सूत उवाच । (१।१)

इदम् अत्यद्भुतं चान्यद् आस्तीकस्यानुशुश्रुमः । (१।२)

तथा वरैश्छन्द्यमाने राज्ञा पारिक्षितेन ह ॥ (१।३)

इन्द्रहस्ताच्च्युतो नागः ख एव यद् अतिष्ठत । (२।१)

ततश्चिन्तापरो राजा बभूव जनमेजयः ॥ (२।२)

हूयमाने भृशं दीप्ते विधिवत् पावके तदा । (३।१)

न स्म स प्रापतद् वह्नौ तक्षको भयपीडितः ॥ (३।२)

शौनक उवाच । (४।१)

किं सूत तेषां विप्राणां मन्त्रग्रामो मनीषिणाम् । (४।२)

न प्रत्यभात् तदाग्नौ यन् न पपात स तक्षकः ॥ (४।३)

सूत उवाच । (५।१)

तम् इन्द्रहस्ताद् विस्रस्तं विसंज्ञं पन्नगोत्तमम् । (५।२)

आस्तीकस्तिष्ठ तिष्ठेति वाचस् तिस्रो ऽभ्युदैरयत् ॥ (५।३)

वितस्थे सो ऽन्तरिक्षे ऽथ हृदयेन विदूयता । (६।१)

यथा तिष्ठेत वै कश्चिद् गोचक्रस्यान्तरा नरः ॥ (६।२)

ततो राजाब्रवीद् वाक्यं सदस्यैश्चोदितो भृशम् । (७।१)

कामम् एतद् भवत्वेवं यथास्तीकस्य भाषितम् ॥ (७।२)

समाप्यताम् इदं कर्म पन्नगाः सन्त्वनामयाः । (८।१)

प्रीयताम् अयम् आस्तीकः सत्यं सूतवचो ऽस्तु तत् ॥ (८।२)

ततो हलहलाशब्दः प्रीतिजः समवर्तत । (९।१)

आस्तीकस्य वरे दत्ते तथैवोपरराम च ॥ (९।२)

स यज्ञः पाण्डवेयस्य राज्ञः पारिक्षितस्य ह । (१०।१)

समापिते ततः सत्रे विधिवद् विधिदर्शिभिः । (१०।२)

प्रीतिमांश्चाभवद् राजा भारतो जनमेजयः ॥ (१०।३)

ऋत्विग्भ्यः ससदस्येभ्यो ये तत्रासन् समागताः । (११।१)

तेभ्यश्च प्रददौ वित्तं शतशो ऽथ सहस्रशः ॥ (११।२)

लोहिताक्षाय सूताय तथा स्थपतये विभुः । (१२।१)

येनोक्तं तत्र सत्राग्रे यज्ञस्य विनिवर्तनम् ॥ (१२।२)

निमित्तं ब्राह्मण इति तस्मै वित्तं ददौ बहु । (१३।१)

दत्त्वा द्रव्यं यथान्यायं भोजनाच्छादनान्वितम् । (१३।२)

प्रीतस्तस्मै नरपतिर् अप्रमेयपराक्रमः । (१३।३)

ततो गत्वा चावभृथं कृत्वा स्नानम् अनन्तरम् । (१३।४)

ततश्चकारावभृथं विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ (१३।५)

आस्तीकं प्रेषयामास गृहान् एव सुसत्कृतम् । (१४।१)

राजा प्रीतमनाः प्रीतं कृतकृत्यं मनीषिणम् ॥ (१४।२)

पुनरागमनं कार्यम् इति चैनं वचो ऽब्रवीत् । (१५।१)

भविष्यसि सदस्यो मे वाजिमेधे महाक्रतौ ॥ (१५।२)

तथेत्युक्त्वा प्रदुद्राव स चास्तीको मुदा युतः । (१६।१)

कृत्वा स्वकार्यम् अतुलं तोषयित्वा च पार्थिवम् ॥ (१६।२)

स गत्वा परमप्रीतो मातरं मातुलं च तम् । (१७।१)

अभिगम्योपसंगृह्य यथावृत्तं न्यवेदयत् ॥ (१७।२)

एतच्छ्रुत्वा प्रीयमाणाः समेता ये तत्रासन् पन्नगा वीतमोहाः । (१८।१)

त आस्तीके वै प्रीतिमन्तो बभूवुर् ऊचुश्चैनं वरम् इष्टं वृणीष्व ॥ (१८।२)

भूयो भूयः सर्वशस्ते ऽब्रुवंस्तं किं ते प्रियं करवामो ऽद्य विद्वन् । (१९।१)

प्रीता वयं मोक्षिताश्चैव सर्वे कामं किं ते करवामो ऽद्य वत्स ॥ (१९।२)

आस्तीक उवाच । (२०।१)

सायं प्रातः सुप्रसन्नात्मरूपा लोके विप्रा मानवाश्चेतरे ऽपि । (२०।२)

धर्माख्यानं ये वदेयुर् ममेदं तेषां युष्मद्भ्यो नैव किंचिद् भयं स्यात् ॥ (२०।३)

सूत उवाच । (२१।१)

तैश्चाप्युक्तो भागिनेयः प्रसन्नैर् एतत् सत्यं कामम् एवं चरन्तः । (२१।२)

प्रीत्या युक्ता ईप्सितं सर्वशस्ते कर्तारः स्म प्रवणा भागिनेय ॥ (२१।३)

जरत्कारोर् जरत्कार्वां समुत्पन्नो महायशाः । (२२।१)

गुणवान् वै महातेजाः कार्यकर्ता महायशाः । (२२।२)

आस्तीकः सत्यसंधो मां पन्नगेभ्यो ऽभिरक्षतु । (२२।३)

आस्तीकेनोरगैः सार्धं यः पुरा समयः कृतः । (२२।४)

सूत उवाच । (२२।५)

तं स्मरन्तं महाभागा न मां हिंसितुम् अर्हथ । (२२।६)

सर्पापसर्प भद्रं ते गच्छ सर्प महाविष । (२२।७)

जनमेजयस्य यज्ञान्ते आस्तीकवचनं स्मर । (२२।८)

आस्तीकवचनं स्मृत्वा यः सर्पो न निवर्तते । (२२।९)

शतधा भिद्यते मूर्ध्नि शिंशवृक्षफलं यथा । (२२।१०)

स एवम् उक्तस्तु तदा द्विजेन्द्रः । (२२।११)

समागतैस्तैर् भुजगेन्द्रमुख्यैः । (२२।१२)

सम्प्राप्य प्रीतिं विपुलां महात्मा । (२२।१३)

ततो मनो गमनायाथ दध्रे ॥ (२२।१४)

असितं चार्तिमन्तं च सुनीथं चापि यः स्मरेत् । (२३।१)

दिवा वा यदि वा रात्रौ नास्य सर्पभयं भवेत् । (२३।२)

इत्येवं नागराजो ऽथ नागानां मध्यमस्तथा । (२३।३)

उक्त्वा सहैव ते सर्वैः स्वम् एव भवनं ययौ ॥ (२३।४)

सूत उवाच । (२४।१)

मोक्षयित्वा स भुजगान् सर्पसत्राद् द्विजोत्तमः । (२४।२)

जगाम काले धर्मात्मा दिष्टान्तं पुत्रपौत्रवान् ॥ (२४।३)

इत्याख्यानं मयास्तीकं यथावत् कीर्तितं तव । (२५।१)

यत् कीर्तयित्वा सर्पेभ्यो न भयं विद्यते क्वचित् । (२५।२)

यन् मां त्वं पृष्टवान् ब्रह्मञ् श्रुत्वा डुण्डुभभाषितम् । (२५।३)

व्येतु ते सुमहद् ब्रह्मन् कौतूहलम् अरिंदम ॥ (२५।४)

श्रुत्वा धर्मिष्ठम् आख्यानम् आस्तीकं पुण्यवर्धनम् । (२६।१)

सर्वपापैर् विनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते । (२६।२)

यथा कथितवान् ब्रह्मन् प्रमतिः पूर्वजस्तव । (२६।३)

पुत्राय रुरवे प्रीतः पृच्छते भार्गवोत्तम । (२६।४)

यद् वाक्यं श्रुतवांश्चाहं तथा च कथितं मया । (२६।५)

आस्तीकस्य कवेर् विप्र श्रीमच्चरितम् आदितः । (२६।६)

श्रुत्वास्तीकश्च चरितं यः स्मरेद् भक्तितत्परः । (२६।७)

पुत्रपौत्रधनायुश्च कुलसंतति चाक्षया । (२६।८)

महापुण्यं यशश्चैव लभते नात्र संशयः । (२६।९)

सर्वपापविनिर्मुक्तो दीर्घम् आयुर् अवाप्नुयात् । (२६।१०)

गार्हस्थ्यं धर्मम् अखिलं प्रयायात् पुत्रपौत्रवान् ॥ (२६।११)

शौनक उवाच । (२७।१)

भृगुवंशात् प्रभृत्येव त्वया मे कथितं महत् । (२७।२)

आख्यानम् अखिलं तात सौते प्रीतो ऽस्मि तेन ते ॥ (२७।३)

प्रक्ष्यामि चैव भूयस् त्वां यथावत् सूतनन्दन । (२८।१)

यां कथां व्याससम्पन्नां तां च भूयः प्रचक्ष्व मे ॥ (२८।२)

तस्मिन् परमदुष्प्रापे सर्पसत्रे महात्मनाम् । (२९।१)

कर्मान्तरेषु विधिवत् सदस्यानां महाकवे ॥ (२९।२)

या बभूवुः कथाश्चित्रा येष्वर्थेषु यथातथम् । (३०।१)

त्वत्त इच्छामहे श्रोतुं सौते त्वं वै विचक्षणः ॥ (३०।२)

सूत उवाच । (३१।१)

कर्मान्तरेष्वकथयन् द्विजा वेदाश्रयाः कथाः । (३१।२)

व्यासस्त्वकथयन् नित्यम् आख्यानं भारतं महत् ॥ (३१।३)

शौनक उवाच । (३२।१)

महाभारतम् आख्यानं पाण्डवानां यशस्करम् । (३२।२)

जनमेजयेन यत् पृष्टः कृष्णद्वैपायनस्तदा ॥ (३२।३)

श्रावयामास विधिवत् तदा कर्मान्तरेषु सः । (३३।१)

ताम् अहं विधिवत् पुण्यां श्रोतुम् इच्छामि वै कथाम् ॥ (३३।२)

मनःसागरसम्भूतां महर्षेः पुण्यकर्मणः । (३४।१)

कथयस्व सतां श्रेष्ठ न हि तृप्यामि सूतज ॥ (३४।२)

सूत उवाच । (३५।१)

हन्त ते कथयिष्यामि महद् आख्यानम् उत्तमम् । (३५।२)

कृष्णद्वैपायनमतं महाभारतम् आदितः ॥ (३५।३)

तज्जुषस्वोत्तममते कथ्यमानं मया द्विज । (३६।१)

शंसितुं तन् मनोहर्षो ममापीह प्रवर्तते ॥ (३६।२)