संजय उवाच । (१।१)

स रणे व्यचरत् पार्थः प्रेक्षणीयो धनंजयः । (१।२)

युगपद् दिक्षु सर्वासु चित्राण्यस्त्राणि दर्शयन् ॥ (१।३)

मध्यंदिनगतं सूर्यं प्रतपन्तम् इवाम्बरे । (२।१)

न शेकुः सर्वभूतानि पाण्डवं प्रतिवीक्षितुम् ॥ (२।२)

प्रसृतांस्तस्य गाण्डीवाच्छरव्रातान्महात्मनः । (३।१)

संग्रामे समपश्याम हंसपङ्क्तीर् इवाम्बरे ॥ (३।२)

विनिवार्य स वीराणाम् अस्त्रैर् अस्त्राणि सर्वशः । (४।१)

दर्शयन् रौद्रम् आत्मानम् उग्रे कर्मणि धिष्ठितः ॥ (४।२)

स तान् रथवरान् राजन्न् अभ्यतिक्रामद् अर्जुनः । (५।१)

मोहयन्न् इव नाराचैर् जयद्रथवधेप्सया ॥ (५।२)

विसृजन् दिक्षु सर्वासु शरान् असितसारथिः । (६।१)

स रणे व्यचरत् तूर्णं प्रेक्षणीयो धनंजयः ॥ (६।२)

भ्रमन्त इव शूरस्य शरव्राता महात्मनः । (७।१)

अदृश्यन्तान्तरिक्षस्थाः शतशो ऽथ सहस्रशः ॥ (७।२)

आददानं महेष्वासं संदधानं च पाण्डवम् । (८।१)

विसृजन्तं च कौन्तेयं नानुपश्यामहे तदा ॥ (८।२)

तथा सर्वा दिशो राजन् सर्वांश्च रथिनो रणे । (९।१)

आकुलीकृत्य कौन्तेयो जयद्रथम् उपाद्रवत् । (९।२)

विव्याध च चतुःषष्ट्या शराणां नतपर्वणाम् ॥ (९।३)

सैन्धवस्तु तथा विद्धः शरैर् गाण्डीवधन्वना । (१०।१)

न चक्षमे सुसंक्रुद्धस्तोत्त्रार्दित इव द्विपः ॥ (१०।२)

स वराहध्वजस्तूर्णं गार्ध्रपत्रान् अजिह्मगान् । (११।१)

आशीविषसमप्रख्यान् कर्मारपरिमार्जितान् । (११।२)

मुमोच निशितान् संख्ये सायकान् सव्यसाचिनि ॥ (११।३)

त्रिभिस्तु विद्ध्वा गाण्डीवं नाराचैः षड्भिर् अर्जुनम् । (१२।१)

अष्टाभिर् वाजिनो ऽविध्यद् ध्वजं चैकेन पत्रिणा ॥ (१२।२)

स विक्षिप्यार्जुनस्तीक्ष्णान् सैन्धवप्रेषिताञ् शरान् । (१३।१)

युगपत् तस्य चिछेद शराभ्यां सैन्धवस्य ह । (१३।२)

सारथेश्च शिरः कायाद् ध्वजं च समलंकृतम् ॥ (१३।३)

स छिन्नयष्टिः सुमहाञ् शीर्यमाणः शराहतः । (१४।१)

वराहः सिन्धुराजस्य पपाताग्निशिखोपमः ॥ (१४।२)

एतस्मिन्न् एव काले तु द्रुतं गच्छति भास्करे । (१५।१)

अब्रवीत् पाण्डवं तत्र त्वरमाणो जनार्दनः ॥ (१५।२)

धनंजय शिरश्छिन्द्धि सैन्धवस्य दुरात्मनः । (१६।१)

अस्तं महीधरश्रेष्ठं यियासति दिवाकरः । (१६।२)

शृणुष्वैव च मे वाक्यं जयद्रथवधं प्रति ॥ (१६।३)

वृद्धक्षत्रः सैन्धवस्य पिता जगति विश्रुतः । (१७।१)

स कालेनेह महता सैन्धवं प्राप्तवान् सुतम् ॥ (१७।२)

जयद्रथम् अमित्रघ्नं तं चोवाच ततो नृपम् । (१८।१)

अन्तर्हिता तदा वाणी मेघदुन्दुभिनिस्वना ॥ (१८।२)

तवात्मजो ऽयं मर्त्येषु कुलशीलदमादिभिः । (१९।१)

गुणैर् भविष्यति विभो सदृशो वंशयोर् द्वयोः । (१९।२)

क्षत्रियप्रवरो लोके नित्यं शूराभिसत्कृतः ॥ (१९।३)

शत्रुभिर् युध्यमानस्य संग्रामे त्वस्य धन्विनः । (२०।१)

शिरश्छेत्स्यति संक्रुद्धः शत्रुर् नालक्षितो भुवि ॥ (२०।२)

एतच्छ्रुत्वा सिन्धुराजो ध्यात्वा चिरम् अरिंदम । (२१।१)

ज्ञातीन् सर्वान् उवाचेदं पुत्रस्नेहाभिपीडितः ॥ (२१।२)

संग्रामे युध्यमानस्य वहतो महतीं धुरम् । (२२।१)

धरण्यां मम पुत्रस्य पातयिष्यति यः शिरः । (२२।२)

तस्यापि शतधा मूर्धा फलिष्यति न संशयः ॥ (२२।३)

एवम् उक्त्वा ततो राज्ये स्थापयित्वा जयद्रथम् । (२३।१)

वृद्धक्षत्रो वनं यातस्तपश्चेष्टं समास्थितः ॥ (२३।२)

सो ऽयं तप्यति तेजस्वी तपो घोरं दुरासदम् । (२४।१)

समन्तपञ्चकाद् अस्माद् बहिर् वानरकेतन ॥ (२४।२)

तस्माज्जयद्रथस्य त्वं शिरश्छित्त्वा महामृधे । (२५।१)

दिव्येनास्त्रेण रिपुहन् घोरेणाद्भुतकर्मणा ॥ (२५।२)

सकुण्डलं सिन्धुपतेः प्रभञ्जनसुतानुज । (२६।१)

उत्सङ्गे पातयस्वाशु वृद्धक्षत्रस्य भारत ॥ (२६।२)

अथ त्वम् अस्य मूर्धानं पातयिष्यसि भूतले । (२७।१)

तवापि शतधा मूर्धा फलिष्यति न संशयः ॥ (२७।२)

यथा चैतन्न जानीयात् स राजा पृथिवीपतिः । (२८।१)

तथा कुरु कुरुश्रेष्ठ दिव्यम् अस्त्रम् उपाश्रितः ॥ (२८।२)

न ह्यसाध्यम् अकार्यं वा विद्यते तव किंचन । (२९।१)

समस्तेष्वपि लोकेषु त्रिषु वासवनन्दन ॥ (२९।२)

एतच्छ्रुत्वा तु वचनं सृक्किणी परिसंलिहन् । (३०।१)

इन्द्राशनिसमस्पर्शं दिव्यमन्त्राभिमन्त्रितम् ॥ (३०।२)

सर्वभारसहं शश्वद्गन्धमाल्यार्चितं शरम् । (३१।१)

विससर्जार्जुनस्तूर्णं सैन्धवस्य वधे वृतः ॥ (३१।२)

स तु गाण्डीवनिर्मुक्तः शरः श्येन इवाशुगः । (३२।१)

शकुन्तम् इव वृक्षाग्रात् सैन्धवस्य शिरो ऽहरत् ॥ (३२।२)

अहरत् तत् पुनश्चैव शरैर् ऊर्ध्वं धनंजयः । (३३।१)

दुर्हृदाम् अप्रहर्षाय सुहृदां हर्षणाय च ॥ (३३।२)

शरैः कदम्बकीकृत्य काले तस्मिंश्च पाण्डवः । (३४।१)

समन्तपञ्चकाद् बाह्यं शिरस्तद् व्यहरत् ततः ॥ (३४।२)

एतस्मिन्न् एव काले तु वृद्धक्षत्रो महीपतिः । (३५।१)

संध्याम् उपास्ते तेजस्वी संबन्धी तव मारिष ॥ (३५।२)

उपासीनस्य तस्याथ कृष्णकेशं सकुण्डलम् । (३६।१)

सिन्धुराजस्य मूर्धानम् उत्सङ्गे समपातयत् ॥ (३६।२)

तस्योत्सङ्गे निपतितं शिरस्तच्चारुकुण्डलम् । (३७।१)

वृद्धक्षत्रस्य नृपतेर् अलक्षितम् अरिंदम ॥ (३७।२)

कृतजप्यस्य तस्याथ वृद्धक्षत्रस्य धीमतः । (३८।१)

उत्तिष्ठतस्तत् सहसा शिरो ऽगच्छद् धरातलम् ॥ (३८।२)

ततस्तस्य नरेन्द्रस्य पुत्रमूर्धनि भूतलम् । (३९।१)

गते तस्यापि शतधा मूर्धागच्छद् अरिंदम ॥ (३९।२)

ततः सर्वाणि भूतानि विस्मयं जग्मुर् उत्तमम् । (४०।१)

वासुदेवश्च बीभत्सुं प्रशशंस महारथम् ॥ (४०।२)

ततो दृष्ट्वा विनिहतं सिन्धुराजं जयद्रथम् । (४१।१)

पुत्राणां तव नेत्रेभ्यो दुःखाद् बह्वपतज्जलम् ॥ (४१।२)

भीमसेनो ऽपि संग्रामे बोधयन्न् इव पाण्डवम् । (४२।१)

सिंहनादेन महता पूरयामास रोदसी ॥ (४२।२)

तं श्रुत्वा तु महानादं धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः । (४३।१)

सैन्धवं निहतं मेने फल्गुनेन महात्मना ॥ (४३।२)

ततो वादित्रघोषेण स्वान् योधान् अभिहर्षयन् । (४४।१)

अभ्यवर्तत संग्रामे भारद्वाजं युयुत्सया ॥ (४४।२)

ततः प्रववृते राजन्न् अस्तं गच्छति भास्करे । (४५।१)

द्रोणस्य सोमकैः सार्धं संग्रामो लोमहर्षणः ॥ (४५।२)

ते तु सर्वप्रयत्नेन भारद्वाजं जिघांसवः । (४६।१)

सैन्धवे निहते राजन्न् अयुध्यन्त महारथाः ॥ (४६।२)

पाण्डवास्तु जयं लब्ध्वा सैन्धवं विनिहत्य च । (४७।१)

अयोधयंस्ततो द्रोणं जयोन्मत्तास्ततस्ततः ॥ (४७।२)

अर्जुनो ऽपि रणे योधांस्तावकान् रथसत्तमान् । (४८।१)

अयोधयन्महाराज हत्वा सैन्धवकं नृपम् ॥ (४८।२)

स देवशत्रून् इव देवराजः किरीटमाली व्यधमत् समन्तात् । (४९।१)

यथा तमांस्यभ्युदितस्तमोघ्नः पूर्वां प्रतिज्ञां समवाप्य वीरः ॥ (४९।२)