महाभारतMahābhārata

MBh, 3, 130

428 of 1995 · 41 verses

Select a line for its word-by-word analysis.

1.1१.१

लोमश उवाच । (१।१)

lomaśa uvāca

1.2१.२

इह मर्त्यास् तपस् तप्त्वा स्वर्गं गच्छन्ति भारत । (१।२)

iha martyās tapas taptvā svargaṃ gacchanti bhārata |

1.3१.३

मर्तुकामा नरा राजन्न् इहायान्ति सहस्रशः ॥ (१।३)

martukāmā narā rājann ihāyānti sahasraśaḥ ||

2.1२.१

एवम् आशीः प्रयुक्ता हि दक्षेण यजता पुरा । (२।१)

evam āśīḥ prayuktā hi dakṣeṇa yajatā purā |

2.2२.२

इह ये वै मरिष्यन्ति ते वै स्वर्गजितो नराः ॥ (२।२)

iha ye vai mariṣyanti te vai svargajito narāḥ ||

3.1३.१

एषा सरस्वती पुण्या दिव्या चोघवती नदी । (३।१)

eṣā sarasvatī puṇyā divyā coghavatī nadī |

3.2३.२

एतद् विनशनं नाम सरस्वत्या विशां पते ॥ (३।२)

etad vinaśanaṃ nāma sarasvatyā viśāṃ pate ||

4.1४.१

द्वारं निषादराष्ट्रस्य येषां द्वेषात् सरस्वती । (४।१)

dvāraṃ niṣādarāṣṭrasya yeṣāṃ dveṣāt sarasvatī |

4.2४.२

प्रविष्टा पृथिवीं वीर मा निषादा हि मां विदुः ॥ (४।२)

praviṣṭā pṛthivīṃ vīra mā niṣādā hi māṃ viduḥ ||

5.1५.१

एष वै चमसोद्भेदो यत्र दृश्या सरस्वती । (५।१)

eṣa vai camasodbhedo yatra dṛśyā sarasvatī |

5.2५.२

यत्रैनाम् अभ्यवर्तन्त दिव्याः पुण्याः समुद्रगाः ॥ (५।२)

yatrainām abhyavartanta divyāḥ puṇyāḥ samudragāḥ ||

6.1६.१

एतत् सिन्धोर् महत् तीर्थं यत्रागस्त्यम् अरिंदम । (६।१)

etat sindhor mahat tīrthaṃ yatrāgastyam ariṃdama |

6.2६.२

लोपामुद्रा समागम्य भर्तारम् अवृणीत वै ॥ (६।२)

lopāmudrā samāgamya bhartāram avṛṇīta vai ||

7.1७.१

एतत् प्रभासते तीर्थं प्रभासं भास्करद्युते । (७।१)

etat prabhāsate tīrthaṃ prabhāsaṃ bhāskaradyute |

7.2७.२

इन्द्रस्य दयितं पुण्यं पवित्रं पापनाशनम् ॥ (७।२)

indrasya dayitaṃ puṇyaṃ pavitraṃ pāpanāśanam ||

8.1८.१

एतद् विष्णुपदं नाम दृश्यते तीर्थम् उत्तमम् । (८।१)

etad viṣṇupadaṃ nāma dṛśyate tīrtham uttamam |

8.2८.२

एषा रम्या विपाशा च नदी परमपावनी ॥ (८।२)

eṣā ramyā vipāśā ca nadī paramapāvanī ||

9.1९.१

अत्रैव पुत्रशोकेन वसिष्ठो भगवान् ऋषिः । (९।१)

atraiva putraśokena vasiṣṭho bhagavān ṛṣiḥ |

9.2९.२

बद्ध्वात्मानं निपतितो विपाशः पुनर् उत्थितः ॥ (९।२)

baddhvātmānaṃ nipatito vipāśaḥ punar utthitaḥ ||

10.1१०.१

काश्मीरमण्डलं चैतत् सर्वपुण्यम् अरिंदम । (१०।१)

kāśmīramaṇḍalaṃ caitat sarvapuṇyam ariṃdama |

10.2१०.२

महर्षिभिश् चाध्युषितं पश्येदं भ्रातृभिः सह ॥ (१०।२)

maharṣibhiś cādhyuṣitaṃ paśyedaṃ bhrātṛbhiḥ saha ||

11.1११.१

अत्रोत्तराणां सर्वेषाम् ऋषीणां नाहुषस्य च । (११।१)

