संजय उवाच । (१।१)

रथस्थं पुरुषव्याघ्रं दृष्ट्वा कर्णम् अवस्थितम् । (१।२)

हृष्टो दुर्योधनो राजन्न् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (१।३)

सनाथम् इदम् अत्यर्थं भवता पालितं बलम् । (२।१)

मन्ये किं तु समर्थं यद्धितं तत् सम्प्रधार्यताम् ॥ (२।२)

कर्ण उवाच । (३।१)

ब्रूहि तत् पुरुषव्याघ्र त्वं हि प्राज्ञतमो नृप । (३।२)

यथा चार्थपतिः कृत्यं पश्यते न तथेतरः ॥ (३।३)

ते स्म सर्वे तव वचः श्रोतुकामा नरेश्वर । (४।१)

नान्याय्यं हि भवान् वाक्यं ब्रूयाद् इति मतिर् मम ॥ (४।२)

दुर्योधन उवाच । (५।१)

भीष्मः सेनाप्रणेतासीद् वयसा विक्रमेण च । (५।२)

श्रुतेन च सुसम्पन्नः सर्वैर् योधगुणैस्तथा ॥ (५।३)

तेनातियशसा कर्ण घ्नता शत्रुगणान्मम । (६।१)

सुयुद्धेन दशाहानि पालिताः स्मो महात्मना ॥ (६।२)

तस्मिन्न् असुकरं कर्म कृतवत्यास्थिते दिवम् । (७।१)

कं नु सेनाप्रणेतारं मन्यसे तदनन्तरम् ॥ (७।२)

न ऋते नायकं सेना मुहूर्तम् अपि तिष्ठति । (८।१)

आहवेष्वाहवश्रेष्ठ नेतृहीनेव नौर् जले ॥ (८।२)

यथा ह्यकर्णधारा नौ रथश्चासारथिर् यथा । (९।१)

द्रवेद् यथेष्टं तद्वत् स्याद् ऋते सेनापतिं बलम् ॥ (९।२)

स भवान् वीक्ष्य सर्वेषु मामकेषु महात्मसु । (१०।१)

पश्य सेनापतिं युक्तम् अनु शांतनवाद् इह ॥ (१०।२)

यं हि सेनाप्रणेतारं भवान् वक्ष्यति संयुगे । (११।१)

तं वयं सहिताः सर्वे प्रकरिष्याम मारिष ॥ (११।२)

कर्ण उवाच । (१२।१)

सर्व एव महात्मान इमे पुरुषसत्तमाः । (१२।२)

सेनापतित्वम् अर्हन्ति नात्र कार्या विचारणा ॥ (१२।३)

कुलसंहननज्ञानैर् बलविक्रमबुद्धिभिः । (१३।१)

युक्ताः कृतज्ञा ह्रीमन्त आहवेष्वनिवर्तिनः ॥ (१३।२)

युगपन्न तु ते शक्याः कर्तुं सर्वे पुरःसराः । (१४।१)

एक एवात्र कर्तव्यो यस्मिन् वैशेषिका गुणाः ॥ (१४।२)

अन्योन्यस्पर्धिनां तेषां यद्येकं सत्करिष्यसि । (१५।१)

शेषा विमनसो व्यक्तं न योत्स्यन्ते हि भारत ॥ (१५।२)

अयं तु सर्वयोधानाम् आचार्यः स्थविरो गुरुः । (१६।१)

युक्तः सेनापतिः कर्तुं द्रोणः शस्त्रभृतां वरः ॥ (१६।२)

को हि तिष्ठति दुर्धर्षे द्रोणे ब्रह्मविदुत्तमे । (१७।१)

सेनापतिः स्याद् अन्यो ऽस्माच्छुक्राङ्गिरसदर्शनात् ॥ (१७।२)

न च स ह्यस्ति ते योधः सर्वराजसु भारत । (१८।१)

यो द्रोणं समरे यान्तं नानुयास्यति संयुगे ॥ (१८।२)

एष सेनाप्रणेतॄणाम् एष शस्त्रभृताम् अपि । (१९।१)

एष बुद्धिमतां चैव श्रेष्ठो राजन् गुरुश्च ते ॥ (१९।२)

एवं दुर्योधनाचार्यम् आशु सेनापतिं कुरु । (२०।१)

जिगीषन्तो ऽसुरान् संख्ये कार्त्तिकेयम् इवामराः ॥ (२०।२)

संजय उवाच । (२१।१)

कर्णस्य वचनं श्रुत्वा राजा दुर्योधनस्तदा । (२१।२)

सेनामध्यगतं द्रोणम् इदं वचनम् अब्रवीत् ॥ (२१।३)

वर्णश्रैष्ठ्यात् कुलोत्पत्त्या श्रुतेन वयसा धिया । (२२।१)

वीर्याद् दाक्ष्याद् अधृष्यत्वाद् अर्थज्ञानान्नयाज्जयात् ॥ (२२।२)

तपसा च कृतज्ञत्वाद् वृद्धः सर्वगुणैर् अपि । (२३।१)

युक्तो भवत्समो गोप्ता राज्ञाम् अन्यो न विद्यते ॥ (२३।२)

स भवान् पातु नः सर्वान् विबुधान् इव वासवः । (२४।१)

भवन्नेत्राः पराञ् जेतुम् इच्छामो द्विजसत्तम ॥ (२४।२)

रुद्राणाम् इव कापाली वसूनाम् इव पावकः । (२५।१)

कुबेर इव यक्षाणां मरुताम् इव वासवः ॥ (२५।२)

वसिष्ठ इव विप्राणां तेजसाम् इव भास्करः । (२६।१)

पितॄणाम् इव धर्मो ऽथ आदित्यानाम् इवाम्बुराट् ॥ (२६।२)

नक्षत्राणाम् इव शशी दितिजानाम् इवोशनाः । (२७।१)

श्रेष्ठः सेनाप्रणेतॄणां स नः सेनापतिर् भव ॥ (२७।२)

अक्षौहिण्यो दशैका च वशगाः सन्तु ते ऽनघ । (२८।१)

ताभिः शत्रून् प्रतिव्यूह्य जहीन्द्रो दानवान् इव ॥ (२८।२)

प्रयातु नो भवान् अग्रे देवानाम् इव पावकिः । (२९।१)

अनुयास्यामहे त्वाजौ सौरभेया इवर्षभम् ॥ (२९।२)

उग्रधन्वा महेष्वासो दिव्यं विस्फारयन् धनुः । (३०।१)

अग्रे भवन्तं दृष्ट्वा नो नार्जुनः प्रसहिष्यते ॥ (३०।२)

ध्रुवं युधिष्ठिरं संख्ये सानुबन्धं सबान्धवम् । (३१।१)

जेष्यामि पुरुषव्याघ्र भवान् सेनापतिर् यदि ॥ (३१।२)

एवम् उक्ते ततो द्रोणे जयेत्यूचुर् नराधिपाः । (३२।१)

सिंहनादेन महता हर्षयन्तस्तवात्मजम् ॥ (३२।२)

सैनिकाश्च मुदा युक्ता वर्धयन्ति द्विजोत्तमम् । (३३।१)

दुर्योधनं पुरस्कृत्य प्रार्थयन्तो महद् यशः ॥ (३३।२)

द्रोण उवाच । (३४।१)

वेदं षडङ्गं वेदाहम् अर्थविद्यां च मानवीम् । (३४।२)

त्रैयम्बकम् अथेष्वस्त्रम् अस्त्राणि विविधानि च ॥ (३४।३)

ये चाप्युक्ता मयि गुणा भवद्भिर् जयकाङ्क्षिभिः । (३५।१)

चिकीर्षुस्तान् अहं सत्यान् योधयिष्यामि पाण्डवान् ॥ (३५।२)

संजय उवाच । (३६।१)

स एवम् अभ्यनुज्ञातश्चक्रे सेनापतिं ततः । (३६।२)

द्रोणं तव सुतो राजन् विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ (३६।३)

अथाभिषिषिचुर् द्रोणं दुर्योधनमुखा नृपाः । (३७।१)

सेनापत्ये यथा स्कन्दं पुरा शक्रमुखाः सुराः ॥ (३७।२)

ततो वादित्रघोषेण सह पुंसां महास्वनैः । (३८।१)

प्रादुरासीत् कृते द्रोणे हर्षः सेनापतौ तदा ॥ (३८।२)

ततः पुण्याहघोषेण स्वस्तिवादस्वनेन च । (३९।१)

संस्तवैर् गीतशब्दैश्च सूतमागधबन्दिनाम् ॥ (३९।२)

जयशब्दैर् द्विजाग्र्याणां सुभगानर्तितैस्तथा । (४०।१)

सत्कृत्य विधिवद् द्रोणं जितान् मन्यन्त पाण्डवान् ॥ (४०।२)