महाभारतMahābhārata

MBh, 1, 114

114 of 1995 · 260 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

संवत्सराहिते गर्भे गान्धार्या जनमेजय । (१।२)

saṃvatsarāhite garbhe gāndhāryā janamejaya |

1.3१.३

आह्वयामास वै कुन्ती गर्भार्थं धर्मम् अच्युतम् ॥ (१।३)

āhvayāmāsa vai kuntī garbhārthaṃ dharmam acyutam ||

2.1२.१

सा बलिं त्वरिता देवी धर्मायोपजहार ह । (२।१)

sā baliṃ tvaritā devī dharmāyopajahāra ha |

2.2२.२

जानती धर्मम् अग्र्यं वै मन्त्रैर् वशम् उपानयत् । (२।२)

jānatī dharmam agryaṃ vai mantrair vaśam upānayat |

2.3२.३

आहूतो नियमात् कुन्त्या सर्वभूतनमस्कृतः । (२।३)

āhūto niyamāt kuntyā sarvabhūtanamaskṛtaḥ |

2.4२.४

ददृशे भगवान् धर्मः संतानार्थाय पाण्डवे । (२।४)

dadṛśe bhagavān dharmaḥ saṃtānārthāya pāṇḍave |

2.5२.५

तस्मिन् बहुमृगे ऽरण्ये शतशृङ्गे नगोत्तमे । (२।५)

tasmin bahumṛge 'raṇye śataśṛṅge nagottame |

2.6२.६

पाण्डोर् अर्थे महाभागा कुन्ती धर्मम् उपागमत् । (२।६)

pāṇḍor arthe mahābhāgā kuntī dharmam upāgamat |

2.7२.७

ऋतुकाले शुचिस्नाता शुक्लवस्त्रा यशस्विनी । (२।७)

ṛtukāle śucisnātā śuklavastrā yaśasvinī |

2.8२.८

शय्यां जग्राह सुश्रोणी सह धर्मेण सुव्रता । (२।८)

śayyāṃ jagrāha suśroṇī saha dharmeṇa suvratā |

2.9२.९

जजाप जप्यं विधिवद् दत्तं दुर्वाससा पुरा । (२।९)

jajāpa japyaṃ vidhivad dattaṃ durvāsasā purā |

2.10२.१०

आजगाम ततो देवो धर्मो मन्त्रबलात् ततः । (२।१०)

ājagāma tato devo dharmo mantrabalāt tataḥ |

2.11२.११

विमाने सूर्यसंकाशे कुन्ती यत्र जपस्थिता । (२।११)

vimāne sūryasaṃkāśe kuntī yatra japasthitā |

2.12२.१२

विहस्य तां ततो ब्रूयाः कुन्ति किं ते ददाम्यहम् । (२।१२)

vihasya tāṃ tato brūyāḥ kunti kiṃ te dadāmyaham |

2.13२.१३

सा तं विहस्यमानापि पुत्रं देह्यब्रवीद् इदम् ॥ (२।१३)

sā taṃ vihasyamānāpi putraṃ dehyabravīd idam ||

3.1३.१

संगम्य सा तु धर्मेण योगमूर्तिधरेण वै । (३।१)

saṃgamya sā tu dharmeṇa yogamūrtidhareṇa vai |

3.2३.२

लेभे पुत्रं वरारोहा सर्वप्राणभृतां वरम् ॥ (३।२)

lebhe putraṃ varārohā sarvaprāṇabhṛtāṃ varam ||

4.1४.१

ऐन्द्रे चन्द्रसमायुक्ते मुहूर्ते ऽभिजिते ऽष्टमे । (४।१)

aindre candrasamāyukte muhūrte 'bhijite 'ṣṭame |

4.2४.२

दिवा मध्यगते सूर्ये तिथौ पुण्ये ऽभिपूजिते ॥ (४।२)

divā madhyagate sūrye tithau puṇye 'bhipūjite ||

5.1५.१

समृद्धयशसं कुन्ती सुषाव समये सुतम् । (५।१)

samṛddhayaśasaṃ kuntī suṣāva samaye sutam |

5.2५.२

जातमात्रे सुते तस्मिन् वाग् उवाचाशरीरिणी ॥ (५।२)

jātamātre sute tasmin vāg uvācāśarīriṇī ||

6.1६.१

एष धर्मभृतां श्रेष्ठो भविष्यति न संशयः । (६।१)

eṣa dharmabhṛtāṃ śreṣṭho bhaviṣyati na saṃśayaḥ |

6.2६.२

विक्रान्तः सत्यवाक् चैव राजा पृथ्व्यां भविष्यति । (६।२)

vikrāntaḥ satyavāk caiva rājā pṛthvyāṃ bhaviṣyati |

6.3६.३

युधिष्ठिर इति ख्यातः पाण्डोः प्रथमजः सुतः ॥ (६।३)

yudhiṣṭhira iti khyātaḥ pāṇḍoḥ prathamajaḥ sutaḥ ||

7.1७.१

भविता प्रथितो राजा त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । (७।१)

bhavitā prathito rājā triṣu lokeṣu viśrutaḥ |

7.2७.२

यशसा तेजसा चैव वृत्तेन च समन्वितः ॥ (७।२)

yaśasā tejasā caiva vṛttena ca samanvitaḥ ||

8.1८.१

धार्मिकं तं सुतं लब्ध्वा पाण्डुस्तां पुनर् अब्रवीत् । (८।१)

dhārmikaṃ taṃ sutaṃ labdhvā pāṇḍustāṃ punar abravīt |

8.2८.२

प्राहुः क्षत्रं बलज्येष्ठं बलज्येष्ठं सुतं वृणु । (८।२)

prāhuḥ kṣatraṃ balajyeṣṭhaṃ balajyeṣṭhaṃ sutaṃ vṛṇu |

8.3८.३

प्राहुः पुत्रा बहुतराः कर्तव्याः कर्मविद्द्विजाः । (८।३)

prāhuḥ putrā bahutarāḥ kartavyāḥ karmaviddvijāḥ |

8.4८.४

ततः कुन्तीम् अभिक्रम्य शशासातीव भारत । (८।४)

tataḥ kuntīm abhikramya śaśāsātīva bhārata |

8.5८.५

वायुम् आवाहयस्वेति स देवो बलवत्तरः । (८।५)

vāyum āvāhayasveti sa devo balavattaraḥ |

8.6८.६

अश्वमेधः क्रतुश्रेष्ठो ज्योतिःश्रेष्ठो दिवाकरः । (८।६)

aśvamedhaḥ kratuśreṣṭho jyotiḥśreṣṭho divākaraḥ |

8.7८.७

ब्राह्मणो द्विपदां श्रेष्ठो देवश्रेष्ठश्च मारुतः । (८।७)

brāhmaṇo dvipadāṃ śreṣṭho devaśreṣṭhaśca mārutaḥ |

8.8८.८

मारुतं मरुतां श्रेष्ठं सर्वप्राणिभिर् ईडितम् । (८।८)

mārutaṃ marutāṃ śreṣṭhaṃ sarvaprāṇibhir īḍitam |

8.9८.९

आवाहय त्वं नियमात् पुत्रार्थं वरवर्णिनि । (८।९)