atrottarāṇāṃ sarveṣām ṛṣīṇāṃ nāhuṣasya ca |

11.2११.२

अग्नेश् चात्रैव संवादः काश्यपस्य च भारत ॥ (११।२)

agneś cātraiva saṃvādaḥ kāśyapasya ca bhārata ||

12.1१२.१

एतद् द्वारं महाराज मानसस्य प्रकाशते । (१२।१)

etad dvāraṃ mahārāja mānasasya prakāśate |

12.2१२.२

वर्षम् अस्य गिरेर् मध्ये रामेण श्रीमता कृतम् ॥ (१२।२)

varṣam asya girer madhye rāmeṇa śrīmatā kṛtam ||

13.1१३.१

एष वातिकषण्डो वै प्रख्यातः सत्यविक्रमः । (१३।१)

eṣa vātikaṣaṇḍo vai prakhyātaḥ satyavikramaḥ |

13.2१३.२

नाभ्यवर्तत यद् द्वारं विदेहान् उत्तरं च यः ॥ (१३।२)

nābhyavartata yad dvāraṃ videhān uttaraṃ ca yaḥ ||

14.1१४.१

एष उज्जानको नाम यवक्रीर् यत्र शान्तवान् । (१४।१)

eṣa ujjānako nāma yavakrīr yatra śāntavān |

14.2१४.२

अरुन्धतीसहायश् च वसिष्ठो भगवान् ऋषिः ॥ (१४।२)

arundhatīsahāyaś ca vasiṣṭho bhagavān ṛṣiḥ ||

15.1१५.१

ह्रदश् च कुशवान् एष यत्र पद्मं कुशेशयम् । (१५।१)

hradaś ca kuśavān eṣa yatra padmaṃ kuśeśayam |

15.2१५.२

आश्रमश् चैव रुक्मिण्या यत्राशाम्यद् अकोपना ॥ (१५।२)

āśramaś caiva rukmiṇyā yatrāśāmyad akopanā ||

16.1१६.१

समाधीनां समासस् तु पाण्डवेय श्रुतस् त्वया । (१६।१)

samādhīnāṃ samāsas tu pāṇḍaveya śrutas tvayā |

16.2१६.२

तं द्रक्ष्यसि महाराज भृगुतुङ्गं महागिरिम् ॥ (१६।२)

taṃ drakṣyasi mahārāja bhṛgutuṅgaṃ mahāgirim ||

17.1१७.१

जलां चोपजलां चैव यमुनाम् अभितो नदीम् । (१७।१)

jalāṃ copajalāṃ caiva yamunām abhito nadīm |

17.2१७.२

उशीनरो वै यत्रेष्ट्वा वासवाद् अत्यरिच्यत ॥ (१७।२)

uśīnaro vai yatreṣṭvā vāsavād atyaricyata ||

18.1१८.१

तां देवसमितिं तस्य वासवश् च विशां पते । (१८।१)

tāṃ devasamitiṃ tasya vāsavaś ca viśāṃ pate |

18.2१८.२

अभ्यगच्छत राजानं ज्ञातुम् अग्निश् च भारत ॥ (१८।२)

abhyagacchata rājānaṃ jñātum agniś ca bhārata ||

19.1१९.१

जिज्ञासमानौ वरदौ महात्मानम् उशीनरम् । (१९।१)

jijñāsamānau varadau mahātmānam uśīnaram |

19.2१९.२

इन्द्रः श्येनः कपोतो ऽग्निर् भूत्वा यज्ञे ऽभिजग्मतुः ॥ (१९।२)

indraḥ śyenaḥ kapoto 'gnir bhūtvā yajñe 'bhijagmatuḥ ||

20.1२०.१

ऊरुं राज्ञः समासाद्य कपोतः श्येनजाद् भयात् । (२०।१)

ūruṃ rājñaḥ samāsādya kapotaḥ śyenajād bhayāt |

20.2२०.२

शरणार्थी तदा राजन् निलिल्ये भयपीडितः ॥ (२०।२)

śaraṇārthī tadā rājan nililye bhayapīḍitaḥ ||

Data courtesy of The Digital Corpus of Sanskrit.

MBh, 3, 130

Word analysis

Select a line of the text

Each word appears with its dictionary form and grammar. Select a word to read its meanings in the DCS, Apte and Monier-Williams dictionaries.

j k next and previous line · ← → chapters

Analysis: Digital Corpus of Sanskrit