वैशंपायन उवाच । (१।१)

तं प्रयान्तं महाबाहुं कौरवाणां यशस्करम् । (१।२)

अनुजग्मुर् महात्मानो ब्राह्मणा वेदपारगाः ॥ (१।३)

वेदवेदाङ्गविद्वांसस् तथैवाध्यात्मचिन्तकाः । (२।१)

चौक्षाश्च भगवद्भक्ताः सूताः पौराणिकाश्च ये ॥ (२।२)

कथकाश्चापरे राजञ् श्रमणाश्च वनौकसः । (३।१)

दिव्याख्यानानि ये चापि पठन्ति मधुरं द्विजाः ॥ (३।२)

एतैश्चान्यैश्च बहुभिः सहायैः पाण्डुनन्दनः । (४।१)

वृतः श्लक्ष्णकथैः प्रायान् मरुद्भिर् इव वासवः ॥ (४।२)

रमणीयानि चित्राणि वनानि च सरांसि च । (५।१)

सरितः सागरांश्चैव देशान् अपि च भारत ॥ (५।२)

पुण्यानि चैव तीर्थानि ददर्श भरतर्षभ । (६।१)

स गङ्गाद्वारम् आसाद्य निवेशम् अकरोत् प्रभुः ॥ (६।२)

तत्र तस्याद्भुतं कर्म शृणु मे जनमेजय । (७।१)

कृतवान् यद् विशुद्धात्मा पाण्डूनां प्रवरो रथी ॥ (७।२)

निविष्टे तत्र कौन्तेये ब्राह्मणेषु च भारत । (८।१)

अग्निहोत्राणि विप्रास्ते प्रादुश्चक्रुर् अनेकशः ॥ (८।२)

तेषु प्रबोध्यमानेषु ज्वलितेषु हुतेषु च । (९।१)

कृतपुष्पोपहारेषु तीरान्तरगतेषु च ॥ (९।२)

कृताभिषेकैर् विद्वद्भिर् नियतैः सत्पथि स्थितैः । (१०।१)

शुशुभे ऽतीव तद् राजन् गङ्गाद्वारं महात्मभिः ॥ (१०।२)

तथा पर्याकुले तस्मिन् निवेशे पाण्डुनन्दनः । (११।१)

अभिषेकाय कौन्तेयो गङ्गाम् अवततार ह ॥ (११।२)

तत्राभिषेकं कृत्वा स तर्पयित्वा पितामहान् । (१२।१)

उत्तितीर्षुर् जलाद् राजन्न् अग्निकार्यचिकीर्षया ॥ (१२।२)

अपकृष्टो महाबाहुर् नागराजस्य कन्यया । (१३।१)

अन्तर्जले महाराज उलूप्या कामयानया । (१३।२)

गृहीत्वा स्वपितुर् वेश्म नीतो ऽयं पाण्डुनन्दनः ॥ (१३।३)

ददर्श पाण्डवस्तत्र पावकं सुसमाहितम् । (१४।१)

कौरव्यस्याथ नागस्य भवने परमार्चिते ॥ (१४।२)

तत्राग्निकार्यं कृतवान् कुन्तीपुत्रो धनंजयः । (१५।१)

अशङ्कमानेन हुतस्तेनातुष्यद्धुताशनः ॥ (१५।२)

अग्निकार्यं स कृत्वा तु नागराजसुतां तदा । (१६।१)

प्रहसन्न् इव कौन्तेय इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (१६।२)

किम् इदं साहसं भीरु कृतवत्यसि भामिनि । (१७।१)

कश्चायं सुभगो देशः का च त्वं कस्य चात्मजा ॥ (१७।२)

उलूप्युवाच । (१८।१)

ऐरावतकुले जातः कौरव्यो नाम पन्नगः । (१८।२)

तस्यास्मि दुहिता पार्थ उलूपी नाम पन्नगी ॥ (१८।३)

साहं त्वाम् अभिषेकार्थम् अवतीर्णं समुद्रगाम् । (१९।१)

दृष्टवत्येव कौन्तेय कन्दर्पेणास्मि मूर्छिता ॥ (१९।२)

तां माम् अनङ्गमथितां त्वत्कृते कुरुनन्दन । (२०।१)

अनन्यां नन्दयस्वाद्य प्रदानेनात्मनो रहः ॥ (२०।२)

अर्जुन उवाच । (२१।१)

ब्रह्मचर्यम् इदं भद्रे मम द्वादशवार्षिकम् । (२१।२)

धर्मराजेन चादिष्टं नाहम् अस्मि स्वयंवशः ॥ (२१।३)

तव चापि प्रियं कर्तुम् इच्छामि जलचारिणि । (२२।१)

अनृतं नोक्तपूर्वं च मया किंचन कर्हिचित् ॥ (२२।२)

कथं च नानृतं तत् स्यात् तव चापि प्रियं भवेत् । (२३।१)

न च पीड्येत मे धर्मस्तथा कुर्यां भुजंगमे ॥ (२३।२)

उलूप्युवाच । (२४।१)

जानाम्यहं पाण्डवेय यथा चरसि मेदिनीम् । (२४।२)

यथा च ते ब्रह्मचर्यम् इदम् आदिष्टवान् गुरुः ॥ (२४।३)

परस्परं वर्तमानान् द्रुपदस्यात्मजां प्रति । (२५।१)

यो नो ऽनुप्रविशेन् मोहात् स नो द्वादशवार्षिकम् । (२५।२)

वने चरेद् ब्रह्मचर्यम् इति वः समयः कृतः ॥ (२५।३)

तद् इदं द्रौपदीहेतोर् अन्योन्यस्य प्रवासनम् । (२६।१)

नारदस्याज्ञया तत्र कृतं धर्मरिरंसया । (२६।२)

एकः संवत्सरः पूर्णः पञ्चधा शकलीकृतः । (२६।३)

द्रौपद्याम् एव कौन्तेय नारदस्याभ्यनुज्ञया । (२६।४)

कृतं वस्तत्र धर्मार्थम् अत्र धर्मो न दुष्यति । (२६।५)

त्वया कामप्रचाराय प्रेरितं न हि यन् मनः । (२६।६)

तस्मात् तव प्रत्यवायो युज्यते न हि कुत्रचित् ॥ (२६।७)

परित्राणं च कर्तव्यम् आर्तानां पृथुलोचन । (२७।१)

कृत्वा मम परित्राणं तव धर्मो न लुप्यते ॥ (२७।२)

यदि वाप्य् अस्य धर्मस्य सूक्ष्मो ऽपि स्याद् व्यतिक्रमः । (२८।१)

स च ते धर्म एव स्याद् दत्त्वा प्राणान् ममार्जुन ॥ (२८।२)

भक्तां भजस्व मां पार्थ सताम् एतन् मतं प्रभो । (२९।१)

न करिष्यसि चेद् एवं मृतां माम् उपधारय ॥ (२९।२)

प्राणदानान् महाबाहो चर धर्मम् अनुत्तमम् । (३०।१)

शरणं च प्रपन्नास्मि त्वाम् अद्य पुरुषोत्तम ॥ (३०।२)

दीनान् अनाथान् कौन्तेय परिरक्षसि नित्यशः । (३१।१)

साहं शरणम् अभ्येमि रोरवीमि च दुःखिता ॥ (३१।२)

याचे त्वाम् अभिकामाहं तस्मात् कुरु मम प्रियम् । (३२।१)

स त्वम् आत्मप्रदानेन सकामां कर्तुम् अर्हसि ॥ (३२।२)

वैशंपायन उवाच । (३३।१)

एवम् उक्तस्तु कौन्तेयः पन्नगेश्वरकन्यया । (३३।२)

कृतवांस्तत् तथा सर्वं धर्मम् उद्दिश्य कारणम् ॥ (३३।३)

स नागभवने रात्रिं ताम् उषित्वा प्रतापवान् । (३४।१)

पुत्रम् उत्पादयामास तस्यां स सुमनोहरम् । (३४।२)

इरावन्तं महाभागं महाबलपराक्रमम् । (३४।३)

प्रभाते ऽभ्युषितोलूप्या प्रापितः स्वं निवेशनम् । (३४।४)

उदिते ऽभ्युत्थितः सूर्ये कौरव्यस्य निवेशनात् । (३४।५)

आजगामार्जुनो धीमान् गङ्गाद्वाराश्रमं प्रति । (३४।६)

निश्चक्राम तदा पार्थः स्वम् एव भवनं शुभम् । (३४।७)

आगतस्तु पुनस्तत्र गङ्गाद्वारं तया सह । (३४।८)

परित्यज्य गता साध्वी उलूपी निजमन्दिरम् । (३४।९)

दत्त्वा वरम् अजेयत्वं जले सर्वत्र भारत । (३४।१०)

साध्या जलचराः सर्वे भविष्यन्ति न संशयः ॥ (३४।११)