहस्रशः । (१८।१)

bandibhiśca narai rājan strīsahāyaiḥ sahasraśaḥ |

18.2१८.२

तत्र तत्र विविक्तेषु समन्ताद् उपशोभितम् ॥ (१८।२)

tatra tatra vivikteṣu samantād upaśobhitam ||

19.1१९.१

पताका धूयमानाश्च श्वसता मातरिश्वना । (१९।१)

patākā dhūyamānāśca śvasatā mātariśvanā |

19.2१९.२

अदर्शयन्न् इव तदा कुरून् वै दक्षिणोत्तरान् ॥ (१९।२)

adarśayann iva tadā kurūn vai dakṣiṇottarān ||

20.1२०.१

अघोषयत् तदा चापि पुरुषो राजधूर्गतः । (२०।१)

aghoṣayat tadā cāpi puruṣo rājadhūrgataḥ |

20.2२०.२

सर्वरात्रिविहारो ऽद्य रत्नाभरणलक्षणः ॥ (२०।२)

sarvarātrivihāro 'dya ratnābharaṇalakṣaṇaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 14, 69

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit