महाभारतMahābhārata

MBh, 2, 25

251 of 1995 · 41 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

स श्वेतपर्वतं वीरः समतिक्रम्य भारत । (१।२)

sa śvetaparvataṃ vīraḥ samatikramya bhārata |

1.3१.३

देशं किंपुरुषावासं द्रुमपुत्रेण रक्षितम् ॥ (१।३)

deśaṃ kiṃpuruṣāvāsaṃ drumaputreṇa rakṣitam ||

2.1२.१

महता संनिपातेन क्षत्रियान्तकरेण ह । (२।१)

mahatā saṃnipātena kṣatriyāntakareṇa ha |

2.2२.२

व्यजयत् पाण्डवश्रेष्ठः करे चैव न्यवेशयत् ॥ (२।२)

vyajayat pāṇḍavaśreṣṭhaḥ kare caiva nyaveśayat ||

3.1३.१

तं जित्वा हाटकं नाम देशं गुह्यकरक्षितम् । (३।१)

taṃ jitvā hāṭakaṃ nāma deśaṃ guhyakarakṣitam |

3.2३.२

पाकशासनिर् अव्यग्रः सहसैन्यः समासदत् ॥ (३।२)

pākaśāsanir avyagraḥ sahasainyaḥ samāsadat ||

4.1४.१

तांस्तु सान्त्वेन निर्जित्य मानसं सर उत्तमम् । (४।१)

tāṃstu sāntvena nirjitya mānasaṃ sara uttamam |

4.2४.२

ऋषिकुल्याश्च ताः सर्वा ददर्श कुरुनन्दनः ॥ (४।२)

ṛṣikulyāśca tāḥ sarvā dadarśa kurunandanaḥ ||

5.1५.१

सरो मानसम् आसाद्य हाटकान् अभितः प्रभुः । (५।१)

saro mānasam āsādya hāṭakān abhitaḥ prabhuḥ |

5.2५.२

गन्धर्वरक्षितं देशं व्यजयत् पाण्डवस्ततः ॥ (५।२)

gandharvarakṣitaṃ deśaṃ vyajayat pāṇḍavastataḥ ||

6.1६.१

तत्र तित्तिरिकल्माषान्मण्डूकाक्षान् हयोत्तमान् । (६।१)

tatra tittirikalmāṣānmaṇḍūkākṣān hayottamān |

6.2६.२

लेभे स करम् अत्यन्तं गन्धर्वनगरात् तदा ॥ (६।२)

lebhe sa karam atyantaṃ gandharvanagarāt tadā ||

7.1७.१

उत्तरं हरिवर्षं तु समासाद्य स पाण्डवः । (७।१)

uttaraṃ harivarṣaṃ tu samāsādya sa pāṇḍavaḥ |

7.2७.२

इयेष जेतुं तं देशं पाकशासननन्दनः ॥ (७।२)

iyeṣa jetuṃ taṃ deśaṃ pākaśāsananandanaḥ ||

8.1८.१

तत एनं महाकाया महावीर्या महाबलाः । (८।१)

tata enaṃ mahākāyā mahāvīryā mahābalāḥ |

8.2८.२

द्वारपालाः समासाद्य हृष्टा वचनम् अब्रुवन् ॥ (८।२)

dvārapālāḥ samāsādya hṛṣṭā vacanam abruvan ||

9.1९.१

पार्थ नेदं त्वया शक्यं पुरं जेतुं कथंचन । (९।१)

pārtha nedaṃ tvayā śakyaṃ puraṃ jetuṃ kathaṃcana |

9.2९.२

उपावर्तस्व कल्याण पर्याप्तम् इदम् अच्युत ॥ (९।२)

upāvartasva kalyāṇa paryāptam idam acyuta ||

10.1१०.१

इदं पुरं यः प्रविशेद् ध्रुवं स न भवेन्नरः । (१०।१)

idaṃ puraṃ yaḥ praviśed dhruvaṃ sa na bhavennaraḥ |

10.2१०.२

प्रीयामहे त्वया वीर पर्याप्तो विजयस्तव ॥ (१०।२)

prīyāmahe tvayā vīra paryāpto vijayastava ||

11.1११.१

न चापि किंचिज्जेतव्यम् अर्जुनात्र प्रदृश्यते । (११।१)

na cāpi kiṃcijjetavyam arjunātra pradṛśyate |

11.2११.२

उत्तराः कुरवो ह्येते नात्र युद्धं प्रवर्तते ॥ (११।२)

uttarāḥ kuravo hyete nātra yuddhaṃ pravartate ||

12.1१२.१

प्रविष्टश्चापि कौन्तेय नेह द्रक्ष्यसि किंचन । (१२।१)

praviṣṭaścāpi kaunteya neha drakṣyasi kiṃcana |

12.2१२.२

न हि मानुषदेहेन शक्यम् अत्राभिवीक्षितुम् ॥ (१२।२)

na hi mānuṣadehena śakyam atrābhivīkṣitum ||

13.1१३.१

अथेह पुरुषव्याघ्र किंचिद् अन्यच्चिकीर्षसि । (१३।१)

atheha puruṣavyāghra kiṃcid anyaccikīrṣasi |

13.2१३.२

तद् ब्रवीहि करिष्यामो वचनात् तव भारत ॥ (१३।२)

tad bravīhi kariṣyāmo vacanāt tava bhārata ||

14.1१४.१

ततस्तान् अब्रवीद् राजन्न् अर्जुनः पाकशासनिः । (१४।१)

tatastān abravīd rājann arjunaḥ pākaśāsaniḥ |

14.2१४.२

पार्थिवत्वं चिकीर्षामि धर्मराजस्य धीमतः ॥ (१४।२)

pārthivatvaṃ cikīrṣāmi dharmarājasya dhīmataḥ ||

15.1१५.१

न प्रवेक्ष्यामि वो देशं बाध्यत्वं यदि मानुषैः । (१५।१)

na pravekṣyāmi vo deśaṃ bādhyatvaṃ yadi mānuṣaiḥ |

15.2१५.२

युधिष्ठिराय यत् किंचित् करवन्नः प्रदीयताम् ॥ (१५।२)

yudhiṣṭhirāya yat kiṃcit karavannaḥ pradīyatām ||

16.1१६.१

ततो दिव्यानि वस्त्राणि दिव्यान्याभरणानि च । (१६।१)

tato divyāni vastrāṇi divyānyābharaṇāni ca |

16.2१६.२

मोकाजिनानि दिव्यानि तस्मै ते प्रददुः करम् ॥ (१६।२)

mokājināni divyāni tasmai te pradaduḥ karam ||

17.1१७.१

एवं स पुरुषव्याघ्रो विजिग्ये दिशम् उत्तराम् । (१७।१)

evaṃ sa puruṣavyāghro vijigye diśam uttarām |

17.2१७.२

संग्रामान् सुबहून् कृत्वा क्षत्रियैर् दस्युभिस्तथा ॥ (१७।२)

saṃgrāmān subahūn kṛtvā kṣatriyair dasyubhistathā ||

18.1१८.१

स विनिर्जित्य राज्ञस्तान् करे च विनिवेश्य ह । (१८।१)

sa vinirjitya rājñastān kare ca viniveśya ha |

18.2१८.२

धनान्यादाय सर्वेभ्यो रत्नानि विविधानि च ॥ (१८।२)

dhanānyādāya sarvebhyo ratnāni vividhāni ca ||

19.1१९.१

हयांस्तित्तिरिकल्माषाञ् शुकपत्रनिभान् अपि । (१९।१)

hayāṃstittirikalmāṣāñ śukapatranibhān api |

19.2१९.२

मयूरसदृशांश्चान्यान् सर्वान् अनिलरंहसः ॥ (१९।२)

mayūrasadṛśāṃścānyān sarvān anilaraṃhasaḥ ||

20.1२०.१

वृतः सुमहता राजन् बलेन चतुरङ्गिणा । (२०।१)

vṛtaḥ sumahatā rājan balena caturaṅgiṇā |

20.2२०.२

आजगाम पुनर् वीरः शक्रप्रस्थं पुरोत्तमम् ॥ (२०।२)

ājagāma punar vīraḥ śakraprasthaṃ purottamam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 2, 25

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit