महाभारतMahābhārata

MBh, 4, 16

613 of 1995 · 37 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

वैशंपायन उवाच । (१।१)

vaiśaṃpāyana uvāca

1.2१.२

सा हता सूतपुत्रेण राजपुत्री समज्वलत् । (१।२)

sā hatā sūtaputreṇa rājaputrī samajvalat |

1.3१.३

वधं कृष्णा परीप्सन्ती सेनावाहस्य भामिनी । (१।३)

vadhaṃ kṛṣṇā parīpsantī senāvāhasya bhāminī |

1.4१.४

जगामावासम् एवाथ तदा सा द्रुपदात्मजा ॥ (१।४)

jagāmāvāsam evātha tadā sā drupadātmajā ||

2.1२.१

कृत्वा शौचं यथान्यायं कृष्णा वै तनुमध्यमा । (२।१)

kṛtvā śaucaṃ yathānyāyaṃ kṛṣṇā vai tanumadhyamā |

2.2२.२

गात्राणि वाससी चैव प्रक्षाल्य सलिलेन सा ॥ (२।२)

gātrāṇi vāsasī caiva prakṣālya salilena sā ||

3.1३.१

चिन्तयामास रुदती तस्य दुःखस्य निर्णयम् । (३।१)

cintayāmāsa rudatī tasya duḥkhasya nirṇayam |

3.2३.२

किं करोमि क्व गच्छामि कथं कार्यं भवेन्मम ॥ (३।२)

kiṃ karomi kva gacchāmi kathaṃ kāryaṃ bhavenmama ||

4.1४.१

इत्येवं चिन्तयित्वा सा भीमं वै मनसागमत् । (४।१)

ityevaṃ cintayitvā sā bhīmaṃ vai manasāgamat |

4.2४.२

नान्यः कर्ता ऋते भीमान्ममाद्य मनसः प्रियम् ॥ (४।२)

nānyaḥ kartā ṛte bhīmānmamādya manasaḥ priyam ||

5.1५.१

तत उत्थाय रात्रौ सा विहाय शयनं स्वकम् । (५।१)

tata utthāya rātrau sā vihāya śayanaṃ svakam |

5.2५.२

प्राद्रवन्नाथम् इच्छन्ती कृष्णा नाथवती सती । (५।२)

prādravannātham icchantī kṛṣṇā nāthavatī satī |

5.3५.३

दुःखेन महता युक्ता मानसेन मनस्विनी ॥ (५।३)

duḥkhena mahatā yuktā mānasena manasvinī ||

6.1६.१

सा वै महानसे प्राप्य भीमसेनं शुचिस्मिता । (६।१)

sā vai mahānase prāpya bhīmasenaṃ śucismitā |

6.2६.२

सर्वश्वेतेव माहेयी वने जाता त्रिहायनी । (६।२)

sarvaśveteva māheyī vane jātā trihāyanī |

6.3६.३

उपातिष्ठत पाञ्चाली वाशितेव महागजम् ॥ (६।३)

upātiṣṭhata pāñcālī vāśiteva mahāgajam ||

7.1७.१

सा लतेव महाशालं फुल्लं गोमतितीरजम् । (७।१)

sā lateva mahāśālaṃ phullaṃ gomatitīrajam |

7.2७.२

बाहुभ्यां परिरभ्यैनं प्राबोधयद् अनिन्दिता । (७।२)

bāhubhyāṃ parirabhyainaṃ prābodhayad aninditā |

7.3७.३

सिंहं सुप्तं वने दुर्गे मृगराजवधूर् इव ॥ (७।३)

siṃhaṃ suptaṃ vane durge mṛgarājavadhūr iva ||

8.1८.१

वीणेव मधुराभाषा गान्धारं साधु मूर्छिता । (८।१)

vīṇeva madhurābhāṣā gāndhāraṃ sādhu mūrchitā |

8.2८.२

अभ्यभाषत पाञ्चाली भीमसेनम् अनिन्दिता ॥ (८।२)

abhyabhāṣata pāñcālī bhīmasenam aninditā ||

9.1९.१

उत्तिष्ठोत्तिष्ठ किं शेषे भीमसेन यथा मृतः । (९।१)

uttiṣṭhottiṣṭha kiṃ śeṣe bhīmasena yathā mṛtaḥ |

9.2९.२

नामृतस्य हि पापीयान् भार्याम् आलभ्य जीवति ॥ (९।२)

nāmṛtasya hi pāpīyān bhāryām ālabhya jīvati ||

10.1१०.१

तस्मिञ् जीवति पापिष्ठे सेनावाहे मम द्विषि । (१०।१)

tasmiñ jīvati pāpiṣṭhe senāvāhe mama dviṣi |

10.2१०.२

तत् कर्म कृतवत्यद्य कथं निद्रां निषेवसे ॥ (१०।२)

tat karma kṛtavatyadya kathaṃ nidrāṃ niṣevase ||

11.1११.१

स सम्प्रहाय शयनं राजपुत्र्या प्रबोधितः । (११।१)

sa samprahāya śayanaṃ rājaputryā prabodhitaḥ |

11.2११.२

उपातिष्ठत मेघाभः पर्यङ्के सोपसंग्रहे ॥ (११।२)

upātiṣṭhata meghābhaḥ paryaṅke sopasaṃgrahe ||

12.1१२.१

अथाब्रवीद् राजपुत्रीं कौरव्यो महिषीं प्रियाम् । (१२।१)

athābravīd rājaputrīṃ kauravyo mahiṣīṃ priyām |

12.2१२.२

केनास्यर्थेन सम्प्राप्ता त्वरितेव ममान्तिकम् ॥ (१२।२)

kenāsyarthena samprāptā tvariteva mamāntikam ||

13.1१३.१

न ते प्रकृतिमान् वर्णः कृशा पाण्डुश्च लक्ष्यसे । (१३।१)

na te prakṛtimān varṇaḥ kṛśā pāṇḍuśca lakṣyase |

13.2१३.२

आचक्ष्व परिशेषेण सर्वं विद्याम् अहं यथा ॥ (१३।२)

ācakṣva pariśeṣeṇa sarvaṃ vidyām ahaṃ yathā ||

14.1१४.१

सुखं वा यदि वा दुःखं द्वेष्यं वा यदि वा प्रियम् । (१४।१)

sukhaṃ vā yadi vā duḥkhaṃ dveṣyaṃ vā yadi vā priyam |

14.2१४.२

यथावत् सर्वम् आचक्ष्व श्रुत्वा ज्ञास्यामि यत् परम् ॥ (१४।२)

yathāvat sarvam ācakṣva śrutvā jñāsyāmi yat param ||

15.1१५.१

अहम् एव हि ते कृष्णे विश्वास्यः सर्वकर्मसु । (१५।१)

aham eva hi te kṛṣṇe viśvāsyaḥ sarvakarmasu |

15.2१५.२

अहम् आपत्सु चापि त्वां मोक्षयामि पुनः पुनः ॥ (१५।२)

aham āpatsu cāpi tvāṃ mokṣayāmi punaḥ punaḥ ||

16.1१६.१

शीघ्रम् उक्त्वा यथाकामं यत् ते कार्यं विवक्षितम् । (१६।१)

śīghram uktvā yathākāmaṃ yat te kāryaṃ vivakṣitam |

16.2१६.२

गच्छ वै शयनायैव पुरा नान्यो ऽवबुध्यते ॥ (१६।२)

gaccha vai śayanāyaiva purā nānyo 'vabudhyate ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 4, 16

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit