युधिष्ठिर उवाच । (१।१)

यया बुद्ध्या महीपालो भ्रष्टश्रीर् विचरेन्महीम् । (१।२)

कालदण्डविनिष्पिष्टस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ (१।३)

भीष्म उवाच । (२।१)

अत्राप्युदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् । (२।२)

वासवस्य च संवादं बलेर् वैरोचनस्य च ॥ (२।३)

पितामहम् उपागत्य प्रणिपत्य कृताञ्जलिः । (३।१)

सर्वान् एवासुराञ् जित्वा बलिं पप्रच्छ वासवः ॥ (३।२)

यस्य स्म ददतो वित्तं न कदाचन हीयते । (४।१)

तं बलिं नाधिगच्छामि ब्रह्मन्न् आचक्ष्व मे बलिम् ॥ (४।२)

स एव ह्यस्तम् अयते स स्म विद्योतते दिशः । (५।१)

स वर्षति स्म वर्षाणि यथाकालम् अतन्द्रितः । (५।२)

तं बलिं नाधिगच्छामि ब्रह्मन्न् आचक्ष्व मे बलिम् ॥ (५।३)

स वायुर् वरुणश्चैव स रविः स च चन्द्रमाः । (६।१)

सो ऽग्निस्तपति भूतानि पृथिवी च भवत्युत । (६।२)

तं बलिं नाधिगच्छामि ब्रह्मन्न् आचक्ष्व मे बलिम् ॥ (६।३)

ब्रह्मोवाच । (७।१)

नैतत् ते साधु मघवन् यद् एतद् अनुपृच्छसि । (७।२)

पृष्टस्तु नानृतं ब्रूयात् तस्माद् वक्ष्यामि ते बलिम् ॥ (७।३)

उष्ट्रेषु यदि वा गोषु खरेष्वश्वेषु वा पुनः । (८।१)

वरिष्ठो भविता जन्तुः शून्यागारे शचीपते ॥ (८।२)

शक्र उवाच । (९।१)

यदि स्म बलिना ब्रह्मञ् शून्यागारे समेयिवान् । (९।२)

हन्याम् एनं न वा हन्यां तद् ब्रह्मन्न् अनुशाधि माम् ॥ (९।३)

ब्रह्मोवाच । (१०।१)

मा स्म शक्र बलिं हिंसीर् न बलिर् वधम् अर्हति । (१०।२)

न्यायांस्तु शक्र प्रष्टव्यस्त्वया वासव काम्यया ॥ (१०।३)

भीष्म उवाच । (११।१)

एवम् उक्तो भगवता महेन्द्रः पृथिवीं तदा । (११।२)

चचारैरावतस्कन्धम् अधिरुह्य श्रिया वृतः ॥ (११।३)

ततो ददर्श स बलिं खरवेषेण संवृतम् । (१२।१)

यथाख्यातं भगवता शून्यागारकृतालयम् ॥ (१२।२)

शक्र उवाच । (१३।१)

खरयोनिम् अनुप्राप्तस्तुषभक्षो ऽसि दानव । (१३।२)

इयं ते योनिर् अधमा शोचस्याहो न शोचसि ॥ (१३।३)

अदृष्टं बत पश्यामि द्विषतां वशम् आगतम् । (१४।१)

श्रिया विहीनं मित्रैश्च भ्रष्टवीर्यपराक्रमम् ॥ (१४।२)

यत् तद् यानसहस्रेण ज्ञातिभिः परिवारितः । (१५।१)

लोकान् प्रतापयन् सर्वान् यास्यस्मान् अवितर्कयन् ॥ (१५।२)

त्वन्मुखाश्चैव दैतेया व्यतिष्ठंस्तव शासने । (१६।१)

अकृष्टपच्या पृथिवी तवैश्वर्ये बभूव ह । (१६।२)

इदं च ते ऽद्य व्यसनं शोचस्याहो न शोचसि ॥ (१६।३)

यदातिष्ठः समुद्रस्य पूर्वकूले विलेलिहन् । (१७।१)

ज्ञातिभ्यो विभजन् वित्तं तदासीत् ते मनः कथम् ॥ (१७।२)

यत् ते सहस्रसमिता ननृतुर् देवयोषितः । (१८।१)

बहूनि वर्षपूगानि विहारे दीप्यतः श्रिया ॥ (१८।२)

सर्वाः पुष्करमालिन्यः सर्वाः काञ्चनसप्रभाः । (१९।१)

कथम् अद्य तदा चैव मनस्ते दानवेश्वर ॥ (१९।२)

छत्रं तवासीत् सुमहत् सौवर्णं मणिभूषितम् । (२०।१)

ननृतुर् यत्र गन्धर्वाः षट्सहस्राणि सप्तधा ॥ (२०।२)

यूपस्तवासीत् सुमहान् यजतः सर्वकाञ्चनः । (२१।१)

यत्राददः सहस्राणाम् अयुतानि गवां दश ॥ (२१।२)

यदा तु पृथिवीं सर्वां यजमानो ऽनुपर्ययाः । (२२।१)

शम्याक्षेपेण विधिना तदासीत् किं नु ते हृदि ॥ (२२।२)

न ते पश्यामि भृङ्गारं न छत्रं व्यजनं न च । (२३।१)

ब्रह्मदत्तां च ते मालां न पश्याम्यसुराधिप ॥ (२३।२)

बलिर् उवाच । (२४।१)

न त्वं पश्यसि भृङ्गारं न छत्रं व्यजनं न च । (२४।२)

ब्रह्मदत्तां च मे मालां न त्वं द्रक्ष्यसि वासव ॥ (२४।३)

गुहायां निहितानि त्वं मम रत्नानि पृच्छसि । (२५।१)

यदा मे भविता कालस्तदा त्वं तानि द्रक्ष्यसि ॥ (२५।२)

न त्वेतद् अनुरूपं ते यशसो वा कुलस्य वा । (२६।१)

समृद्धार्थो ऽसमृद्धार्थं यन्मां कत्थितुम् इच्छसि ॥ (२६।२)

न हि दुःखेषु शोचन्ति न प्रहृष्यन्ति चर्द्धिषु । (२७।१)

कृतप्रज्ञा ज्ञानतृप्ताः क्षान्ताः सन्तो मनीषिणः ॥ (२७।२)

त्वं तु प्राकृतया बुद्ध्या पुरंदर विकत्थसे । (२८।१)

यदाहम् इव भावी त्वं तदा नैवं वदिष्यसि ॥ (२८।२)