āvāhaya tvaṃ niyamāt putrārthaṃ varavarṇini |

8.10८.१०

स नो यं दास्यति सुतं स प्राणबलवान् नृषु । (८।१०)

sa no yaṃ dāsyati sutaṃ sa prāṇabalavān nṛṣu |

8.11८.११

भविष्यति वरारोहे बलज्येष्ठा हि भूमिपाः ॥ (८।११)

bhaviṣyati varārohe balajyeṣṭhā hi bhūmipāḥ ||

9.1९.१

ततस्तथोक्ता पत्या तु वायुम् एवाजुहाव सा । (९।१)

tatastathoktā patyā tu vāyum evājuhāva sā |

9.2९.२

ततस्ताम् आगतो वायुर् मृगारूढो महाबलः । (९।२)

tatastām āgato vāyur mṛgārūḍho mahābalaḥ |

9.3९.३

किं ते कुन्ति ददाम्यद्य ब्रूहि यत् ते हृदि स्थितम् । (९।३)

kiṃ te kunti dadāmyadya brūhi yat te hṛdi sthitam |

9.4९.४

सा सलज्जा विहस्याह पुत्रं देहि सुरोत्तम । (९।४)

sā salajjā vihasyāha putraṃ dehi surottama |

9.5९.५

बलवन्तं महाकायं सर्वदर्पप्रभञ्जनम् । (९।५)

balavantaṃ mahākāyaṃ sarvadarpaprabhañjanam |

9.6९.६

द्वितीयेनोपहारेण तेनोक्तविधिना पुनः । (९।६)

dvitīyenopahāreṇa tenoktavidhinā punaḥ |

9.7९.७

तैर् एव नियमैः स्थित्वा मन्त्रग्रामम् उदैरयत् । (९।७)

tair eva niyamaiḥ sthitvā mantragrāmam udairayat |

9.8९.८

आजगाम ततो वायुः किं करोमीति चाब्रवीत् । (९।८)

ājagāma tato vāyuḥ kiṃ karomīti cābravīt |

9.9९.९

लज्जान्विता ततः कुन्ती पुत्रम् ऐच्छन् महाबलम् । (९।९)

lajjānvitā tataḥ kuntī putram aicchan mahābalam |

9.10९.१०

तथास्त्विति च तां वायुः समालभ्य दिवं गतः । (९।१०)

tathāstviti ca tāṃ vāyuḥ samālabhya divaṃ gataḥ |

9.11९.११

तस्माज्जज्ञे महाबाहुर् भीमो भीमपराक्रमः ॥ (९।११)

tasmājjajñe mahābāhur bhīmo bhīmaparākramaḥ ||

10.1१०.१

तम् अप्यतिबलं जातं वाग् अभ्यवदद् अच्युतम् । (१०।१)

tam apyatibalaṃ jātaṃ vāg abhyavadad acyutam |

10.2१०.२

सर्वेषां बलिनां श्रेष्ठो जातो ऽयम् इति भारत । (१०।२)

sarveṣāṃ balināṃ śreṣṭho jāto 'yam iti bhārata |

10.3१०.३

जातमात्रे कुमारे तु सर्वलोकस्य पार्थिवाः । (१०।३)

jātamātre kumāre tu sarvalokasya pārthivāḥ |

10.4१०.४

मूत्रं प्रसुस्रुवुः सर्वे व्यथिताश्च प्रपेदिरे । (१०।४)

mūtraṃ prasusruvuḥ sarve vyathitāśca prapedire |

10.5१०.५

वाहनानि व्यशीर्यन्त विमुञ्चन्त्यश्रुबिन्दवः । (१०।५)

vāhanāni vyaśīryanta vimuñcantyaśrubindavaḥ |

10.6१०.६

यथानिलः समुद्धूतः समर्थः कम्पने भुवः । (१०।६)

yathānilaḥ samuddhūtaḥ samarthaḥ kampane bhuvaḥ |

10.7१०.७

तथा मन्युपरीताङ्गो भीमो भीमपराक्रमः ॥ (१०।७)

tathā manyuparītāṅgo bhīmo bhīmaparākramaḥ ||

11.1११.१

इदम् अत्यद्भुतं चासीज्जातमात्रे वृकोदरे । (११।१)

idam atyadbhutaṃ cāsījjātamātre vṛkodare |

11.2११.२

यद् अङ्कात् पतितो मातुः शिलां गात्रैर् अचूर्णयत् । (११।२)

yad aṅkāt patito mātuḥ śilāṃ gātrair acūrṇayat |

11.3११.३

जनमेजय उवाच । (११।३)

janamejaya uvāca

11.4११.४

वैशंपायन उवाच । (११।४)

vaiśaṃpāyana uvāca

11.5११.५

कथं स वज्रसंघातः कुमारो न्यपतद् गिरौ । (११।५)

kathaṃ sa vajrasaṃghātaḥ kumāro nyapatad girau |

11.6११.६

कथं तु तेन पतता शिला गात्रैर् विचूर्णिता । (११।६)

kathaṃ tu tena patatā śilā gātrair vicūrṇitā |

11.7११.७

एतद् इच्छामि भगवंस्त्वत्तः श्रोतुं द्विजोत्तम । (११।७)

etad icchāmi bhagavaṃstvattaḥ śrotuṃ dvijottama |

11.8११.८

यथावद् इह विप्रर्षे परं मे ऽत्र कुतूहलम् । (११।८)

yathāvad iha viprarṣe paraṃ me 'tra kutūhalam |

11.9११.९

साध्वयं प्रश्नम् उद्दिष्टः पाण्डवेय ब्रवीमि ते । (११।९)

sādhvayaṃ praśnam uddiṣṭaḥ pāṇḍaveya bravīmi te |

11.10११.१०

कुन्ती तु सह पुत्रेण यात्वा सुरुचिरं सरः । (११।१०)

kuntī tu saha putreṇa yātvā suruciraṃ saraḥ |

11.11११.११

स्नात्वा तु सुतम् आदाय दशमे ऽहनि यादवी । (११।११)

snātvā tu sutam ādāya daśame 'hani yādavī |

11.12११.१२

दैवतान्यर्चयिष्यन्ती निर्जगामाश्रमात् पृथा । (११।१२)

daivatānyarcayiṣyantī nirjagāmāśramāt pṛthā |

11.13११.१३

शैलाभ्याशेन गच्छन्त्यास्तदा भरतसत्तम । (११।१३)

