महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 26

324 of 1995 · 39 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशम्पायन उवाच । (१।१)

vaiśampāyana uvāca

1.2१.२

तत् काननं प्राप्य नरेन्द्रपुत्राः सुखोचिता वासम् उपेत्य कृच्छ्रम् । (१।२)

tat kānanaṃ prāpya narendraputrāḥ sukhocitā vāsam upetya kṛcchram |

1.3१.३

विजह्रुर् इन्द्रप्रतिमाः शिवेषु सरस्वतीशालवनेषु तेषु ॥ (१।३)

vijahrur indrapratimāḥ śiveṣu sarasvatīśālavaneṣu teṣu ||

2.1२.१

यतींश् च सर्वान् स मुनींश् च राजा तस्मिन् वने मूलफलैर् उदग्रैः । (२।१)

yatīṃś ca sarvān sa munīṃś ca rājā tasmin vane mūlaphalair udagraiḥ |

2.2२.२

द्विजातिमुख्यान् ऋषभः कुरूणां संतर्पयामास महानुभावः ॥ (२।२)

dvijātimukhyān ṛṣabhaḥ kurūṇāṃ saṃtarpayāmāsa mahānubhāvaḥ ||

3.1३.१

इष्टीश् च पित्र्याणि तथाग्रियाणि महावने वसतां पाण्डवानाम् । (३।१)

iṣṭīś ca pitryāṇi tathāgriyāṇi mahāvane vasatāṃ pāṇḍavānām |

3.2३.२

पुरोहितः सर्वसमृद्धतेजाश् चकार धौम्यः पितृवत् कुरूणाम् ॥ (३।२)

purohitaḥ sarvasamṛddhatejāś cakāra dhaumyaḥ pitṛvat kurūṇām ||

4.1४.१

अपेत्य राष्ट्राद्वसतां तु तेषाम् ऋषिः पुराणो ऽतिथिर् आजगाम । (४।१)

apetya rāṣṭrādvasatāṃ tu teṣām ṛṣiḥ purāṇo 'tithir ājagāma |

4.2४.२

तम् आश्रमं तीव्रसमृद्धतेजा मार्कण्डेयः श्रीमतां पाण्डवानाम् ॥ (४।२)

tam āśramaṃ tīvrasamṛddhatejā mārkaṇḍeyaḥ śrīmatāṃ pāṇḍavānām ||

5.1५.१

स सर्वविद् द्रौपदीं प्रेक्ष्य कृष्णां युधिष्ठिरं भीमसेनार्जुनौ च । (५।१)

sa sarvavid draupadīṃ prekṣya kṛṣṇāṃ yudhiṣṭhiraṃ bhīmasenārjunau ca |

5.2५.२

संस्मृत्य रामं मनसा महात्मा तपस्विमध्ये ऽस्मयतामितौजाः ॥ (५।२)

saṃsmṛtya rāmaṃ manasā mahātmā tapasvimadhye 'smayatāmitaujāḥ ||

6.1६.१

तं धर्मराजो विमना इवाब्रवीत् सर्वे ह्रिया सन्ति तपस्विनो ऽमी । (६।१)

taṃ dharmarājo vimanā ivābravīt sarve hriyā santi tapasvino 'mī |

6.2६.२

भवान् इदं किं स्मयतीव हृष्टस् तपस्विनां पश्यतां माम् उदीक्ष्य ॥ (६।२)

bhavān idaṃ kiṃ smayatīva hṛṣṭas tapasvināṃ paśyatāṃ mām udīkṣya ||

7.1७.१

मार्कण्डेय उवाच । (७।१)

mārkaṇḍeya uvāca

7.2७.२

न तात हृष्यामि न च स्मयामि प्रहर्षजो मां भजते न दर्पः । (७।२)

na tāta hṛṣyāmi na ca smayāmi praharṣajo māṃ bhajate na darpaḥ |

7.3७.३

तवापदं त्वद्य समीक्ष्य रामं सत्यव्रतं दाशरथिं स्मरामि ॥ (७।३)

tavāpadaṃ tvadya samīkṣya rāmaṃ satyavrataṃ dāśarathiṃ smarāmi ||

8.1८.१

स चापि राजा सह लक्ष्मणेन वने निवासं पितुर् एव शासनात् । (८।१)

sa cāpi rājā saha lakṣmaṇena vane nivāsaṃ pitur eva śāsanāt |

8.2८.२

धन्वी चरन् पार्थ पुरा मयैव दृष्टो गिरेर् ऋष्यमूकस्य सानौ ॥ (८।२)

dhanvī caran pārtha purā mayaiva dṛṣṭo girer ṛṣyamūkasya sānau ||

9.1९.१

सहस्रनेत्रप्रतिमो महात्मा मयस्य जेता नमुचेश् च हन्ता । (९।१)

sahasranetrapratimo mahātmā mayasya jetā namuceś ca hantā |

9.2९.२

पितुर् निदेशाद् अनघः स्वधर्मं वने वासं दाशरथिश् चकार ॥ (९।२)

pitur nideśād anaghaḥ svadharmaṃ vane vāsaṃ dāśarathiś cakāra ||

10.1१०.१

स चापि शक्रस्य समप्रभावो महानुभावः समरेष्वजेयः । (१०।१)

sa cāpi śakrasya samaprabhāvo mahānubhāvaḥ samareṣvajeyaḥ |

10.2१०.२

विहाय भोगान् अचरद् वनेषु नेशे बलस्येति चरेद् अधर्मम् ॥ (१०।२)

vihāya bhogān acarad vaneṣu neśe balasyeti cared adharmam ||

11.1११.१

नृपाश् च नाभागभगीरथादयो महीम् इमां सागरान्तां विजित्य । (११।१)

nṛpāś ca nābhāgabhagīrathādayo mahīm imāṃ sāgarāntāṃ vijitya |

11.2११.२

सत्येन ते ऽप्यजयंस् तात लोकान्नेशे बलस्येति चरेद् अधर्मम् ॥ (११।२)

satyena te 'pyajayaṃs tāta lokānneśe balasyeti cared adharmam ||

12.1१२.१

अलर्कम् आहुर् नरवर्य सन्तं सत्यव्रतं काशिकरूषराजम् । (१२।१)

alarkam āhur naravarya santaṃ satyavrataṃ kāśikarūṣarājam |

12.2१२.२

विहाय राष्ट्राणि वसूनि चैव नेशे बलस्येति चरेद् अधर्मम् ॥ (१२।२)

vihāya rāṣṭrāṇi vasūni caiva neśe balasyeti cared adharmam ||

13.1१३.१

धात्रा विधिर् यो विहितः पुराणस् तं पूजयन्तो नरवर्य सन्तः । (१३।१)

dhātrā vidhir yo vihitaḥ purāṇas taṃ pūjayanto naravarya santaḥ |

13.2१३.२

सप्तर्षयः पार्थ दिवि प्रभान्ति नेशे बलस्येति चरेद् अधर्मम् ॥ (१३।२)

saptarṣayaḥ pārtha divi prabhānti neśe balasyeti cared adharmam ||

14.1१४.१

महाबलान् पर्वतकूटमात्रान् विषाणिनः पश्य गजान् नरेन्द्र । (१४।१)

mahābalān parvatakūṭamātrān viṣāṇinaḥ paśya gajān narendra |

14.2१४.२

स्थितान् निदेशे नरवर्य धातुर् नेशे बलस्येति चरेद् अधर्मम् ॥ (१४।२)

sthitān nideśe naravarya dhātur neśe balasyeti cared adharmam ||

15.1१५.१

सर्वाणि भूतानि नरेन्द्र पश्य यथा यथावद् विहितं विधात्रा । (१५।१)

sarvāṇi bhūtāni narendra paśya yathā yathāvad vihitaṃ vidhātrā |

15.2१५.२

स्वयोनितस् तत् कुरुते प्रभावान् नेशे बलस्येति चरेद् अधर्मम् ॥ (१५।२)

svayonitas tat kurute prabhāvān neśe balasyeti cared adharmam ||

16.1१६.१

सत्येन धर्मेण यथार्हवृत्त्या ह्रिया तथा सर्वभूतान्यतीत्य । (१६।१)

satyena dharmeṇa yathārhavṛttyā hriyā tathā sarvabhūtānyatītya |

16.2१६.२

यशश् च तेजश् च तवापि दीप्तं विभावसोर् भास्करस्येव पार्थ ॥ (१६।२)

yaśaś ca tejaś ca tavāpi dīptaṃ vibhāvasor bhāskarasyeva pārtha ||

17.1१७.१

यथाप्रतिज्ञं च महानुभाव कृच्छ्रं वने वासम् इमं निरुष्य । (१७।१)

yathāpratijñaṃ ca mahānubhāva kṛcchraṃ vane vāsam imaṃ niruṣya |

17.2१७.२

ततः श्रियं तेजसा स्वेन दीप्ताम् आदास्यसे पार्थिव कौरवेभ्यः ॥ (१७।२)

tataḥ śriyaṃ tejasā svena dīptām ādāsyase pārthiva kauravebhyaḥ ||

18.1१८.१

वैशम्पायन उवाच । (१८।१)

vaiśampāyana uvāca

18.2१८.२

तम् एवम् उक्त्वा वचनं महर्षिस् तपस्विमध्ये सहितं सुहृद्भिः । (१८।२)

tam evam uktvā vacanaṃ maharṣis tapasvimadhye sahitaṃ suhṛdbhiḥ |

18.3१८.३

आमन्त्र्य धौम्यं सहितांश् च पार्थांस् ततः प्रतस्थे दिशम् उत्तरां सः ॥ (१८।३)

āmantrya dhaumyaṃ sahitāṃś ca pārthāṃs tataḥ pratasthe diśam uttarāṃ saḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 26

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit