MBh, 4, 7
Select a line for its word-by-word analysis.
अथापरो भीमबलः श्रिया ज्वलन्न् उपाययौ सिंहविलासविक्रमः । (१।२)
athāparo bhīmabalaḥ śriyā jvalann upāyayau siṃhavilāsavikramaḥ |
खजं च दर्वीं च करेण धारयन्न् असिं च कालाङ्गम् अकोशम् अव्रणम् ॥ (१।३)
khajaṃ ca darvīṃ ca kareṇa dhārayann asiṃ ca kālāṅgam akośam avraṇam ||
स सूदरूपः परमेण वर्चसा रविर् यथा लोकम् इमं प्रभासयन् । (२।१)
sa sūdarūpaḥ parameṇa varcasā ravir yathā lokam imaṃ prabhāsayan |
सुकृष्णवासा गिरिराजसारवान् स मत्स्यराजं समुपेत्य तस्थिवान् ॥ (२।२)
sukṛṣṇavāsā girirājasāravān sa matsyarājaṃ samupetya tasthivān ||
तं प्रेक्ष्य राजा वरयन्न् उपागतं ततो ऽब्रवीज्जानपदान् समागतान् । (३।१)
taṃ prekṣya rājā varayann upāgataṃ tato 'bravījjānapadān samāgatān |
सिंहोन्नतांसो ऽयम् अतीव रूपवान् प्रदृश्यते को नु नरर्षभो युवा ॥ (३।२)
siṃhonnatāṃso 'yam atīva rūpavān pradṛśyate ko nu nararṣabho yuvā ||
अदृष्टपूर्वः पुरुषो रविर् यथा वितर्कयन्नास्य लभामि संपदम् । (४।१)
adṛṣṭapūrvaḥ puruṣo ravir yathā vitarkayannāsya labhāmi saṃpadam |
तथास्य चित्तं ह्यपि संवितर्कयन् नरर्षभस्याद्य न यामि तत्त्वतः ॥ (४।२)
tathāsya cittaṃ hyapi saṃvitarkayan nararṣabhasyādya na yāmi tattvataḥ ||
ततो विराटं समुपेत्य पाण्डवः सुदीनरूपो वचनं महामनाः । (५।१)
tato virāṭaṃ samupetya pāṇḍavaḥ sudīnarūpo vacanaṃ mahāmanāḥ |
उवाच सूदो ऽस्मि नरेन्द्र बल्लवो भजस्व मां व्यञ्जनकारम् उत्तमम् ॥ (५।२)
uvāca sūdo 'smi narendra ballavo bhajasva māṃ vyañjanakāram uttamam ||
न सूदतां मानद श्रद्दधामि ते सहस्रनेत्रप्रतिमो हि दृश्यसे । (६।२)
na sūdatāṃ mānada śraddadhāmi te sahasranetrapratimo hi dṛśyase |
श्रिया च रूपेण च विक्रमेण च प्रभासि तातानवरो नरेष्विह ॥ (६।३)
śriyā ca rūpeṇa ca vikrameṇa ca prabhāsi tātānavaro nareṣviha ||
नरेन्द्र सूदः परिचारको ऽस्मि ते जानामि सूपान् प्रथमेन केवलान् । (७।२)
narendra sūdaḥ paricārako 'smi te jānāmi sūpān prathamena kevalān |
आस्वादिता ये नृपते पुराभवन् युधिष्ठिरेणापि नृपेण सर्वशः ॥ (७।३)
āsvāditā ye nṛpate purābhavan yudhiṣṭhireṇāpi nṛpeṇa sarvaśaḥ ||
बलेन तुल्यश्च न विद्यते मया नियुद्धशीलश्च सदैव पार्थिव । (८।१)
balena tulyaśca na vidyate mayā niyuddhaśīlaśca sadaiva pārthiva |
गजैश्च सिंहैश्च समेयिवान् अहं सदा करिष्यामि तवानघ प्रियम् ॥ (८।२)
gajaiśca siṃhaiśca sameyivān ahaṃ sadā kariṣyāmi tavānagha priyam ||
ददामि ते हन्त वरं महानसे तथा च कुर्याः कुशलं हि भाषसे । (९।२)
dadāmi te hanta varaṃ mahānase tathā ca kuryāḥ kuśalaṃ hi bhāṣase |
न चैव मन्ये तव कर्म तत् समं समुद्रनेमिं पृथिवीं त्वम् अर्हसि ॥ (९।३)
na caiva manye tava karma tat samaṃ samudranemiṃ pṛthivīṃ tvam arhasi ||
यथा हि कामस्तव तत् तथा कृतं महानसे त्वं भव मे पुरस्कृतः । (१०।१)
yathā hi kāmastava tat tathā kṛtaṃ mahānase tvaṃ bhava me puraskṛtaḥ |
नराश्च ये तत्र ममोचिताः पुरा भवस्व तेषाम् अधिपो मया कृतः ॥ (१०।२)
narāśca ye tatra mamocitāḥ purā bhavasva teṣām adhipo mayā kṛtaḥ ||
तथा स भीमो विहितो महानसे विराटराज्ञो दयितो ऽभवद् दृढम् । (११।२)
tathā sa bhīmo vihito mahānase virāṭarājño dayito 'bhavad dṛḍham |
उवास राजन्न च तं पृथग्जनो बुबोध तत्रानुचरश्च कश्चन ॥ (११।३)
uvāsa rājanna ca taṃ pṛthagjano bubodha tatrānucaraśca kaścana ||
Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.