महाभारतMahābhārata

MBh, 12, 132

1460 of 1995 · 34 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

भीष्म उवाच । (१।१)

bhīṣma uvāca

1.2१.२

अत्र कर्मान्तवचनं कीर्तयन्ति पुराविदः । (१।२)

atra karmāntavacanaṃ kīrtayanti purāvidaḥ |

1.3१.३

प्रत्यक्षावेव धर्मार्थौ क्षत्रियस्य विजानतः । (१।३)

pratyakṣāveva dharmārthau kṣatriyasya vijānataḥ |

1.4१.४

तत्र न व्यवधातव्यं परोक्षा धर्मयापना ॥ (१।४)

tatra na vyavadhātavyaṃ parokṣā dharmayāpanā ||

2.1२.१

अधर्मो धर्म इत्येतद् यथा वृकपदं तथा । (२।१)

adharmo dharma ityetad yathā vṛkapadaṃ tathā |

2.2२.२

धर्माधर्मफले जातु न ददर्शेह कश्चन ॥ (२।२)

dharmādharmaphale jātu na dadarśeha kaścana ||

3.1३.१

बुभूषेद् बलवान् एव सर्वं बलवतो वशे । (३।१)

bubhūṣed balavān eva sarvaṃ balavato vaśe |

3.2३.२

श्रियं बलम् अमात्यांश्च बलवान् इह विन्दति ॥ (३।२)

śriyaṃ balam amātyāṃśca balavān iha vindati ||

4.1४.१

यो ह्यनाढ्यः स पतितस्तद् उच्छिष्टं यद् अल्पकम् । (४।१)

yo hyanāḍhyaḥ sa patitastad ucchiṣṭaṃ yad alpakam |

4.2४.२

बह्वपथ्यं बलवति न किंचित् त्रायते भयात् ॥ (४।२)

bahvapathyaṃ balavati na kiṃcit trāyate bhayāt ||

5.1५.१

उभौ सत्याधिकारौ तौ त्रायेते महतो भयात् । (५।१)

ubhau satyādhikārau tau trāyete mahato bhayāt |

5.2५.२

अति धर्माद् बलं मन्ये बलाद् धर्मः प्रवर्तते ॥ (५।२)

ati dharmād balaṃ manye balād dharmaḥ pravartate ||

6.1६.१

बले प्रतिष्ठितो धर्मो धरण्याम् इव जङ्गमः । (६।१)

bale pratiṣṭhito dharmo dharaṇyām iva jaṅgamaḥ |

6.2६.२

धूमो वायोर् इव वशं बलं धर्मो ऽनुवर्तते ॥ (६।२)

dhūmo vāyor iva vaśaṃ balaṃ dharmo 'nuvartate ||

7.1७.१

अनीश्वरे बलं धर्मो द्रुमं वल्लीव संश्रिता । (७।१)

anīśvare balaṃ dharmo drumaṃ vallīva saṃśritā |

7.2७.२

वश्यो बलवतां धर्मः सुखं भोगवताम् इव । (७।२)

vaśyo balavatāṃ dharmaḥ sukhaṃ bhogavatām iva |

7.3७.३

नास्त्यसाध्यं बलवतां सर्वं बलवतां शुचि ॥ (७।३)

nāstyasādhyaṃ balavatāṃ sarvaṃ balavatāṃ śuci ||

8.1८.१

दुराचारः क्षीणबलः परिमाणं नियच्छति । (८।१)

durācāraḥ kṣīṇabalaḥ parimāṇaṃ niyacchati |

8.2८.२

अथ तस्माद् उद्विजते सर्वो लोको वृकाद् इव ॥ (८।२)

atha tasmād udvijate sarvo loko vṛkād iva ||

9.1९.१

अपध्वस्तो ह्यवमतो दुःखं जीवति जीवितम् । (९।१)

apadhvasto hyavamato duḥkhaṃ jīvati jīvitam |

9.2९.२

जीवितं यद् अवक्षिप्तं यथैव मरणं तथा ॥ (९।२)

jīvitaṃ yad avakṣiptaṃ yathaiva maraṇaṃ tathā ||

10.1१०.१

यद् एनम् आहुः पापेन चारित्रेण विनिक्षतम् । (१०।१)

yad enam āhuḥ pāpena cāritreṇa vinikṣatam |

10.2१०.२

स भृशं तप्यते ऽनेन वाक्शल्येन परिक्षतः ॥ (१०।२)

sa bhṛśaṃ tapyate 'nena vākśalyena parikṣataḥ ||

11.1११.१

अत्रैतद् आहुर् आचार्याः पापस्य परिमोक्षणे । (११।१)

atraitad āhur ācāryāḥ pāpasya parimokṣaṇe |

11.2११.२

त्रयीं विद्यां निषेवेत तथोपासीत स द्विजान् ॥ (११।२)

trayīṃ vidyāṃ niṣeveta tathopāsīta sa dvijān ||

12.1१२.१

प्रसादयेन्मधुरया वाचाप्यथ च कर्मणा । (१२।१)

prasādayenmadhurayā vācāpyatha ca karmaṇā |

12.2१२.२

महामनाश्चैव भवेद् विवहेच्च महाकुले ॥ (१२।२)

mahāmanāścaiva bhaved vivahecca mahākule ||

13.1१३.१

इत्यस्मीति वदेद् एवं परेषां कीर्तयन् गुणान् । (१३।१)

ityasmīti vaded evaṃ pareṣāṃ kīrtayan guṇān |

13.2१३.२

जपेद् उदकशीलः स्यात् पेशलो नातिजल्पनः ॥ (१३।२)

japed udakaśīlaḥ syāt peśalo nātijalpanaḥ ||

14.1१४.१

ब्रह्मक्षत्रं सम्प्रविशेद् बहु कृत्वा सुदुष्करम् । (१४।१)

brahmakṣatraṃ sampraviśed bahu kṛtvā suduṣkaram |

14.2१४.२

उच्यमानो ऽपि लोकेन बहु तत् तद् अचिन्तयन् ॥ (१४।२)

ucyamāno 'pi lokena bahu tat tad acintayan ||

15.1१५.१

अपापो ह्येवम् आचारः क्षिप्रं बहुमतो भवेत् । (१५।१)

apāpo hyevam ācāraḥ kṣipraṃ bahumato bhavet |

15.2१५.२

सुखं वित्तं च भुञ्जीत वृत्तेनैतेन गोपयेत् । (१५।२)

sukhaṃ vittaṃ ca bhuñjīta vṛttenaitena gopayet |

15.3१५.३

लोके च लभते पूजां परत्र च महत् फलम् ॥ (१५।३)

loke ca labhate pūjāṃ paratra ca mahat phalam ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 12, 132

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit