महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 8

306 of 1995 · 51 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशम्पायन उवाच । (१।१)

vaiśampāyana uvāca

1.2१.२

श्रुत्वा च विदुरं प्राप्तं राज्ञा च परिसान्त्वितम् । (१।२)

śrutvā ca viduraṃ prāptaṃ rājñā ca parisāntvitam |

1.3१.३

धृतराष्ट्रात्मजो राजा पर्यतप्यत दुर्मतिः ॥ (१।३)

dhṛtarāṣṭrātmajo rājā paryatapyata durmatiḥ ||

2.1२.१

स सौबलं समानाय्य कर्णदुःशासनावपि । (२।१)

sa saubalaṃ samānāyya karṇaduḥśāsanāvapi |

2.2२.२

अब्रवीद् वचनं राजा प्रविश्याबुद्धिजं तमः ॥ (२।२)

abravīd vacanaṃ rājā praviśyābuddhijaṃ tamaḥ ||

3.1३.१

एष प्रत्यागतो मन्त्री धृतराष्ट्रस्य संमतः । (३।१)

eṣa pratyāgato mantrī dhṛtarāṣṭrasya saṃmataḥ |

3.2३.२

विदुरः पाण्डुपुत्राणां सुहृद् विद्वान् हिते रतः ॥ (३।२)

viduraḥ pāṇḍuputrāṇāṃ suhṛd vidvān hite rataḥ ||

4.1४.१

यावद् अस्य पुनर् बुद्धिं विदुरो नापकर्षति । (४।१)

yāvad asya punar buddhiṃ viduro nāpakarṣati |

4.2४.२

पाण्डवानयने तावन् मन्त्रयध्वं हितं मम ॥ (४।२)

pāṇḍavānayane tāvan mantrayadhvaṃ hitaṃ mama ||

5.1५.१

अथ पश्याम्य् अहं पार्थान् प्राप्तान् इह कथंचन । (५।१)

atha paśyāmy ahaṃ pārthān prāptān iha kathaṃcana |

5.2५.२

पुनः शोषं गमिष्यामि निरासुर् निरवग्रहः ॥ (५।२)

punaḥ śoṣaṃ gamiṣyāmi nirāsur niravagrahaḥ ||

6.1६.१

विषम् उद्बन्धनं वापि शस्त्रम् अग्निप्रवेशनम् । (६।१)

viṣam udbandhanaṃ vāpi śastram agnipraveśanam |

6.2६.२

करिष्ये न हि तान् ऋद्धान् पुनर् द्रष्टुम् इहोत्सहे ॥ (६।२)

kariṣye na hi tān ṛddhān punar draṣṭum ihotsahe ||

7.1७.१

शकुनिर् उवाच । (७।१)

śakunir uvāca

7.2७.२

किं बालिशां मतिं राजन्न् आस्थितो ऽसि विशां पते । (७।२)

kiṃ bāliśāṃ matiṃ rājann āsthito 'si viśāṃ pate |

7.3७.३

गतास् ते समयं कृत्वा नैतद् एवं भविष्यति ॥ (७।३)

gatās te samayaṃ kṛtvā naitad evaṃ bhaviṣyati ||

8.1८.१

सत्यवाक्ये स्थिताः सर्वे पाण्डवा भरतर्षभ । (८।१)

satyavākye sthitāḥ sarve pāṇḍavā bharatarṣabha |

8.2८.२

पितुस् ते वचनं तात न ग्रहीष्यन्ति कर्हिचित् ॥ (८।२)

pitus te vacanaṃ tāta na grahīṣyanti karhicit ||

9.1९.१

अथ वा ते ग्रहीष्यन्ति पुनर् एष्यन्ति वा पुरम् । (९।१)

atha vā te grahīṣyanti punar eṣyanti vā puram |

9.2९.२

निरस्य समयं भूयः पणो ऽस्माकं भविष्यति ॥ (९।२)

nirasya samayaṃ bhūyaḥ paṇo 'smākaṃ bhaviṣyati ||

10.1१०.१

सर्वे भवामो मध्यस्था राज्ञश् छन्दानुवर्तिनः । (१०।१)

sarve bhavāmo madhyasthā rājñaś chandānuvartinaḥ |

10.2१०.२

छिद्रं बहु प्रपश्यन्तः पाण्डवानां सुसंवृताः ॥ (१०।२)

chidraṃ bahu prapaśyantaḥ pāṇḍavānāṃ susaṃvṛtāḥ ||

11.1११.१

दुःशासन उवाच । (११।१)

duḥśāsana uvāca

11.2११.२

एवम् एतन् महाप्राज्ञ यथा वदसि मातुल । (११।२)

evam etan mahāprājña yathā vadasi mātula |

11.3११.३

नित्यं हि मे कथयतस् तव बुद्धिर् हि रोचते ॥ (११।३)

nityaṃ hi me kathayatas tava buddhir hi rocate ||

12.1१२.१

कर्ण उवाच । (१२।१)

karṇa uvāca

12.2१२.२

कामम् ईक्षामहे सर्वे दुर्योधन तवेप्सितम् । (१२।२)

kāmam īkṣāmahe sarve duryodhana tavepsitam |

12.3१२.३

ऐकमत्यं हि नो राजन् सर्वेषाम् एव लक्ष्यते ॥ (१२।३)

aikamatyaṃ hi no rājan sarveṣām eva lakṣyate ||

13.1१३.१

वैशम्पायन उवाच । (१३।१)

vaiśampāyana uvāca

13.2१३.२

एवम् उक्तस् तु कर्णेन राजा दुर्योधनस् तदा । (१३।२)

evam uktas tu karṇena rājā duryodhanas tadā |

13.3१३.३

नातिहृष्टमनाः क्षिप्रम् अभवत् स पराङ्मुखः ॥ (१३।३)

nātihṛṣṭamanāḥ kṣipram abhavat sa parāṅmukhaḥ ||

14.1१४.१

उपलभ्य ततः कर्णो विवृत्य नयने शुभे । (१४।१)

upalabhya tataḥ karṇo vivṛtya nayane śubhe |

14.2१४.२

रोषाद् दुःशासनं चैव सौबलेयं च तावुभौ ॥ (१४।२)

roṣād duḥśāsanaṃ caiva saubaleyaṃ ca tāvubhau ||

15.1१५.१

उवाच परमक्रुद्ध उद्यम्यात्मानम् आत्मना । (१५।१)

uvāca paramakruddha udyamyātmānam ātmanā |

15.2१५.२

अहो मम मतं यत् तन् निबोधत नराधिपाः ॥ (१५।२)

aho mama mataṃ yat tan nibodhata narādhipāḥ ||

16.1१६.१

प्रियं सर्वे चिकीर्षामो राज्ञः किंकरपाणयः । (१६।१)

priyaṃ sarve cikīrṣāmo rājñaḥ kiṃkarapāṇayaḥ |

16.2१६.२

न चास्य शक्नुमः सर्वे प्रिये स्थातुम् अतन्द्रिताः ॥ (१६।२)

na cāsya śaknumaḥ sarve priye sthātum atandritāḥ ||

17.1१७.१

वयं तु शस्त्राण्य् आदाय रथान् आस्थाय दंशिताः । (१७।१)

vayaṃ tu śastrāṇy ādāya rathān āsthāya daṃśitāḥ |

17.2१७.२

गच्छामः सहिता हन्तुं पाण्डवान् वनगोचरान् ॥ (१७।२)

gacchāmaḥ sahitā hantuṃ pāṇḍavān vanagocarān ||

18.1१८.१

तेषु सर्वेषु शान्तेषु गतेष्वविदितां गतिम् । (१८।१)

teṣu sarveṣu śānteṣu gateṣvaviditāṃ gatim |

18.2१८.२

निर्विवादा भविष्यन्ति धार्तराष्ट्रास् तथा वयम् ॥ (१८।२)

nirvivādā bhaviṣyanti dhārtarāṣṭrās tathā vayam ||

19.1१९.१

यावद् एव परिद्यूना यावच्छोकपरायणाः । (१९।१)

yāvad eva paridyūnā yāvacchokaparāyaṇāḥ |

19.2१९.२

यावन् मित्रविहीनाश् च तावच्छक्या मतं मम ॥ (१९।२)

yāvan mitravihīnāś ca tāvacchakyā mataṃ mama ||

20.1२०.१

तस्य तद् वचनं श्रुत्वा पूजयन्तः पुनः पुनः । (२०।१)

tasya tad vacanaṃ śrutvā pūjayantaḥ punaḥ punaḥ |

20.2२०.२

बाढम् इत्य् एव ते सर्वे प्रत्यूचुः सूतजं तदा ॥ (२०।२)

bāḍham ity eva te sarve pratyūcuḥ sūtajaṃ tadā ||

21.1२१.१

एवम् उक्त्वा तु संक्रुद्धा रथैः सर्वे पृथक् पृथक् । (२१।१)

evam uktvā tu saṃkruddhā rathaiḥ sarve pṛthak pṛthak |

21.2२१.२

निर्ययुः पाण्डवान् हन्तुं संघशः कृतनिश्चयाः ॥ (२१।२)

niryayuḥ pāṇḍavān hantuṃ saṃghaśaḥ kṛtaniścayāḥ ||

22.1२२.१

तान् प्रस्थितान् परिज्ञाय कृष्णद्वैपायनस् तदा । (२२।१)

tān prasthitān parijñāya kṛṣṇadvaipāyanas tadā |

22.2२२.२

आजगाम विशुद्धात्मा दृष्ट्वा दिव्येन चक्षुषा ॥ (२२।२)

ājagāma viśuddhātmā dṛṣṭvā divyena cakṣuṣā ||

23.1२३.१

प्रतिषिध्याथ तान् सर्वान् भगवांल्लोकपूजितः । (२३।१)

pratiṣidhyātha tān sarvān bhagavāṃllokapūjitaḥ |

23.2२३.२

प्रज्ञाचक्षुषम् आसीनम् उवाचाभ्येत्य सत्वरः ॥ (२३।२)

prajñācakṣuṣam āsīnam uvācābhyetya satvaraḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 8

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit