भीष्म उवाच । (१।१)

अचलो वृषकश्चैव भ्रातरौ सहितावुभौ । (१।२)

रथौ तव दुराधर्षौ शत्रून् विध्वंसयिष्यतः ॥ (१।३)

बलवन्तौ नरव्याघ्रौ दृढक्रोधौ प्रहारिणौ । (२।१)

गान्धारमुख्यौ तरुणौ दर्शनीयौ महाबलौ ॥ (२।२)

सखा ते दयितो नित्यं य एष रणकर्कशः । (३।१)

प्रोत्साहयति राजंस्त्वां विग्रहे पाण्डवैः सह ॥ (३।२)

परुषः कत्थनो नीचः कर्णो वैकर्तनस्तव । (४।१)

मन्त्री नेता च बन्धुश्च मानी चात्यन्तम् उच्छ्रितः ॥ (४।२)

एष नैव रथः पूर्णो नाप्येवातिरथो नृप । (५।१)

वियुक्तः कवचेनैष सहजेन विचेतनः । (५।२)

कुण्डलाभ्यां च दिव्याभ्यां वियुक्तः सततं घृणी ॥ (५।३)

अभिशापाच्च रामस्य ब्राह्मणस्य च भाषणात् । (६।१)

करणानां वियोगाच्च तेन मे ऽर्धरथो मतः । (६।२)

नैष फल्गुनम् आसाद्य पुनर् जीवन् विमोक्ष्यते ॥ (६।३)

संजय उवाच । (७।१)

ततो ऽब्रवीन्महाबाहुर् द्रोणः शस्त्रभृतां वरः । (७।२)

एवम् एतद् यथात्थ त्वं न मिथ्यास्तीति किंचन ॥ (७।३)

रणे रणे ऽतिमानी च विमुखश्चैव दृश्यते । (८।१)

घृणी कर्णः प्रमादी च तेन मे ऽर्धरथो मतः ॥ (८।२)

एतच्छ्रुत्वा तु राधेयः क्रोधाद् उत्फुल्ललोचनः । (९।१)

उवाच भीष्मं राजेन्द्र तुदन् वाग्भिः प्रतोदवत् ॥ (९।२)

पितामह यथेष्टं मां वाक्शरैर् उपकृन्तसि । (१०।१)

अनागसं सदा द्वेषाद् एवम् एव पदे पदे । (१०।२)

मर्षयामि च तत् सर्वं दुर्योधनकृतेन वै ॥ (१०।३)

त्वं तु मां मन्यसे ऽशक्तं यथा कापुरुषं तथा । (११।१)

भवान् अर्धरथो मह्यं मतो नास्त्यत्र संशयः ॥ (११।२)

सर्वस्य जगतश्चैव गाङ्गेय न मृषा वदे । (१२।१)

कुरूणाम् अहितो नित्यं न च राजावबुध्यते ॥ (१२।२)

को हि नाम समानेषु राजसूदात्तकर्मसु । (१३।१)

तेजोवधम् इमं कुर्याद् विभेदयिषुर् आहवे । (१३।२)

यथा त्वं गुणनिर्देशाद् अपराधं चिकीर्षसि ॥ (१३।३)

न हायनैर् न पलितैर् न वित्तैर् न च बन्धुभिः । (१४।१)

महारथत्वं संख्यातुं शक्यं क्षत्रस्य कौरव ॥ (१४।२)

बलज्येष्ठं स्मृतं क्षत्रं मन्त्रज्येष्ठा द्विजातयः । (१५।१)

धनज्येष्ठाः स्मृता वैश्याः शूद्रास्तु वयसाधिकाः ॥ (१५।२)

यथेच्छकं स्वयंग्राहाद् रथान् अतिरथांस्तथा । (१६।१)

कामद्वेषसमायुक्तो मोहात् प्रकुरुते भवान् ॥ (१६।२)

दुर्योधन महाबाहो साधु सम्यग् अवेक्ष्यताम् । (१७।१)

त्यज्यतां दुष्टभावो ऽयं भीष्मः किल्बिषकृत् तव ॥ (१७।२)

भिन्ना हि सेना नृपते दुःसंधेया भवत्युत । (१८।१)

मौलापि पुरुषव्याघ्र किमु नाना समुत्थिता ॥ (१८।२)

एषां द्वैधं समुत्पन्नं योधानां युधि भारत । (१९।१)

तेजोवधो नः क्रियते प्रत्यक्षेण विशेषतः ॥ (१९।२)

रथानां क्व च विज्ञानं क्व च भीष्मो ऽल्पचेतनः । (२०।१)

अहम् आवारयिष्यामि पाण्डवानाम् अनीकिनीम् ॥ (२०।२)

आसाद्य माम् अमोघेषुं गमिष्यन्ति दिशो दश । (२१।१)

पाण्डवाः सहपञ्चालाः शार्दूलं वृषभा इव ॥ (२१।२)

क्व च युद्धविमर्दो वा मन्त्राः सुव्याहृतानि वा । (२२।१)

क्व च भीष्मो गतवया मन्दात्मा कालमोहितः ॥ (२२।२)

स्पर्धते हि सदा नित्यं सर्वेण जगता सह । (२३।१)

न चान्यं पुरुषं कंचिन्मन्यते मोघदर्शनः ॥ (२३।२)

श्रोतव्यं खलु वृद्धानाम् इति शास्त्रनिदर्शनम् । (२४।१)

न त्वेवाप्यतिवृद्धानां पुनर् बाला हि ते मताः ॥ (२४।२)

अहम् एको हनिष्यामि पाण्डवान्नात्र संशयः । (२५।१)

सुयुद्धे राजशार्दूल यशो भीष्मं गमिष्यति ॥ (२५।२)

कृतः सेनापतिस्त्वेष त्वया भीष्मो नराधिप । (२६।१)

सेनापतिं गुणो गन्ता न तु योधान् कथंचन ॥ (२६।२)

नाहं जीवति गाङ्गेये योत्स्ये राजन् कथंचन । (२७।१)

हते तु भीष्मे योधास्मि सर्वैर् एव महारथैः ॥ (२७।२)