śailābhyāśena gacchantyāstadā bharatasattama |

11.14११.१४

निश्चक्राम महाव्याघ्रो जिघांसुर् गिरिगह्वरात् । (११।१४)

niścakrāma mahāvyāghro jighāṃsur girigahvarāt |

11.15११.१५

तम् आपतन्तं शार्दूलं विकृष्य धनुर् उत्तमम् । (११।१५)

tam āpatantaṃ śārdūlaṃ vikṛṣya dhanur uttamam |

11.16११.१६

निर्बिभेद शरैः पाण्डुस्त्रिभिस्त्रिदशविक्रमः । (११।१६)

nirbibheda śaraiḥ pāṇḍustribhistridaśavikramaḥ |

11.17११.१७

नादेन महता तां तु पूरयन्तं गिरेर् गुहाम् । (११।१७)

nādena mahatā tāṃ tu pūrayantaṃ girer guhām |

11.18११.१८

दृष्ट्वा शैलम् उपारोढुम् ऐच्छत् कुन्ती भयात् तदा । (११।१८)

dṛṣṭvā śailam upāroḍhum aicchat kuntī bhayāt tadā |

11.19११.१९

त्रासात् तस्याः सुतस्त्वङ्कात् पपात भरतर्षभ । (११।१९)

trāsāt tasyāḥ sutastvaṅkāt papāta bharatarṣabha |

11.20११.२०

पर्वतस्योपरिस्थायाम् अधस्ताद् अपतच्छिशुः । (११।२०)

parvatasyoparisthāyām adhastād apatacchiśuḥ |

11.21११.२१

स शिलां चूर्णयामास वज्रवद् वज्रिचोदितः । (११।२१)

sa śilāṃ cūrṇayāmāsa vajravad vajricoditaḥ |

11.22११.२२

पुत्रस्नेहात् ततः पाण्डुर् अभ्यधावद् गिरेस्तटम् ॥ (११।२२)

putrasnehāt tataḥ pāṇḍur abhyadhāvad girestaṭam ||

12.1१२.१

कुन्ती व्याघ्रभयोद्विग्ना सहसोत्पतिता किल । (१२।१)

kuntī vyāghrabhayodvignā sahasotpatitā kila |

12.2१२.२

नान्वबुध्यत संसुप्तम् उत्सङ्गे स्वे वृकोदरम् ॥ (१२।२)

nānvabudhyata saṃsuptam utsaṅge sve vṛkodaram ||

13.1१३.१

ततः स वज्रसंघातः कुमारो ऽभ्यपतद् गिरौ । (१३।१)

tataḥ sa vajrasaṃghātaḥ kumāro 'bhyapatad girau |

13.2१३.२

पतता तेन शतधा शिला गात्रैर् विचूर्णिता । (१३।२)

patatā tena śatadhā śilā gātrair vicūrṇitā |

13.3१३.३

तां शिलां चूर्णितां दृष्ट्वा पाण्डुर् विस्मयम् आगमत् । (१३।३)

tāṃ śilāṃ cūrṇitāṃ dṛṣṭvā pāṇḍur vismayam āgamat |

13.4१३.४

स तु जन्मनि भीमस्य विनदन्तं महास्वनम् । (१३।४)

sa tu janmani bhīmasya vinadantaṃ mahāsvanam |

13.5१३.५

ददर्श गिरिशृङ्गस्थं व्याघ्रं व्याघ्रपराक्रमः । (१३।५)

dadarśa giriśṛṅgasthaṃ vyāghraṃ vyāghraparākramaḥ |

13.6१३.६

दारसंरक्षणार्थाय पुत्रसंरक्षणाय च । (१३।६)

dārasaṃrakṣaṇārthāya putrasaṃrakṣaṇāya ca |

13.7१३.७

सदा बाणधनुष्पाणिर् अभवत् कुरुनन्दनः । (१३।७)

sadā bāṇadhanuṣpāṇir abhavat kurunandanaḥ |

13.8१३.८

मघे चन्द्रमसा युक्ते सिंहे चाभ्युदिते गुरौ । (१३।८)

maghe candramasā yukte siṃhe cābhyudite gurau |

13.9१३.९

दिवा मध्यगते सूर्ये तिथौ पुण्ये त्रयोदशीम् । (१३।९)

divā madhyagate sūrye tithau puṇye trayodaśīm |

13.10१३.१०

मैत्रे मुहूर्ते सा कुन्ती सुषुवे भीमम् अच्युतम् ॥ (१३।१०)

maitre muhūrte sā kuntī suṣuve bhīmam acyutam ||

14.1१४.१

यस्मिन्न् अहनि भीमस्तु जज्ञे भरतसत्तम । (१४।१)

yasminn ahani bhīmastu jajñe bharatasattama |

14.2१४.२

दुर्योधनो ऽपि तत्रैव प्रजज्ञे वसुधाधिप ॥ (१४।२)

duryodhano 'pi tatraiva prajajñe vasudhādhipa ||

15.1१५.१

जाते वृकोदरे पाण्डुर् इदं भूयो ऽन्वचिन्तयत् । (१५।१)

jāte vṛkodare pāṇḍur idaṃ bhūyo 'nvacintayat |

15.2१५.२

कथं नु मे वरः पुत्रो लोकश्रेष्ठो भवेद् इति ॥ (१५।२)

kathaṃ nu me varaḥ putro lokaśreṣṭho bhaved iti ||

16.1१६.१

दैवे पुरुषकारे च लोको ऽयं हि प्रतिष्ठितः । (१६।१)

daive puruṣakāre ca loko 'yaṃ hi pratiṣṭhitaḥ |

16.2१६.२

तत्र दैवं तु विधिना कालयुक्तेन लभ्यते ॥ (१६।२)

tatra daivaṃ tu vidhinā kālayuktena labhyate ||

17.1१७.१

इन्द्रो हि राजा देवानां प्रधान इति नः श्रुतम् । (१७।१)

indro hi rājā devānāṃ pradhāna iti naḥ śrutam |

17.2१७.२

अप्रमेयबलोत्साहो वीर्यवान् अमितद्युतिः ॥ (१७।२)

aprameyabalotsāho vīryavān amitadyutiḥ ||

18.1१८.१

तं तोषयित्वा तपसा पुत्रं लप्स्ये महाबलम् । (१८।१)

taṃ toṣayitvā tapasā putraṃ lapsye mahābalam |

18.2१८.२

यं दास्यति स मे पुत्रं स वरीयान् भविष्यति । (१८।२)

yaṃ dāsyati sa me putraṃ sa varīyān bhaviṣyati |

18.3१८.३

अमानुषान् मानुषांश्च स संग्रामे हनिष्यति । (१८।३)

amānuṣān mānuṣāṃśca sa saṃgrāme haniṣyati |

18.4१८.४

कर्मणा मनसा वाचा तस्मात् तप्स्ये महत् तपः ॥ (१८।४)

karmaṇā manasā vācā tasmāt tapsye mahat tapaḥ ||

19.1१९.१

ततः पाण्डुर् महातेजा मन्त्रयित्वा महर्षिभिः । (१९।१)

tataḥ pāṇḍur mahātejā mantrayitvā maharṣibhiḥ |

19.2१९.२

दिदेश कुन्त्याः कौरव्यो व्रतं सांवत्सरं शुभम् ॥ (१९।२)

dideśa kuntyāḥ kauravyo vrataṃ sāṃvatsaraṃ śubham ||

20.1२०.१

आत्मना च महाबाहुर् एकपादस्थितो ऽभवत् । (२०।१)

ātmanā ca mahābāhur ekapādasthito 'bhavat |

20.2२०.२

उग्रं स तप आतस्थे परमेण समाधिना ॥ (२०।२)

ugraṃ sa tapa ātasthe parameṇa samādhinā ||

21.1२१.१

आरिराधयिषुर् देवं त्रिदशानां तम् ईश्वरम् । (२१।१)

ārirādhayiṣur devaṃ tridaśānāṃ tam īśvaram |

21.2२१.२

सूर्येण सह धर्मात्मा पर्यवर्तत भारत ॥ (२१।२)

sūryeṇa saha dharmātmā paryavartata bhārata ||

22.1२२.१

तं तु कालेन महता वासवः प्रत्यभाषत । (२२।१)

taṃ tu kālena mahatā vāsavaḥ pratyabhāṣata |

22.2२२.२

पुत्रं तव प्रदास्यामि त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् ॥ (२२।२)

putraṃ tava pradāsyāmi triṣu lokeṣu viśrutam ||

23.1२३.१

देवानां ब्राह्मणानां च सुहृदां चार्थसाधकम् । (२३।१)

devānāṃ brāhmaṇānāṃ ca suhṛdāṃ cārthasādhakam |

23.2२३.२

दुर्हृदां शोकजननं सर्वबान्धवनन्दनम् । (२३।२)

durhṛdāṃ śokajananaṃ sarvabāndhavanandanam |

23.3२३.३

सुतं ते ऽग्र्यं प्रदास्यामि सर्वामित्रविनाशनम् ॥ (२३।३)

sutaṃ te 'gryaṃ pradāsyāmi sarvāmitravināśanam ||

24.1२४.१

इत्युक्तः कौरवो राजा वासवेन महात्मना । (२४।१)

ityuktaḥ kauravo rājā vāsavena mahātmanā |

24.2२४.२

कुन्तीं राजसुतां पाण्डुर् अपत्यार्थे ऽभ्यचोदयत् । (२४।२)

kuntīṃ rājasutāṃ pāṇḍur apatyārthe 'bhyacodayat |

24.3२४.३

धर्मं बलं च निश्चित्य यथा स्याद् इति भारत । (२४।३)

dharmaṃ balaṃ ca niścitya yathā syād iti bhārata |

24.4२४.४

उवाच कुन्तीं धर्मात्मा देवराजवचः स्मरन् । (२४।४)

uvāca kuntīṃ dharmātmā devarājavacaḥ smaran |

24.5२४.५

उदर्कस्तव कल्याणि तुष्टो देवगणेश्वरः । (२४।५)

udarkastava kalyāṇi tuṣṭo devagaṇeśvaraḥ |

24.6२४.६

दातुम् इच्छति ते पुत्रं यथा संकल्पितं हृदा । (२४।६)

dātum icchati te putraṃ yathā saṃkalpitaṃ hṛdā |

24.7२४.७

अतिमानुषकर्माणं यशस्विनम् अरिंदमम् ॥ (२४।७)

atimānuṣakarmāṇaṃ yaśasvinam ariṃdamam ||

25.1२५.१

नीतिमन्तं महात्मानम् आदित्यसमतेजसम् । (२५।१)

nītimantaṃ mahātmānam ādityasamatejasam |

25.2२५.२

दुराधर्षं क्रियावन्तम् अतीवाद्भुतदर्शनम् ॥ (२५।२)

durādharṣaṃ kriyāvantam atīvādbhutadarśanam ||

26.1२६.१

पुत्रं जनय सुश्रोणि धाम क्षत्रियतेजसाम् । (२६।१)

putraṃ janaya suśroṇi dhāma kṣatriyatejasām |

26.2२६.२

लब्धः प्रसादो देवेन्द्रात् तम् आह्वय शुचिस्मिते । (२६।२)

labdhaḥ prasādo devendrāt tam āhvaya śucismite |

26.3२६.३

वैशंपायनः । (२६।३)

vaiśaṃpāyanaḥ |

26.4२६.४

जातेषु धृतराष्ट्रस्य कुमारेषु महात्मसु ॥ (२६।४)

jāteṣu dhṛtarāṣṭrasya kumāreṣu mahātmasu ||

27.1२७.१

एवम् उक्ता ततः शक्रम् आजुहाव यशस्विनी । (२७।१)

evam uktā tataḥ śakram ājuhāva yaśasvinī |

27.2२७.२

ततः पर्यचरत् तेन बलिना भगवान् अपि । (२७।२)

tataḥ paryacarat tena balinā bhagavān api |

27.3२७.३

अथाजगाम देवेन्द्रो जनयामास चार्जुनम् । (२७।३)

athājagāma devendro janayāmāsa cārjunam |

27.4२७.४

उत्तराभ्यां तु पूर्वाभ्यां फल्गुनीभ्यां ततो दिवा । (२७।४)

uttarābhyāṃ tu pūrvābhyāṃ phalgunībhyāṃ tato divā |

27.5२७.५

जातस्तु फाल्गुने मासि तेनासौ फल्गुनः स्मृतः ॥ (२७।५)

jātastu phālgune māsi tenāsau phalgunaḥ smṛtaḥ ||

28.1२८.१

जातमात्रे कुमारे तु वाग् उवाचाशरीरिणी । (२८।१)

jātamātre kumāre tu vāg uvācāśarīriṇī |

28.2२८.२

सर्वभूतप्रहर्षिणी । (२८।२)

sarvabhūtapraharṣiṇī |

28.3२८.३

सूतके वर्तमानां तां । (२८।३)

sūtake vartamānāṃ tāṃ |

28.4२८.४

महागम्भीरनिर्घोषा नभो नादयती तदा । (२८।४)

mahāgambhīranirghoṣā nabho nādayatī tadā |

28.5२८.५

शृण्वतां सर्वभूतानां तेषां चाश्रमवासिनाम् । (२८।५)

śṛṇvatāṃ sarvabhūtānāṃ teṣāṃ cāśramavāsinām |

28.6२८.६

कुन्तीम् आभाष्य विस्पष्टम् उवाचेदं शुचिस्मिताम् ॥ (२८।६)

kuntīm ābhāṣya vispaṣṭam uvācedaṃ śucismitām ||

29.1२९.१

कार्तवीर्यसमः कुन्ति शिबितुल्यपराक्रमः । (२९।१)

kārtavīryasamaḥ kunti śibitulyaparākramaḥ |

29.2२९.२

एष वीर्यवतां श्रेष्ठो भविष्यत्यपराजितः । (२९।२)

eṣa vīryavatāṃ śreṣṭho bhaviṣyatyaparājitaḥ |

29.3२९.३

तथा दिव्यानि चास्त्राणि निखिलान्याहरिष्यति । (२९।३)

tathā divyāni cāstrāṇi nikhilānyāhariṣyati |

29.4२९.४

एष शक्र इवाजेयो यशस्ते प्रथयिष्यति ॥ (२९।४)

eṣa śakra ivājeyo yaśaste prathayiṣyati ||

30.1३०.१

अदित्या विष्णुना प्रीतिर् यथाभूद् अभिवर्धिता । (३०।१)

adityā viṣṇunā prītir yathābhūd abhivardhitā |

30.2३०.२

तथा विष्णुसमः प्रीतिं वर्धयिष्यति ते ऽर्जुनः ॥ (३०।२)

tathā viṣṇusamaḥ prītiṃ vardhayiṣyati te 'rjunaḥ ||

31.1३१.१

एष मद्रान् वशे कृत्वा कुरूंश्च सह केकयैः । (३१।१)

eṣa madrān vaśe kṛtvā kurūṃśca saha kekayaiḥ |

31.2३१.२

चेदिकाशिकरूषांश्च कुरुलक्ष्म सुधास्यति । (३१।२)

cedikāśikarūṣāṃśca kurulakṣma sudhāsyati |

31.3३१.३

एतस्य भुजवीर्येण त्रासिताः सर्वशत्रवः । (३१।३)

etasya bhujavīryeṇa trāsitāḥ sarvaśatravaḥ |

31.4३१.४

निवातकवचाः सर्वे प्रहास्यन्ति च जीवितम् । (३१।४)

nivātakavacāḥ sarve prahāsyanti ca jīvitam |

31.5३१.५

हिरण्यपुरम् आरुज्य निहनिष्यति संयुगे । (३१।५)

hiraṇyapuram ārujya nihaniṣyati saṃyuge |

31.6३१.६

पुलोमायास्तु तनयान् कालकेयांश्च सर्वशः । (३१।६)

pulomāyāstu tanayān kālakeyāṃśca sarvaśaḥ |

31.7३१.७

गत्वोत्तरां दिशं वीरो विजित्य युधि पार्थिवान् । (३१।७)

gatvottarāṃ diśaṃ vīro vijitya yudhi pārthivān |

31.8३१.८

धनरत्नौघम् अमितम् आनयिष्यति पाण्डवः ॥ (३१।८)

dhanaratnaugham amitam ānayiṣyati pāṇḍavaḥ ||

32.1३२.१

एतस्य भुजवीर्येण खाण्डवे हव्यवाहनः । (३२।१)

etasya bhujavīryeṇa khāṇḍave havyavāhanaḥ |

32.2३२.२

मेदसा सर्वभूतानां तृप्तिं यास्यति वै पराम् ॥ (३२।२)

medasā sarvabhūtānāṃ tṛptiṃ yāsyati vai parām ||

33.1३३.१

ग्रामणीश्च महीपालान् एष जित्वा महाबलः । (३३।१)

grāmaṇīśca mahīpālān eṣa jitvā mahābalaḥ |

33.2३३.२

भ्रातृभिः सहितो वीरस्त्रीन् मेधान् आहरिष्यति ॥ (३३।२)

bhrātṛbhiḥ sahito vīrastrīn medhān āhariṣyati ||

34.1३४.१

जामदग्न्यसमः कुन्ति विष्णुतुल्यपराक्रमः । (३४।१)

jāmadagnyasamaḥ kunti viṣṇutulyaparākramaḥ |

34.2३४.२

एष वीर्यवतां श्रेष्ठो भविष्यत्यपराजितः । (३४।२)

eṣa vīryavatāṃ śreṣṭho bhaviṣyatyaparājitaḥ |

34.3३४.३

एष युद्धे महादेवं तोषयिष्यति शंकरम् । (३४।३)

eṣa yuddhe mahādevaṃ toṣayiṣyati śaṃkaram |

34.4३४.४

अस्त्रं पाशुपतं नाम तस्मात् तुष्टाद् अवाप्स्यति । (३४।४)

astraṃ pāśupataṃ nāma tasmāt tuṣṭād avāpsyati |

34.5३४.५

निवातकवचा नाम दैत्या विबुधविद्विषः । (३४।५)

nivātakavacā nāma daityā vibudhavidviṣaḥ |

34.6३४.६

शक्राज्ञया महाबाहुस्तान् वधिष्यति ते सुतः ॥ (३४।६)

śakrājñayā mahābāhustān vadhiṣyati te sutaḥ ||

35.1३५.१

तथा दिव्यानि चास्त्राणि निखिलान्याहरिष्यति । (३५।१)

tathā divyāni cāstrāṇi nikhilānyāhariṣyati |

35.2३५.२

विप्रनष्टां श्रियं चायम् आहर्ता पुरुषर्षभः ॥ (३५।२)

vipranaṣṭāṃ śriyaṃ cāyam āhartā puruṣarṣabhaḥ ||

36.1३६.१

एताम् अत्यद्भुतां वाचं कुन्तीपुत्रस्य सूतके । (३६।१)

etām atyadbhutāṃ vācaṃ kuntīputrasya sūtake |

36.2३६.२

उक्तवान् वायुर् आकाशे कुन्ती शुश्राव चास्य ताम् ॥ (३६।२)

uktavān vāyur ākāśe kuntī śuśrāva cāsya tām ||

37.1३७.१

वाचम् उच्चारिताम् उच्चैस्तां निशम्य तपस्विनाम् । (३७।१)

vācam uccāritām uccaistāṃ niśamya tapasvinām |

37.2३७.२

बभूव परमो हर्षः शतशृङ्गनिवासिनाम् ॥ (३७।२)

babhūva paramo harṣaḥ śataśṛṅganivāsinām ||

38.1३८.१

तथा देवऋषीणां च सेन्द्राणां च दिवौकसाम् । (३८।१)

tathā devaṛṣīṇāṃ ca sendrāṇāṃ ca divaukasām |

38.2३८.२

आकाशे दुन्दुभीनां च बभूव तुमुलः स्वनः ॥ (३८।२)

ākāśe dundubhīnāṃ ca babhūva tumulaḥ svanaḥ ||

39.1३९.१

उदतिष्ठन् महाघोषः पुष्पवृष्टिभिर् आवृतः । (३९।१)

udatiṣṭhan mahāghoṣaḥ puṣpavṛṣṭibhir āvṛtaḥ |

39.2३९.२

समवेत्य च देवानां गणाः पार्थम् अपूजयन् ॥ (३९।२)

samavetya ca devānāṃ gaṇāḥ pārtham apūjayan ||

40.1४०.१

काद्रवेया वैनतेया गन्धर्वाप्सरसस्तथा । (४०।१)

kādraveyā vainateyā gandharvāpsarasastathā |

40.2४०.२

प्रजानां पतयः सर्वे सप्त चैव महर्षयः ॥ (४०।२)

prajānāṃ patayaḥ sarve sapta caiva maharṣayaḥ ||

41.1४१.१

भरद्वाजः कश्यपो गौतमश्च विश्वामित्रो जमदग्निर् वसिष्ठः । (४१।१)

bharadvājaḥ kaśyapo gautamaśca viśvāmitro jamadagnir vasiṣṭhaḥ |

41.2४१.२

यश्चोदितो भास्करे ऽभूत् प्रनष्टे सो ऽप्यत्रात्रिर् भगवान् आजगाम ॥ (४१।२)

yaścodito bhāskare 'bhūt pranaṣṭe so 'pyatrātrir bhagavān ājagāma ||

42.1४२.१

मरीचिर् अङ्गिराश्चैव पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः । (४२।१)

marīcir aṅgirāścaiva pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ |

42.2४२.२

दक्षः प्रजापतिश्चैव गन्धर्वाप्सरसस्तथा ॥ (४२।२)

dakṣaḥ prajāpatiścaiva gandharvāpsarasastathā ||

43.1४३.१

दिव्यमाल्याम्बरधराः सर्वालंकारभूषिताः । (४३।१)

divyamālyāmbaradharāḥ sarvālaṃkārabhūṣitāḥ |

43.2४३.२

ते च प्रकाशा मर्त्येषु सर्वोपस्कारसंभृताः । (४३।२)

te ca prakāśā martyeṣu sarvopaskārasaṃbhṛtāḥ |

43.3४३.३

उपगायन्ति बीभत्सुम् उपनृत्यन्ति चाप्सराः । (४३।३)

upagāyanti bībhatsum upanṛtyanti cāpsarāḥ |

43.4४३.४

तथा महर्षयश् चापि जेपुस्तत्र समन्ततः । (४३।४)

tathā maharṣayaś cāpi jepustatra samantataḥ |

43.5४३.५

ततो गन्धर्वतूर्येषु प्रणदत्सु विहायसि । (४३।५)

tato gandharvatūryeṣu praṇadatsu vihāyasi |

43.6४३.६

गन्धर्वैः सहितः श्रीमान् प्रागायत च तुम्बुरुः ॥ (४३।६)

gandharvaiḥ sahitaḥ śrīmān prāgāyata ca tumburuḥ ||

44.1४४.१

भीमसेनोग्रसेनौ च ऊर्णायुर् अनघस्तथा । (४४।१)

bhīmasenograsenau ca ūrṇāyur anaghastathā |

44.2४४.२

गोपतिर् धृतराष्ट्रश्च सूर्यवर्चाश्च सप्तमः ॥ (४४।२)

gopatir dhṛtarāṣṭraśca sūryavarcāśca saptamaḥ ||

45.1४५.१

युगपस्तृणपः कार्ष्णिर् नन्दिश्चित्ररथस्तथा । (४५।१)

yugapastṛṇapaḥ kārṣṇir nandiścitrarathastathā |

45.2४५.२

त्रयोदशः शालिशिराः पर्जन्यश्च चतुर्दशः ॥ (४५।२)

trayodaśaḥ śāliśirāḥ parjanyaśca caturdaśaḥ ||

46.1४६.१

कलिः पञ्चदशश्चात्र नारदश्चैव षोडशः । (४६।१)

kaliḥ pañcadaśaścātra nāradaścaiva ṣoḍaśaḥ |

46.2४६.२

सद्वा बृहद्वा बृहकः करालश्च महायशाः ॥ (४६।२)

sadvā bṛhadvā bṛhakaḥ karālaśca mahāyaśāḥ ||

47.1४७.१

ब्रह्मचारी बहुगुणः सुपर्णश्चेति विश्रुतः । (४७।१)

brahmacārī bahuguṇaḥ suparṇaśceti viśrutaḥ |

47.2४७.२

विश्वावसुर् भुमन्युश्च सुचन्द्रो दशमस्तथा ॥ (४७।२)

viśvāvasur bhumanyuśca sucandro daśamastathā ||

48.1४८.१

गीतमाधुर्यसम्पन्नौ विख्यातौ च हहाहुहू । (४८।१)

gītamādhuryasampannau vikhyātau ca hahāhuhū |

48.2४८.२

इत्येते देवगन्धर्वा जगुस्तत्र नरर्षभम् ॥ (४८।२)

ityete devagandharvā jagustatra nararṣabham ||

49.1४९.१

तथैवाप्सरसो हृष्टाः सर्वालंकारभूषिताः । (४९।१)

tathaivāpsaraso hṛṣṭāḥ sarvālaṃkārabhūṣitāḥ |

49.2४९.२

ननृतुर् वै महाभागा जगुश्चायतलोचनाः ॥ (४९।२)

nanṛtur vai mahābhāgā jaguścāyatalocanāḥ ||

50.1५०.१

अनूना चानवद्या च प्रियमुख्या गुणावरा । (५०।१)

anūnā cānavadyā ca priyamukhyā guṇāvarā |

50.2५०.२

अद्रिका च तथा साची मिश्रकेशी अलम्बुसा ॥ (५०।२)

adrikā ca tathā sācī miśrakeśī alambusā ||

51.1५१.१

मरीचिः शिचुका चैव विद्युत्पर्णा तिलोत्तमा । (५१।१)

marīciḥ śicukā caiva vidyutparṇā tilottamā |

51.2५१.२

अग्निका लक्षणा क्षेमा देवी रम्भा मनोरमा । (५१।२)

agnikā lakṣaṇā kṣemā devī rambhā manoramā |

51.3५१.३

उर्वशी चैव राजेन्द्र ननृतुर् गीतनिस्वनैः ॥ (५१।३)

urvaśī caiva rājendra nanṛtur gītanisvanaiḥ ||

52.1५२.१

असिता च सुबाहुश्च सुप्रिया सुवपुस्तथा । (५२।१)

asitā ca subāhuśca supriyā suvapustathā |

52.2५२.२

पुण्डरीका सुगन्धा च सुरथा च प्रमाथिनी ॥ (५२।२)

puṇḍarīkā sugandhā ca surathā ca pramāthinī ||

53.1५३.१

काम्या शारद्वती चैव ननृतुस्तत्र संघशः । (५३।१)

kāmyā śāradvatī caiva nanṛtustatra saṃghaśaḥ |

53.2५३.२

मेनका सहजन्या च पर्णिका पुञ्जिकस्थला ॥ (५३।२)

menakā sahajanyā ca parṇikā puñjikasthalā ||

54.1५४.१

क्रतुस्थला घृताची च विश्वाची पूर्वचित्त्यपि । (५४।१)

kratusthalā ghṛtācī ca viśvācī pūrvacittyapi |

54.2५४.२

उम्लोचेत्यभिविख्याता प्रम्लोचेति च ता दश । (५४।२)

umlocetyabhivikhyātā pramloceti ca tā daśa |

54.3५४.३

उर्वश्येकादशीत्येता जगुर् आयतलोचनाः ॥ (५४।३)

urvaśyekādaśītyetā jagur āyatalocanāḥ ||

55.1५५.१

धातार्यमा च मित्रश्च वरुणो ऽंशो भगस्तथा । (५५।१)

dhātāryamā ca mitraśca varuṇo 'ṃśo bhagastathā |

55.2५५.२

इन्द्रो विवस्वान् पूषा च त्वष्टा च सविता तथा ॥ (५५।२)

indro vivasvān pūṣā ca tvaṣṭā ca savitā tathā ||

56.1५६.१

पर्जन्यश्चैव विष्णुश्च आदित्याः पावकार्चिषः । (५६।१)

parjanyaścaiva viṣṇuśca ādityāḥ pāvakārciṣaḥ |

56.2५६.२

इत्येते द्वादशादित्या ज्वलन्तः सूर्यवर्चसः । (५६।२)

ityete dvādaśādityā jvalantaḥ sūryavarcasaḥ |

56.3५६.३

महिमानं पाण्डवस्य वर्धयन्तो ऽम्बरे स्थिताः ॥ (५६।३)

mahimānaṃ pāṇḍavasya vardhayanto 'mbare sthitāḥ ||

57.1५७.१

मृगव्याधश्च शर्वश्च निरृतिश्च महायशाः । (५७।१)

mṛgavyādhaśca śarvaśca nirṛtiśca mahāyaśāḥ |

57.2५७.२

अजैकपाद् अहिर्बुध्न्यः पिनाकी च परंतपः ॥ (५७।२)

ajaikapād ahirbudhnyaḥ pinākī ca paraṃtapaḥ ||

58.1५८.१

दहनो ऽथेश्वरश्चैव कपाली च विशां पते । (५८।१)

dahano 'theśvaraścaiva kapālī ca viśāṃ pate |

58.2५८.२

स्थाणुर् भवश्च भगवान् रुद्रास्तत्रावतस्थिरे ॥ (५८।२)

sthāṇur bhavaśca bhagavān rudrāstatrāvatasthire ||

59.1५९.१

अश्विनौ वसवश्चाष्टौ मरुतश्च महाबलाः । (५९।१)

aśvinau vasavaścāṣṭau marutaśca mahābalāḥ |

59.2५९.२

नासत्यश्चैव दस्रश्च स्मृतौ द्वावश्विनाविति । (५९।२)

nāsatyaścaiva dasraśca smṛtau dvāvaśvināviti |

59.3५९.३

तौ चाश्विनौ तथा साध्यास्तस्यासञ् जन्मनि स्थिताः । (५९।३)

tau cāśvinau tathā sādhyāstasyāsañ janmani sthitāḥ |

59.4५९.४

क्रतुर् दक्षस्तपः सत्यः कालः कामो धुरिस्तथा । (५९।४)

kratur dakṣastapaḥ satyaḥ kālaḥ kāmo dhuristathā |

59.5५९.५

कुरुमान् मधुमांश्चैव रोचमानश्च तेजसा । (५९।५)

kurumān madhumāṃścaiva rocamānaśca tejasā |

59.6५९.६

विश्वेदेवास्तथा साध्यास्तत्रासन् परिसंस्थिताः ॥ (५९।६)

viśvedevāstathā sādhyāstatrāsan parisaṃsthitāḥ ||

60.1६०.१

कर्कोटको ऽथ शेषश्च वासुकिश्च भुजंगमः । (६०।१)

karkoṭako 'tha śeṣaśca vāsukiśca bhujaṃgamaḥ |

60.2६०.२

कच्छपश्चापकुण्डश्च तक्षकश्च महोरगः ॥ (६०।२)

kacchapaścāpakuṇḍaśca takṣakaśca mahoragaḥ ||

61.1६१.१

आययुस्तेजसा युक्ता महाक्रोधा महाबलाः । (६१।१)

āyayustejasā yuktā mahākrodhā mahābalāḥ |

61.2६१.२

एते चान्ये च बहवस्तत्र नागा व्यवस्थिताः । (६१।२)

ete cānye ca bahavastatra nāgā vyavasthitāḥ |

61.3६१.३

महान् पितामहस्त्वेनं वस्त्रेणारजसा तदा । (६१।३)

mahān pitāmahastvenaṃ vastreṇārajasā tadā |

61.4६१.४

प्रतिजग्राह नप्तारं राजर्षिपरिवारितः । (६१।४)

pratijagrāha naptāraṃ rājarṣiparivāritaḥ |

61.5६१.५

सगरेणाम्बरीषेण नहुषेण ययातिना । (६१।५)

sagareṇāmbarīṣeṇa nahuṣeṇa yayātinā |

61.6६१.६

धीमता धुन्धुमारेण राज्ञोपरिचरेण ह । (६१।६)

dhīmatā dhundhumāreṇa rājñoparicareṇa ha |

61.7६१.७

मुचुकुन्देन मान्धात्रा शिबिनारिष्टनेमिना । (६१।७)

mucukundena māndhātrā śibināriṣṭaneminā |

61.8६१.८

भरतेन दिलीपेन सर्वैश्च जनमेजय । (६१।८)

bharatena dilīpena sarvaiśca janamejaya |

61.9६१.९

पूरुः सार्धं नृपतिभिर् जग्राह कुरुपुंगवम् । (६१।९)

pūruḥ sārdhaṃ nṛpatibhir jagrāha kurupuṃgavam |

61.10६१.१०

अन्ये च बहवस्तत्र समासन् राजसत्तमाः । (६१।१०)

anye ca bahavastatra samāsan rājasattamāḥ |

61.11६१.११

एते चान्ये च बहवो नरलोकाधिपास्तथा । (६१।११)

ete cānye ca bahavo naralokādhipāstathā |

61.12६१.१२

देवलोकाद् इहागम्य प्रैक्षन्त भरतर्षभम् । (६१।१२)

devalokād ihāgamya praikṣanta bharatarṣabham |

61.13६१.१३

विद्योतमानं वपुषा भासयन्तं दिशो दश । (६१।१३)

vidyotamānaṃ vapuṣā bhāsayantaṃ diśo daśa |

61.14६१.१४

लक्षणैर् व्यञ्जितैर् युक्तं सर्वैर् माहात्म्यसूचकैः । (६१।१४)

lakṣaṇair vyañjitair yuktaṃ sarvair māhātmyasūcakaiḥ |

61.15६१.१५

तांश्च देवगणान् सर्वांस्तपःसिद्धा महर्षयः । (६१।१५)

tāṃśca devagaṇān sarvāṃstapaḥsiddhā maharṣayaḥ |

61.16६१.१६

विमानगिर्यग्रगतान् ददृशुर् नेतरे जनाः ॥ (६१।१६)

vimānagiryagragatān dadṛśur netare janāḥ ||

62.1६२.१

तार्क्ष्यश्चारिष्टनेमिश्च गरुडश्चासितध्वजः । (६२।१)

tārkṣyaścāriṣṭanemiśca garuḍaścāsitadhvajaḥ |

62.2६२.२

अरुणश्चारुणिश्चैव वैनतेया व्यवस्थिताः ॥ (६२।२)

aruṇaścāruṇiścaiva vainateyā vyavasthitāḥ ||

63.1६३.१

तद् दृष्ट्वा महद् आश्चर्यं विस्मिता मुनिसत्तमाः । (६३।१)

tad dṛṣṭvā mahad āścaryaṃ vismitā munisattamāḥ |

63.2६३.२

अधिकां स्म ततो वृत्तिम् अवर्तन् पाण्डवान् प्रति । (६३।२)

adhikāṃ sma tato vṛttim avartan pāṇḍavān prati |

63.3६३.३

पाण्डुः प्रीतेन मनसा देवतादीन् अपूजयत् । (६३।३)

pāṇḍuḥ prītena manasā devatādīn apūjayat |

63.4६३.४

पाण्डुना पूजिता देवाः प्रत्यूचुर् नृपसत्तमम् । (६३।४)

pāṇḍunā pūjitā devāḥ pratyūcur nṛpasattamam |

63.5६३.५

प्रादुर्भूतो ह्ययं धर्मो देवतानां प्रसादजः । (६३।५)

prādurbhūto hyayaṃ dharmo devatānāṃ prasādajaḥ |

63.6६३.६

मातरिश्वा ह्ययं भीमो बलवान् अरिमर्दनः । (६३।६)

mātariśvā hyayaṃ bhīmo balavān arimardanaḥ |

63.7६३.७

साक्षाद् इन्द्रः स्वयं जातः प्रसादाच्च शतक्रतोः । (६३।७)

sākṣād indraḥ svayaṃ jātaḥ prasādācca śatakratoḥ |

63.8६३.८

पितृत्वाद् देवतानां हि नास्ति पुण्यतरस्त्वया । (६३।८)

pitṛtvād devatānāṃ hi nāsti puṇyatarastvayā |

63.9६३.९

पितॄणाम् ऋणमुक्तो ऽसि स्वर्गं प्राप्स्यसि पुण्यभाक् । (६३।९)

pitṝṇām ṛṇamukto 'si svargaṃ prāpsyasi puṇyabhāk |

63.10६३.१०

इत्युक्त्वा देवताः सर्वा विप्रजग्मुर् यथागतम् ॥ (६३।१०)

ityuktvā devatāḥ sarvā viprajagmur yathāgatam ||

64.1६४.१

पाण्डुस्तु पुनर् एवैनां पुत्रलोभान् महायशाः । (६४।१)

pāṇḍustu punar evaināṃ putralobhān mahāyaśāḥ |

64.2६४.२

प्राहिणोद् दर्शनीयाङ्गीं कुन्ती त्वेनम् अथाब्रवीत् ॥ (६४।२)

prāhiṇod darśanīyāṅgīṃ kuntī tvenam athābravīt ||

65.1६५.१

नातश्चतुर्थं प्रसवम् आपत्स्वपि वदन्त्युत । (६५।१)

nātaścaturthaṃ prasavam āpatsvapi vadantyuta |

65.2६५.२

अतः परं चारिणी स्यात् पञ्चमे बन्धकी भवेत् ॥ (६५।२)

ataḥ paraṃ cāriṇī syāt pañcame bandhakī bhavet ||

66.1६६.१

स त्वं विद्वन् धर्मम् इमं बुद्धिगम्यं कथं नु माम् । (६६।१)

sa tvaṃ vidvan dharmam imaṃ buddhigamyaṃ kathaṃ nu mām |

66.2६६.२

अपत्यार्थं समुत्क्रम्य प्रमादाद् इव भाषसे । (६६।२)

apatyārthaṃ samutkramya pramādād iva bhāṣase |

66.3६६.३

पाण्डुः । (६६।३)

pāṇḍuḥ |

66.4६६.४

एवम् एतद् धर्मशास्त्रं यथा वदसि तत् तथा ॥ (६६।४)

evam etad dharmaśāstraṃ yathā vadasi tat tathā ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 1, 114

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit